kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-01-2016 voor het laatst bewerkt.

bloedkoraal

Edelkoraal

Koraal is een verzamelnaam voor verschillende zeedieren van de klasse Anthozoa. Het zijn diertjes van maar een paar millimeter die, met hun tentakelkrans, wel wat lijken op een zee-anemoon, zie ook neteldieren. Deze diertjes, ook wel poliepen genoemd, leven vaak in kolonies. Koraalkolonies vormen vaak een onderdeel van koraalriffen.

Koraal is genoemd naar het Latijnse woord coralliu, respectievelijk het Griekse woord korallion.

Koralen zijn gevonden in afgravingen uit het Neolithicum en waren in Egypte en bij de Kelten geliefd. De meeste koralen vormen riffen, atollen en koraalbanken met veelvuldig vertakte struiken. Alleen deze laatste kalkskeletten worden gebruikt voor het maken van het edelsteenmateriaal.

De Alcyonaria en de Zoantharia
Binnen de klasse Anthozoa onderscheiden we twee onderklassen:
. De Alcyonaria worden ook wel Octocorallia genoemd, naar de acht (=octo) tentakels die elke poliep telt. De koralen uit deze groep zijn o.a. zachte koralen: ze maken geen uitwendig kalkskelet aan.

. De Zoantharia, of Hexacorallia, zijn poliepen met zes (=hexa) tentakels of een meervoud daarvan. De koralen die zorgen voor de opbouw van koraalriffen, formaties van kalksteen, behoren tot deze groep. De rifbouwende koralen zijn koloniekoralen. De poliepen uit de kolonie maken een gezamenlijk, uitwendig kalkskelet aan. Dat gebeurt bovenop het skelet van overleden poliepen uit diezelfde kolonie. Zo groeien koraalriffen langzaam maar zeker.

Er bestaan ook enkelkoralen: zij groeien afzonderlijk en in een eigen uitwendig kalkskelet.

Voorkomen
Tegenwoordig zijn er zo'n 6000 soorten koraal bekend. Plaatselijk vormen ze grote kolonies- banken en riffen, bijvoorbeeld het 2300 km lange Groot Barrièrerif voor de kust van Australië. Koralen groeien in alle warme en schone zeeën en oceanen. In historische tijden kwamen ze meer voor in de Middellandse Zee bij Tunesië, Algerije, Italië, de eilanden Corsica, Sardinië en Sicilië. Hier komen nu nog, maar in mindere mate, de rode en oranjerode vormen voor. Koraal groeit er ook in de Golf van Biskaje. Uit de Japanse Zee zijn er ook witte koralen bekend, voor de kust van Taiwan zijn ze zalmrood, roze koralen groeien bij het eiland Midway in de Grote Oceaan, zwarte soorten bij de Hawaï-eilanden.

De koralen uit de Rode Zee en de Indische Oceaan zijn beroemd, ze komen onder andere voor bij het eiland Socotra en Mauritius, evenals de zwarte koralen kabaren die zowat 3 meter lang kunnen zijn en een diameter van 25 cm kunnen hebben. Deze soort leeft ook in de Zuid-Chinese Zee en voor de kust van Cuba. Voor de kust van Kameroen werden blauwe koralen akosi ontdekt, de mogelijk zeldzaamste koraalsoort, blauwe koralen zijn ook beschreven aan het eiland Funafuti atol in de Grote Oceaan. Recentelijk heeft men in het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan bij de Aleoeten en bij Alaska geel bruine koralen gevonden.

Gespikkelde koralen komen voor op een diepte van 200 meter, een bijzondere plaats wordt ingenomen door de zilverachtige-parelmoerkleurige Engelkoralen.

Het Groot Barrièrerif, noordoostelijk van Australië, bestaat uit tweeduizend kilometer koraalriffen. