kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Romantiek

Doorverwijspagina

Romantiek in de kunst + Hollandse romantiek
Romantiek in de muziek
Romantiek in de literatuur

preromantiek
Neo-romantiek

Romantisch klassiek ballet


Romantiek is misschien eerder te omschrijven als een periodebegrip voor de kunst of als geesteshouding van rond 1800 dan een echt stijlbegrip. en ze had een enorme invloed op beeldende kunst, muziek en literatuur.

Romantisch betekent oorspronkelijk dat een kunstuiting bepaalde kenmerken heeft van ridder- en herdersromans, waarin het plattelandsleven en de mensen daarin worden geïdealiseerd. Aan het einde van de 17e eeuw heeft dit woord de negatieve associatie van ongeloofwaardig: overspannen fantasie. Vanaf begin 18e eeuw wordt fantasie in de kunst gewaardeerd. De term 'romantisch' wordt gekoppeld aan betekenissen als magisch, nostalgisch, onuitsprekelijke gevoelens.

De politieke en economische omwentelingen in de 18e en 19e eeuw speelden een rol in de romantische kunstuitingen: De Franse revolutie, die een eind zou maken aan het absolute bewind van koningen, had de republiek in Frankrijk tot gevolg. Al kort daarna kroonde Napoleon zichzelf tot keizer, die in zijn regeringsperiode met vele oorlogen en veldtochten zijn macht wilde vergroten. Na zijn verbanning braken halverwege de negentiende eeuw, ondanks alle afspraken, in verschillende delen van Europa revoluties uit. Vooral in landen die voor onafhankelijkheid streden speelde het nationale gevoel een belangrijke rol.

Tussen 1760 en 1830 vond de industriële revolutie plaats, waarbij landen in industriële naties veranderden, als gevolg van de vorderingen in de wetenschap die vooral in de verlichting waren gemaakt. Door deze revolutie ontstonden er nieuwe sociale verhoudingen, bijvoorbeeld tussen werkgevers en werknemers en in het gezin.

De romantiek ontstond rond het begin van de 19e eeuw als Europese beweging, uit weerstand tegen de cultuur van de verlichting en als reactie op de in Frankrijk gehandhaafde 'Latijnse traditie'. Het gevoelsleven staat centraal als reactie op het rationalisme. Vaak is dit gepaard aan een geïdealiseerd verleden , ver weggelegen geromantiseerde oorden en verlangen naar de eeuwigheid en of de natuur. Het menselijke bestaan wordt volgens hun gedomineerd door ongrijpbare en onverklaarbare bronnen, zoals religie en het onbewuste. Dergelijke onderwerpen maken dan ook vaak deel uit van de kunst.

De romantiek wordt sterk gekenmerkt door verzet. Verzet tegen de voorgaande periodes van het rationalisme en de verlichting; het menselijk verstand kan niet álle problemen oplossen. Verzet tegen politieke en maatschappelijke ontwikkelingen; men streeft naar vrijheid, gelijkheid en broederschap, naar onafhankelijkheid; men krijgt belangstelling voor het nationale. Verzet tegen de gevolgen van de industriële revolutie, tegen de miserabele omstandigheden van de fabrieksarbeiders. Verzet tegen de regels van het classicisme: kunstenaars wensen artistieke vrijheid.

In de romantiek veranderde het idee dat kunst een vak is dat je kan leren. Creativiteit is noodzakelijk voor kunst, en dat is een gave. Kunstenaars gingen zich meer vrijheden veroorloven. Kunstenaars hadden genoeg verbeeldingskracht om inzicht te hebben in de samenhang van de wereld, en daarom konden zij het ook duidelijk maken aan 'gewone mensen'. De romantische kunstenaar kon dingen 'zien' die zich achter de dagelijkse werkelijkheid verscholen, misschien wel een volmaakte werkelijkheid. Hij veranderde hiermee in een soort priester, die zijn goddelijke inzichten 'vertaalde' naar de gewone mensen.

De Romantiek nam eerst in Duitsland vaste vormen aan en ontwikkelde zich tot twee stromingen.
Bij de ene stroming stond het individu in het middelpunt. Deze stroming werd vooral vertegenwoordigd door Duitse dichter-filosofen uit de vroege romantiek en in andere landen door de van 'Weltschmerz' vervulde kunstenaars uit de bloeitijd van de romantiek. Bij de andere stroming, die nationaal en religieus gebonden was, ging het om de gemeenschap. Deze stroming begon juist buiten Duitsland en won pas in de late romantische periode invloed in Duitsland zelf.

Wat kenmerkt de Romantiek?
1 Het is een geestesbeweging.
2 Voorkeur voor nieuwe, emotioneel geladen thema's.
3 Vooral in Engeland, Frankrijk en Duitsland van invloed.

Typisch romantisch:
een gevoel van gemis / gebrek / onbevredigdheid
Het individu voelt zich niet meer thuis in de wereld

Gevolg daarvan:
pogingen tot ontsnappen aan de harde werkelijkheid (ESCAPISME)
idealisering van het vreemde / onbekende

Typisch romantische thematiek:
vlucht in het verleden: vooral de duistere perioden van de geschiedenis (middeleeuwen),
idealisering van de kindertijd, de volksmens, het nationale verleden, het heldhaftige,
het duistere: nacht, droom, roes, extase, onbewuste, waanzin, dood, magie, het occulte,
reizen, zwerven, natuur, vreemde exotische landen,
aandacht voor het heroïsche individu,
de geniale kunstenaar die niet past in deze wereld

Vanuit de romantische hang naar inviduele vrijheid is ook de l'art pour l'art gedachte voortgekomen (de kunst omwille van de kunst) vanaf omstreeks halverwege de 19de eeuw.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 44.