kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 04-04-2011 voor het laatst bewerkt.

Sint-Maarten

Sint Maarten

Sint-Maarten kan verwijzen naar:

1. heilige die Sint-Maarten wordt genoemd
2. Het feest Sint-Maarten dat in sommige gebieden wordt gevierd op de overlijdensdag van de hierboven genoemde heilige

Verder heb je dan nog:
* Het eiland Sint Maarten in de Caraïbische Zee
* Het eilandgebied Sint Maarten op het zuidelijk deel van het eiland Sint-Maarten, onderdeel van de Nederlandse Antillen
* Het eilandgebied Sint-Maarten op het noordelijk deel van het eiland Sint-Maarten, onderdeel van de Franse Antillen

* De Grote of Sint-Maartenskerk in Zaltbommel in de provincie Gelderland
* De Sint-Maartenskerk Aarlen, een grote neogotische kruiskerk in Arlon.

* De Utrechtse voetbalclub Sint Maarten

Latijn: Martinus) van Tours, geboren in 316 in Szombathely (Savaria) - overleden 8 november 397 in Candes. Maarten van Tours, nu Sint-Maarten genoemd, was bisschop van de stad Tours en een belangrijke grondlegger van het katholieke christendom in Gallië. Hij was een van de populairste heiligen in de Middeleeuwen waar ook een feestdag naar is vernoemd die valt op 11 november.

Leven
Maarten werd rond 316 geboren in Savaria in Hongarije als zoon van Romeinse ouders. Al jong werd hij soldaat en op 15-jarige leeftijd trok hij naar Gallië waar hij bij de stadspoort van Amiens een bedelaar ontmoette aan wie hij de helft van zijn mantel gaf. Omdat de helft van de mantel eigendom was van Rome kon hij slechts zijn eigen helft weggeven.

Volgens de legende stond de bedelaar symbool voor Christus of was hij een verschijning van Jezus zelf die zei: "Ik was naakt en gij hebt Mij gekleed." (Zie Matteus 25:36). Maarten bekeerde zich daarop tot het Christendom en verliet het leger. Volgens een andere legende echter liet hij zich al op 10-jarige leeftijd dopen tegen de zin van zijn ouders in.

Hij werd op 19-jarige leeftijd duiveluitdrijver en leefde ook enige tijd als kluizenaar op het eiland Gallinaria bij Genua. Hij stichtte het eerste Franse klooster bij Poitiers.

In 371 werd Maarten door de bevolking van Tours gekozen tot bisschop. Omdat hij zich niet waardig genoeg voor dat ambt achtte verstopte hij zich in een ganzenhok. Zijn aanhangers vonden hem echter snel omdat de ganzen te keer gingen als gekken waardoor hij alsnog tot bisschop gewijd werd.

Als bisschop zette hij zich in voor de verspreiding van het Christendom. Hij stichtte kerken en rond 375 de bekende abdij van Marmoutier.

Om de zaak van een van zijn gelovigen te bepleiten die onterecht terechtgesteld dreigde te worden, reisde hij naar keizer Maximus in Trier. Deze interventie had echter geen succes.

In 397 stierf Maarten op 80-jarige leeftijd aan hevige koortsen. Hij werd 11 november begraven in de basiliek van Tours. Na zijn dood kwam de verering op gang en in de 7e eeuw werd er een nieuwe basiliek aan hem gewijd. In zijn nog bestaande graf liggen alleen nog een stuk schedeldak en een armbot. Een deel van zijn botten werd verkocht als relikwie (onder meer aan de Dom van Utrecht). De rest is waarschijnlijk bij plunderingen verloren gegaan.

Hagiografie
Sulpicius Severus heeft kort na Maartens dood een hagiografie over hem geschreven waarin beschreven wordt hoe Maarten op verscheidene plaatsen vele heidense tempels, altaren en afbeeldingen vernielde.

Wonderen
* Maarten zou op een dag langs een landerij zijn gelopen waar diep verdriet heerste omdat het knechtje zich had verhangen. Nadat hij zich over het lijk gestrekt zou hebben en er enige tijd bij bad, kwam het kind echter weer tot leven.

* Maarten zou een hele oude tempel vernield hebben en daarna de door de heidenen vereerde pijnboom willen omhakken waarop de heidenen hem uitdaagden door de boom zelf te zullen omhakken, maar zo, dat hij op Maarten zou vallen. Als Christus werkelijk zou bestaan zou hij wel worden gered, verzonnen de heidenen. Maarten zou de uitdaging hebben aangenomen en geboeid zijn neergelegd, de boom viel echter de verkeerde kant op om bijna de heidenen zelf te verpletteren.

* Bij een stadspoort van Parijs zou hij tot afschuw van de aldaar aanwezigen een melaatse op het gezicht hebben gekust die terstond genas.

