kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02 11 2016 10:13 voor het laatst bewerkt.

patristiek

Patristiek is de theologische wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van het leven en de werken van vroeg-christelijke auteurs, veelal de kerkvaders. Hiermee worden in de regel de grote theologen vanaf de voltooiing van het Nieuwe Testament tot aan het einde van de achtste eeuw bedoeld. De kerkvaders waren niet alleen betrokken bij het ontstaan van de fundamentele dogma’s, zoals dat over de triniteit en de christologie, maar ze hebben deze dogma’s in hun geschriften ook uitgelegd en tegen ketterij verdedigd.

Van de patres (vaders) was Aurelius Augustinus (354-430) de meest invloedrijke. Hij bedacht de heilige drieëenheid (vader, zoon, heilige geest), de genadeleer (God vergeeft ook schurken) en de zondeval (het komt nooit meer goed met ons). Daarmee gaf Augustinus het christendom, dat hij in zijn jeugd had afgedaan als 'een oude-vrouwensprookje', definitief vorm. In zijn zeer persoonlijke getinte Confessiones - hij geeft toe vrijwel alle vleselijke zonden begaan te hebben - staat hij uitgebreid stil bij de rol die de zintuigen en het geheugen spelen bij het vaststellen van de waarheid. De meeste dingen leren we via de zintuigen, betoogt Augustinus. Maar abstracte begrippen leren we op een andere manier begrijpen. Wiskundige formules kun je bijvoorbeeld als correct ervaren, ook al heb je zo nooit eerder gezien of gehoord. Je herkent ze op de een of ander manier, onafhankelijk van je zintuigen. Maar hoe kun je dingen herkennen zonder ze ooit via de zintuigen in je hersenen te hebben gehaald. 'Ze waren er dus al; ook voordat ik ze leerde kennen.'(191)
De kerkvaders onderscheidden zeven wetenschappen of vrije kunsten die het enige echte vak, de theologie, versterkten. De basale vakken - grammatica, retorica en logica - deelden zij in binnen het zogenaamde 'trivium'. Het quadrivium bevatte de hogere vakken: rekenkunde, meetkunde, astronomie en muziek. Deze indeling zou tot het eind van de Middeleeuwen de organisatie van de universitaire wereld bepalen.(52)
Ierse monniken, die goed thuis waren in het werk van Augustinus, besloten rond 600 om het vaste land, waar het geloof in de Germaanse plattelandsgoden na de val van het West-Romeinse rijk was teruggekeerd, opnieuw te bekeren. Wilfridus (634-709) belandde door een storm in 678 op de kust van Friesland en Willebrordus (658-739) stichtte in 695 een klooster in Utrecht. Zij importeerden kostbare boeken die in het afgelegen Ierland bewaard waren gebleven. Nederland en Vlaanderen kwamen opnieuw in aanraking met mensen die konden lezen, schrijven en ook denken. Vaak hadden de Ierse monniken een gedegen filosofische training achter de rug. In Parijs kreeg de Ierse monnik Alcuinus (735-804) de kans les te geven aan Karel de Grote, een analfabeet die voor zijn privé-onderwijs een paleisschool in het leven riep. Karel de Grote leerde met grote moeite de bijbel te lezen. Of hij het Organon van de oude Griek Aristoteles (384-322 v. Chr.) dat hij ontving als geschenk uit Constantinopel (het huidige Istanbul), ooit op eigen kracht heeft doorgeploeterd is onwaarschijnlijk. Maar feit is dat vanuit zijn hof de filosofie van Augustinus over een groot deel van West-Europa werd verspreid.(33) Na Alcuinus leidde Johannes Scottus Eriugena (810-), de eerste full-proof filosoof van Noordelijk Europa, de Parijse paleisschool. Hij stelde: 'Elke autoriteit die niet door gezond verstand wordt bekrachtigd lijkt zwak, terwijl de rede niet bekrachtigd hoeft te worden door welke autoriteit dan ook.' En Eriugena was een echte grappenmaker. Over de aartsbisschop van Reims dichtte hij: 'In zijn leven is hij de hebzucht zelf geweest. Eenmaal heeft hij iets gegeven (dat was mooi van hem): de geest.' Leerlingen konden niet erg uit de voeten met hun erudiete leraar. De legende wil dat ze hem met ganzenveren hebben doodgestoken. Hoe het ook zij, uit de paleisschool van Karel de Grote kwam de roemruchte Parijse universiteit voort, die een grote invloed op de cultuur in de Lage Landen uitoefende.(169) - (http://www.xs4all.nl/~nox/middeleeuwen.htm)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2317.

Tweets by kunstbus