kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Paus

De paus, opvolger van Petrus, is bisschop van Rome, hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk, en sinds 1929 ook staatshoofd van Vaticaanstad.

In het evangelie van Matteüs vraagt Jezus aan zijn Apostelen: "Wie zeggen jullie dat Ik ben?" Alleen de apostel Simon antwoordt: "U bent de Messias, de Zoon van de levende God. Op deze geloofsbelijdenis reageert Jezus als volgt: "Gelukkig ben jij, Simon Barjona; niet vlees en bloed hebben jou dat onthuld, maar mijn Vader in de hemel. Ik zeg jou: jij bent Petrus; op die steenrots zal Ik mijn kerk bouwen, en de poorten van het dodenrijk zullen haar er niet onder krijgen. Ik zal je de sleutels geven van het koninkrijk der hemelen, en wat je op aarde bindt zal ook in de hemel gebonden zijn, en wat je op aarde ontbindt zal ook in de hemel ontbonden zijn." (Matteüs 16, 13-20).
(Het Griekse woord voor ‘rots’ is ‘petra’. Vandaar dat Jezus Simon in de aangehaalde tekst met ‘Petrus’ aanspreekt.)

Het wapen van het Pausschap bestaat uit een rood veld met daarop het embleem met twee schuingekruiste sleutels, de één van zilver de ander van goud, met de handvatten naar beneden en de baarden naar boven gericht, bijeengehouden door een rood koord en bekroond door een pauselijke tiara van goud en zilver met een rode voering.
- De sleutels symboliseren de macht om te binden en te ontbinden, zoals die door Christus aan de apostel Petrus is verleend (Mattheus 16:19). De gouden sleutel aan de (heraldische) rechterzijde staat daarbij voor de macht die zich tot in de hemel uitstrekt, de zilveren sleutel aan de (heraldische) linkerzijde voor de macht over de gelovigen op aarde. De handvatten van beide sleutels zijn naar beneden gericht omdat zij in handen zijn van de Paus als Christus' plaatsbekleder op aarde. Hun baarden, die zijn uitgesneden in de vorm van een kruis om aan te geven dat dit alles door de kruisdood van Christus verkregen is, wijzen omhoog omdat de macht om de binden en te ontbinden tot in de hemel werking heeft. De beide sleutels zijn met een rood koord samengebonden om aan te geven dat ze gezamelijk verleend zijn en bij elkaar horen.
- De tiara symboliseert met zijn drievoudige kroon de heerschappij van de Paus over de strijdende, de lijdende en de triomferende Kerk, alsmede zijn drievoudig ambt als priester, herder en leraar, of ook zoals de oude kroningsformule het formuleert: als "Vader van de vorsten en koningen, de Bestuurder van de wereld en op aarde de Plaatsbekleder van onze Verlosser Jezus Christus"

De volledige titulatuur van de paus luidt: plaatsbekleder van Jezus Christus, opvolger van Petrus, opperherder van de universele Kerk, Patriarch van het Westen, Primaat van Italië, Aartsbisschop en Metropoliet van de Romeinse Kerkprovincie, Bisschop van Rome en soeverein van de staat Vaticaanstad.

De naam paus is via het Latijnse papa afkomstig van het Griekse papas, dat met ‘vader’, ‘vadertje’ en ‘heilige vader’ vertaald kan worden. In de Middeleeuwen werd de titel ‘papa’ opgevat als een acroniem voor ‘Petri Apostoli Potestatem Accipiens’, oftewel ‘van de apostel Petrus heb ik de macht ontvangen’. Tot in de 11e eeuw werd de naam papa of papas gegeven aan vele bisschoppen of patriarchen. Dat gold ook voor de titel ‘plaatsbekleder van Christus’. In de loop van de 11e eeuw werden naam en titel gereserveerd voor de bisschop van Rome, navolger van de apostel Petrus. Paus Gregorius VII (1073-1085) legde wettelijk vast dat de titel ‘papa’ voortaan alleen nog voor de bisschop van Rome mocht worden gebruikt.

De taak van Petrus eindigde niet met zijn dood, maar is in zijn marteldood in Rome overgegaan op de lange keten van opvolgers die, net als hij, het ambt van bisschop van Rome hebben bekleed.

Aanvankelijk werd, in de vroege kerk, aan de bisschop van Rome nog geen buitengewoon groot gezag toegekend. Wel werd hij, onder bisschoppen, gezien als de ‘eerste onder zijn gelijken’: de ‘primus inter pares’.

