kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 03-04-2011 voor het laatst bewerkt.

Predicaat

Predicaat (van Latijn praedicere) betekent letterlijk 'dat, wat ergens van gezegd wordt': een kwaliteit, eigenschap of gezegde dus.

De term predicaat in de taalkunde en in het recht van de adel geeft een nadere beschrijving van een bepaald onderwerp.
In de zin: "het paard is mank", is paard het onderwerp en is mank het predicaat.

In leerboeken Latijn worden ter verduidelijking van het predicaat wel zinnen gebruikt als: Quid est quod de cane praedicatur? - Wat is het, dat over de hond gezegd wordt?

VanDale:
. 1 [log.] dat wat in een oordeel van het subject (onderwerp) gezegd wordt
. 2 [taalk.] een ander woord voor gezegde. (verwijst naar hetgeen in een zin over het onderwerp daarvan wordt verteld)
. 3 benaming, loffelijke bijvoeging

1: Predicaat ((aanspreek)(titel))
Een predicaat (tot 2006 "predikaat") is een deel van de naam die, net als een academische titel, aan de naam vooraf gaat. Sommige predikaten zijn ook een aanspreekvorm. Predikaten zijn in Nederland bij wet geregeld. De predicaten zijn niet hetzelfde als de titulatuur, dat zijn beleefdheidsvormen in het briefverkeer.
De meeste titels gaan gepaard met een predicaat, dit geldt in het bijzonder voor de adel. De meeste predicaten verwijzen naar de speciale status van de persoon, en de eerbetuiging waar deze recht op heeft. Zo besliste Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk dat Diana, na haar scheiding het predicaat Koninklijke Hoogheid verloor, de titel mocht ze blijven voeren. Hetzelfde geldt voor Prinses Alexandra, zij werd gedegradeerd tot Hoogheid met de persoonlijke dynastieke titel, Gravin van Frederiksborg.
Een predicaat is meestal het gevoeligst voor de titularis, zo stond ook prinses Lilian (Belgie) op haar predicaat Koninklijke Hoogheid; hetzelfde geldt voor Koningin Beatrix, die op haar Majesteit staat. Prins Laurent wil altijd met Monseigneur worden aangesproken.

Predicaten
De Hoge Raad van Adel in Nederland noemt zes predikaten:
. Zijne Koninklijke Hoogheid / Hare Koninklijke Hoogheid
. Zijne Hoogheid / Hare Hoogheid
. jonkheer / jonkvrouw
Ook het "Koninklijke" in Koninklijke Shell, Philips, KLM enzovoort is een predikaat en berust op wettelijke regels.

Jonker
Het adellijke predicaat Jonker kende men tijdens de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden toe aan ongetitelde - en ambtdragende - edelen. Tegenwoordig gebruikt men de titel nog wel om een jonkheer mee aan te duiden. In de 17e en 18e eeuw zijn de jonkers zich naar Duits voorbeeld veelal baron gaan noemen, hetgeen bij de instelling van het Koninkrijk der Nederlanden bij deze families veelal is overgenomen. De Jonkheren komen veelal voort uit het stedelijk patriciaat.

Jonkheer / Jonkvrouw
Nederlandse edellieden zonder adeljke titel (Baron, Burggraaf, Graaf, Markies, Hertog of Prins) hebben recht op het predicaat (in de Nederlandse wet met een "k" geschreven) van Jonkheer (afkorting: jhr.), Jonkvrouw of Jonkvrouwe (afkorting: jkvr.).
Dit predicaat wordt gevoerd door de meeste leden van adellijke families. Het duidt eenvoudig aan dat men wel tot de adel behoort, maar geen adellijke titel heeft. Het predicaat wordt voor de volledige naam en eventuele academische titels geplaatst en achter eventuele ambtelijke titels, bijvoorbeeld: Prof. jhr. dr. H.I.L.K. Teding van Berkhout.
De echtgenote van een jonkheer voert geen predicaat maar kan wel de geslachtsnaam van haar man voeren. De juiste vorm is dan Jonkheer en Mevrouw Teding van Berkhout.
Het predicaat jonkheer wordt door sommige families gebruikt als titel. Zo gebruikt de koninklijke familie van Nederland de titel Jonkheer van Amsberg.

Predicaat Hofleverancier
Koning Lodewijk Napoleon, die van 1806 tot 1810 koning van Holland was, verleende als eerste de titel 'koopman des konings'. Later bedacht koning Willem I (1813-1840) hiervoor de naam Hofleverancier. De glans van dit predicaat ging verloren toen het vorstelijke keurmerk na 1850 niet meer alleen voorbehouden was aan bedrijven die aan het Hof leverden. Koningin Beatrix voerde daarom weer een strikt beleid in waarin ze het onderscheid vastlegde tussen de termen 'Koninklijk' en 'Hofleverancier'.

Predicaat Hofleverancier
De titel 'Hofleverancier' en het bijbehorende wapenschild is bestemd voor regionale kleine en middelgrote bedrijven die minstens honderd jaar bestaan en van onbesproken gedrag zijn. Ze hoeven niet per se aan het Hof te leveren.

Predicaat Koninklijk
Het Predicaat Koninklijk, mèt kroontje, kan door Hare Majesteit de Koningin aan grote ondernemingen of verenigingen worden toegekend. Dit predicaat werd geïntroduceerd door de eerste koning van Nederland, Lodewijk Napoleon, die het in 1807 toekende aan culturele instellingen. Medische en financiële instellingen of organisaties met een politieke en/of religieuze doelstelling komen hiervoor niet in aanmerking. De organisatie dient ook van onbesproken gedrag en financieel solide te zijn. Een koninklijk predicaat mag (tenzij het tussentijds wordt ontnomen) 25 jaar gevoerd worden, waarna bestendiging kan worden aangevraagd.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 12.