kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 16-09-2008 voor het laatst bewerkt.

Aardewerkfabriek Amstelhoek

Aardewerkfabriek Amstelhoek (1897-1910)

De idealistische Amsterdamse goudsmid Willem Christiaan Hoeker (1862 - na 1906), richtte in 1897 op socialistische grondslagen de ceramiekwerkplaats Amstelhoek op. Hier werd modern vormgegeven keramiek geproduceerd, later uitgebreid met een afdeling ‘edelsmeedwerk’ en een afdeling meubels.

De Amsterdamse juweliersfirma Hoeker & Zoon, de zoon was Willem C. Hoeker, was in de jaren negentig een bedrijf met vele progressief-artistieke contacten, waaronder de toen nog onbekende architect H.P. Berlage (1856-1934), en bovenal een bedrijf van waaruit vernieuwing van de Nederlandse kunstnijverheid werd gepropageerd. Hoeker werd beïnvloed door Berlage die een rationalistische vormgeving voorstond waarin een eerlijke behandeling van het materiaal en een streven naar eenheid tussen vorm en decoratie centraal stond die door het eclecticisme van die tijd uit het oog verloren was.

In 1896 trad Eisenloeffel in dienst van de firma Hoeker en later kreeg hij de artistieke leiding over de in 1897 opgerichte werkplaats Amstelhoek, een fabriekje waar zowel sier- en gebruiksaardewerk werd vervaardigd afgeleid van Oudgrieks vaatwerk, slank van vorm en versierd met abstract-geometrische motieven. In volgende jaren kwam er ook een afdeling voor metaalbewerking en een meubelwerkplaats bij. Chris van der Hoef (ceramiek) en Jan Eisenloeffel (metaal) waren de belangrijkste ontwerpers. In 1900 werd Willem Penaat artistiek leider van het meubelatelier.

De leiding van de afdeling sieraardewerk is vanaf de oprichting in 1897 tot het faillissement in 1903 in handen van Chris van der Hoef. Ook werd Lambertus Zijl het bedrijf binnen gehaald. Samen ontwikkelden zij aardewerk met klassiek aandoende archaische vormen en terughoudende, ingelegde decoraties bestaande uit geometrische patronen of gestileerde dierenfiguren.

Na een verblijf in Rusland gaat Eisenloeffel weer aan de slag bij Hoeker in Amsterdam waar hij vanaf 1899 zilver- en emailwerk naar eigen ontwerp gaat vervaardigen. In deze periode werd Eisenloeffels interesse gewekt voor de moderne beweging in de decoratieve kunst. Architecten als H.P. Berlage en K.P.C. de Bazel, die een duidelijk zichtbare constructie en eerlijk materiaalgebruik voorstonden, beïnvloedden hem.
Op de wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs toonde De firma Hoeker & Zoon uit Amsterdam in het Nederlandse paviljoen een aantal voorwerpen naar ontwerp van Jan Eisenloeffel. Dit zilver met ongebruikelijke geometrische geëmailleerde of ajour-gezaagde ornamenten was vervaardigd in het atelier voor moderne edelsmeedkunst in de werkplaats Amstelhoek dat Willem Hoeker in 1899 had opgericht. De vierkante, cirkel- en ruitvormige ornamenten die hij veel toepaste, ontleende hij aan oude Japanse familiewapens. Zijn meest succesvolle ontwerp is een theeservies in geelkoper. De constructieve elementen, zoals klinknageltjes, werden door hem als versieringsmotieven in het werk gebruikt. De vorm van de theepot gaat direct terug op een traditioneel model van een Japanse saképot.

In 1900 richt Hoeker samen met H.P. Berlage en Willem Penaat de coöperatieve woninginrichtingsfirma 't Binnenhuis op. Eisenloeffel wordt sterk gestimuleerd door en betrokken bij deze activiteiten en dat wordt zichtbaar in zijn werk. Na onenigheid met Willem Hoeker verlaat Eisenloeffel in 1901 ‘t Binnenhuis’ en richt samen met Willem Penaat in Amsterdam een eigen verkoop firma op: ‘De Woning’.

1902 Eisenloeffel beëindigt de samenwerking met Hoeker & Zoon en Amstelhoek.

Willem Hoeker had minder zakelijk dan kunstzinnig inzicht en Amstelhoek gaat eind 1903 failliet. Na het faillissement wordt de keramische afdeling met behoud van de naam 'Amstelhoek' door J.B. Lambeek Jr. en P.J.C. Brauns overgenomen en voortgezet. De volledige naam luidt dan 'Fabriek van Gebruiks- en Sieraardewerk etc. Voorheen Amstelhoek (1897-1910'.
In 1907 worden de modellen van het bedrijf 'Haga' uit Purmerend overgenomen. Dit bedrijf was een samenvoeging van de 'N.V. Terracotta- en Aardewerkfabriek Haga' uit Den Haag en Plateelbakkerij Brantjes (de firma N.S.A. Brantjes & Co) uit Purmerend.
In 1910 wordt 'Voorheen Amstelhoek' verkocht aan De Distel in Amsterdam waarmee de vooraanstaande rol die Amstelhoek had gespeeld bij het verwezenlijken van een eigentijdse keramiek ten einde kwam. De Distel werdt op haar beurt in 1922 weer overgenomen door Goedewaagen in Gouda. Deze firma maakt dankbaar gebruik van de modellen die toentertijd van Haga waren overgenomen.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1823.

Tweets by kunstbus