Iconografie
Maarten wordt afgebeeld als Romein in harnas waarbij hij vrijwel altijd de helft van zijn mantel aan de bedelaar geeft of als bisschop met een bedelaar aan zijn voeten. Ook komen ganzen of zwanen veel voor die verwijzen naar het pluimveehok waarin hij zich had verstopt.

De mantel
* Het Latijnse woord voor mantel is cappa. De ruimte waarin zijn mantel werd bewaard ging al gauw kapel heten en de bewaker de cappellanus. * Een ander woord voor mantel in het Latijn is pallium waarvan het de term palliatieve zorg werd afgeleid.

Volkscultuur
Sint-Maarten was vroeger de datum waarop de oogst binnengehaald moest zijn, het vee op stal ging en de ganzen werden geslacht. Ook werden grote Sint-Maartensvuren ontstoken. Een gebruik dat terug gaat op een Germaans feest ter ere van Wodan. Men bracht dankoffers en brandde reinigende vuren om de vruchtbaarheid van het land en vee te bevorderen.

Tegenwoordig is het Sint-Maartenfeest vooral een kinderfeest waarbij kinderen met lampions of uitgeholde rapen, knollen en kalebassen met een kaarsje langs de deuren trekken voor snoep en fruit.

Voorbeelden van Sint-Maartensliedjes:

Sint-Maarten, Sint-Maarten is jarig vandaag.
Nu branden de lichtjes dat doen wij zo graag.
Elf november is de dag dat mijn lichtje, dat mijn lichtje.
Elf november is de dag, dat mijn lichtje branden mag. Sint-Maarten, Sint-Maarten, de koeien hebben staarten.
De meisje hebben rokjes aan. Daar komt Sint-Martinus aan.
Geef een appel of een peer. Ik kom het hele jaar niet weer.
Het hele jaar dat duurt zo lang, tot mijn lichtje branden kan.

Merkeldag
Sint-Maarten is een merkeldag waarbij enkele spreuken horen die volgens volksgeloof het weer voorspellen.

. Is de lucht op Sint-Martinus helder, de vorst dringt door in menig kelder.
. Op Sint-Martinus de wind in zuidwest, heel de winter een regennest.
. Al moet Sint-Maarten een mantel dragen, hij moet toch nog wandelen in zomerse dagen.
. Als op Sint-Martinus de ganzen op het ijs staan, zullen ze met Kerstmis door het slijk gaan.
. Nevels in Sint-Maartensnacht, maken de winter kort en zacht.

De Hamer van Sint Maarten

De Hamer van Sint Maarten is een groene stenen bijlkop van een stijdbijl uit circa 1000 v. Chr. In de 13e eeuw werd dit voorwerp gekerstend en voorzien van een steel waarna het een vatting kreeg van bewerkt zilver. Het werd een reliek dat eeuwenlang deel uit maakt van de Utrechtse Domschat. De Hamer wordt nu bewaard in het Museum Catharijneconvent te Utrecht.
In een inventarislijst uit 1498 en 1571 werd de hamer "maleus beati Martini" genoemd. In de zilveren vatting werd destijds een Latijnse inscriptie aangebracht met de tekst; "Ydola vanurunt Martini cesa securi nemo deos credat qui sic fuerant ruicuri". ("De afgodsbeelden storten neer, getroffen door de bijl van Sint Maarten. Laat niemand geloven dat zij goden zijn, die zo gemakkelijk neerstorten.")
In een legende werd verhaald dat de bijl van Martinus van Tours (Sint Maarten) was geweest en hij er de duivel mee had geslagen. In een andere legende had hij deze bijl gebruikt om de heidense tempels en afgodsbeelden mee te verwoesten. Weer in een andere legende wordt verteld dat met deze bijl Bonifatius bij Dokkum zou zijn gedood.

Beschermheilige
Sint-Maarten is de beschermheilige van de stad Utrecht. Het wapen van die stad (rood/wit) zou verwijzen naar de rode kleur van de mantel en de witte kleur van de onderrok van de heilige, die tevoorschijn kwam toen hij de helft van zijn mantel had afgestaan aan een bedelaar.

Sint-Maarten is ook de beschermheilige van de "Martinistad" Groningen en van Aalst, Ieper, Zaltbommel, Koekelare (West-Vlaanderen) en Frankrijk als land. De steden Tours in Frankrijk, Mainz in Duitsland en Montemagno, Lucca in Italië hebben Sint-Maarten eveneens als schutspatroon.

De stad Sint-Maartensdijk op het eiland Tholen (Zeeland) en de dorpen Sint-Maarten, Sint-Maartensbrug, Sint-Maartenszee en Sint-Maartensvlotbrug in (Noord-Holland, Nederland), Sint-Martens-Bodegem en Sint-Martens-Lennik in het Pajottenland (Vlaams-Brabant, België) zijn naar hem genoemd.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 15.