Toen in de tweede eeuw allerhande afwijkende geloofsopvattingen de nog jonge kerk dreigden te verscheuren, gingen enkele denkers op zoek naar een autoritiet die met gezag heikele kwesties zou kunnen beslechten. Bisschop Irenaeus van Lyon meende zo’n autoriteit in de bisschop van Rome gevonden te hebben. In zijn vijfdelige geschrift Adversus haereses noemde hij de Kerk van Rome daarom de "grootste en de oudste", om verder te stellen: "Met deze kerk moet vanwege haar hoger gezag iedere kerk overeenstemmen".

De Bekering van de Romeinse keizer Constantijn de Grote (ca. 285-337) was van groot belang voor de geschiedenis van het christendom. De katholieke Kerk, onder eerdere keizers veelvuldig vervolgd, kreeg van Constantijn de status van religio licita: door het Rijk officieel erkende religie.

Damasus, de eerste ‘echte’ paus
Damasus (366-384) is de eerste bisschop van Rome geweest die zich opstelde als gezaghebbend hoofd der gehele Kerk. Hij was de eerste bisschop van Rome die zich liet vieren als ‘de eerste bisschop van het Rijk’. Als eerste ook noemde hij zijn zetel te Rome ‘de apostolische stoel’, met een primaat boven de andere twee bisschopszetels die zich, net als Rome, op Petrus konden beroepen: Alexandrië en Antiochië. Damasus maakte zijn pretenties overigens meer dan waar. Zo wist hij in 375 keizer Gratianus (367-383) te bewegen, de titel Pontifex Maximus aan de Romeinse bisschopszetel te verbinden. Dit was een meesterzet, omdat deze titel, die van oudsher bij de Romeinen toekwam aan de allerhoogste heidense priester, sinds keizer Augustus (62 v.Chr.-14 na Chr.) alleen nog maar door keizers was gedragen. Een nog grotere winst boekte Damasus, toen hij een volgende keizer, Theodosius (379-395), in het jaar 380 wist te bewegen, het christendom tot enig erkende Romeinse staatsgodsdienst te verklaren.

Zie verder: Nicolaas V (Sarzana, 15 november 1397 - Rome, 24 maart 1455) was paus van 18 maart 1447 tot zijn dood. Nicolaas V was een van de weinige pausen uit de Renaissance die zich niet overgaf aan nepotisme en acelibataire uitspattingen. Ondanks zijn pontificaat bleef hij tamelijk onberispelijk.
Hoewel zijn levenswijze sober was, wilde hij van Rome de meest prestigieuze stad van de Renaissance maken. "Opdat het prachtige uitzicht van de stad het geloof der nederigen zal versterken", zou hij verklaard hebben. Nicolaas V trok allerlei wetenschappers, schrijvers en kunstenaars naar Rome. Bovendien vormden zijn boeken de kern van de Vaticaanse Bibliotheek. Daarnaast gaf hij opdracht tot het vertalen van veel Griekse literatuur naar het Latijn en liet hij plannen ontwerpen voor het Vaticaanse Paleis en de Sint-Pietersbasiliek.

Paus Johannes Paulus II
Johannes Paulus II (Wadowice (Polen), 18 mei 1920 - Vaticaanstad, 2 april 2005), geboren als Karol Józef Wojty³a (uitspraak), was een Pools priester die later bisschop en kardinaal werd en uiteindelijk gekozen werd tot paus van de rooms-katholieke Kerk op 16 oktober 1978. Deze functie zou hij vervullen tot aan zijn overlijden op 2 april 2005.

Tegenpaus

Een tegenpaus, of antipaus, is een uit protest verkozen katholieke kerkleider. In bepaalde turbulente periodes van de geschiedenis van de Rooms-katholieke Kerk werd de gekozen paus door sommige groepen niet erkend. Deze verkozen dan hun eigen paus als zogenaamde tegenpaus. De eerste tegenpaus was Hippolytus (217-235), die werd gekozen uit protest tegen Paus Calixtus I.
De meest verscheurende periode van tegenpausen was die van het Westers Schisma, van 1378 tot 1418.
Het was niet altijd duidelijk welke van de twee (of drie) rivaliserende pausen de "echte" was en welke de tegenpaus. De duidelijkheid die hierover tegenwoordig lijkt te bestaan, is pas achteraf tot stand gekomen.

Volgens de traditionele geschiedschrijving is er sinds 1449 geen tegenpaus meer geweest. Tegenwoordig zijn er echter drie tegenpausen die enige bekendheid genieten: Petrus II (Manuel Alonso Corral, sinds 2005), Michael I (David Allen Bawden, sinds 1990), en Pius XIII (Earl Lucian Pulvermacher, sinds 1998). Alle drie hebben ze overigens aanzienlijk minder volgelingen dan de vroegere tegenpausen.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 57.