kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Planeet

Een planeet is een hemellichaam dat voldoet aan drie voorwaarden. Een planeet:
- bevindt zich in een baan rond een zon;
- heeft een massa die groot genoeg is om hydrostatisch evenwicht te bewerkstelligen (een planeet is daardoor nagenoeg rond);
- heeft de omgeving van haar baan schoongeveegd van andere objecten.

Op de IAU-conferentie van augustus 2006 werd bovenstaande definitie aangenomen om hemellichamen binnen ons Zonnestelsel te classificeren. Hierdoor verloor Pluto de status van planeet. Als aan voorwaarde 1 en 2 wordt voldaan, maar niet aan voorwaarde 3, wordt het betreffende object een dwergplaneet genoemd; voorbeelden zijn Pluto, Ceres en Eris. Voor de classificatie van planeten buiten ons zonnestelsel (exoplaneten) zijn, onder andere door de moeilijke waarneming, nog geen regels vastgesteld.

De wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van planeten en andere hemellichamen heet planetologie.

Classificatie van planeten
Op basis van samenstelling, grootte en andere eigenschappen kunnen planeten worden ingedeeld in aardse of terrestrische planeten, gasreuzen of ijsreuzen. Aardse planeten kenmerken zich door het hebben van een rotsig oppervlak. Binnen ons zonnestelsel worden Mercurius, Venus, aarde en Mars daartoe gerekend. Jupiter en Saturnus behoren tot de gasreuzen omdat deze grote planeten geen vast oppervlak hebben. In het verleden werden ook Uranus en Neptunus hiertoe gerekend, maar naarmate de kennis van het zonnestelsel toenam is er voor deze planeten een aparte categorie gemaakt; de ijsreuzen, omdat ze voornamelijk bestaan uit bevroren methaan, ammoniak en water.

Ontstaan van planeten en zon
Volgens de meest gangbare theorie ontstaan planeten uit protoplanetaire schijven. Het grootste deel van zo'n schijf klontert in het centrum samen tot een ster. Het overige gas en stof vormt zich langzaam tot planetoïden die later uitgroeien tot planeten. Bij jonge planeten dicht bij de ster kunnen de lichte gassen verdampen en blijft een rotsachtige kern over. Bij planeten verder van de ster verloopt dat proces niet of veel langzamer.

Melkweg (sterrenstelsel)
De melkweg is de naam voor het spiraalvormige sterrenstelsel of spiraalstelsel van middelmatige grootte, waarin ons zonnestelsel zich bevindt. Vanaf de aarde zien we hem van binnenuit als lichtende band die de hemel omspant, mits het donker genoeg is.
Het is voor de astronomen niet gemakkelijk geweest zich een beeld te vormen van de structuur van de melkweg, want we zitten er middenin. Ook wordt ons zicht op grote delen ervan verhinderd door interstellaire stofwolken. Onderzoek naar de structuur van de melkweg werd onder meer gedaan door William Herschel, Jacobus Cornelius Kapteyn en Jan Hendrik Oort.
Als we de melkweg van opzij zouden kunnen zien, zou hij er uitzien als een schotel (de galactische schijf) met een verdikte kern (de centrale verdikking). De galactische schijf heeft een doorsnee van 100.000 lichtjaren en een dikte van ongeveer 3000 lichtjaren. De melkweg is samengesteld uit tenminste 200 miljard sterren (recentere schattingen spreken zelfs van rond de 400 miljard sterren), waarvan het grootste deel zich in de schijf bevindt.

Tot de jaren twintig van de 20e eeuw was het niet bekend dat er zich buiten onze melkweg nog andere sterrenstelsels bevinden. De astronoom Vesto Slipher toonde in 1914 het bestaan aan van de roodverschuiving in de spectra van bepaalde spiraalnevels en de daaraan gekoppelde stralingssnelheid, die veel hoger was dan mogelijk was voor objecten binnen de melkweg. Thans weten we dat de sterrenstelsels zelf ook weer groepen vormen, clusters genoemd.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Planeet, category http://nl.wikipedia.org/wiki/Astronomie
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 3724.

Tweets by kunstbus