kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Tsjarvaka

Het materialisme van de Tsjarvaka's

Of de naam Tsjarvaka komt van de gelijknamige stichter van deze beweging, dan wel een andere oorsprong heeft, is onzeker. Onder deze naam vat men een school van denkers samen die niet alleen de Brahmaanse godsdienst, maar de godsdienst als zodanig aanvallen, en die een kras materialisme huldigen, d.w.z. die van de opvatting uitgaan dat de materie het enig bestaande is en dat de geestelijke verrichtingen tot stoffelijke zijn te herleiden.
Zij spotten over religie en priesters en verwerpen elke, boven het stoffelijke gegevene uitgaande wijsgerige of religieuze speculatie als metafysische onzin.

Wij bezitten geen oorspronkelijke werken van de voorvechters van deze tsjarvaka-leer zelf meeer. Hun meningen kunnen echter uit talloze herhalingen in andere werken duidelijk gekend worden. Zo wordt van Brhaspati, de bekendste vertegenwoordiger van deze richting, het volgende vers overgeleverd:
Niets anders zijn de offergaven aan de voorvaderen
dan bron van gewin voor de brahmanen.
Zij die de drie Veda's hebben uitgedacht,
Huichelaars zijn het, schurken, potsenmakers...

De leer van Atman is voor hem louter bedrog en misleiding. Er is geen ziel; slechts materie bestaat, in de vorm van de vier elementen. De verwerping van de metafysica vormt zo een scherpe tegenstelling tot het voorafgaande Indische denken; even kras wijkt ook de ethiek van deze neen-zeggers van het tot nu toe heersend inzicht af. Beter gezegd, zij hebben in het geheel geen ethiek, zij loochenen elke zedelijke wereldorde en zien in de lust der zinnen het enige en hoogste doel van de mens. In een andere beroemde tekst richt zich zulk een materialist met e volgende woorden tot een vorst:
waarom laat gij, o Rama, uw hart zo door ijdele geboden benauwen? Het zijn toch alleen geboden om dommen en laffen te misleiden! Ik heb medelijden met de dwalende mensen, die vermeende plichten nakomen; zij offeren het zoet genot op, totdat hun onvruchtbaar leven is weggekwijnd. Tevergeefs brengen zij nog hun offers aan goden en voorvaderen. Verspilde moeite! Geen god en geen voorvader neemt ooit geofferde spijs aan. Wanneer de een zich vetmest, wat baat dat de ander? De aan de brahmanen geschonken gave, wat helpt die de vaderen? Listige priesters dachteh geboden uit en zeggen met zelfzuchtige zin: 'geef uw gave, doe boete en bid, laat de aardse have varen!' Maar er bestaat geen hiernamaals, o Rama, vergeefs is hopen en geloven; geniet uw leven hier, veracht die arme verblinding!

Nog rechtstreekser drukt zich de genoemde Brhaspati het uit:
Slurp vet en maak schulden,
leef vrolijk de korte spanne tijds
dat het leven
u beschoren is;
gij zult eens de dood moeten dulden
en wederkomst zal er nooit zijn...

Ook in de waardering van het leven wijken de Tsjarvaka's onomwonden can alles wat is vorrafgegaan, zoals trouwens ook van al wat volgen zal, af. Diegene wordt als dom beschouwd die van de lust af zou willen zien, omdat zij met smart gepaard gaat en er mede doorvlochten is;

Dat men het genot dat voor de sterveling
uit de aanraking met het zinlijke ontstaat,
moet opgeven, daar het met smart zou zijn gemengd,
zulk een bedenking past slechts een dwaas.
Wie, die het eigen voordeel begrijpt,
versmaadt de rijst, vol blanke korrels,
omdat een weinig bolster moet worden afgepeld?

De leer van de Tsjarvaka;s vond veel aanhangers, wat niet verwonderlijk is. Veel toehoorders volgden hun voorlezingen en debatten, men grote hallen, om hen allen onder tebrengen.
Toch konden deze theorieen ten aanzien van het geheel anders gerichte Indische volkskarakter zich p den duur niet handhaven. Met hun vernietigende kritiek op de brahmaanse godsdienst bereidden zij ten slotte de bodem voor, waarop spoedig nieuwe religies wiesen en zich verbreidden. Deze nieuwe godsdiensten werden echter niet meer door de brahmanen gedragen, maar werden door leden van de krijgsmanskastee (ksjatrya's) gevestigd. Zij richtten zich tot alle kasten en lagen van de bevolking, maar in hun grondgedachten behielden zij veel wat met het skepticisme derr neen-zeggers sterk verwant is.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2021.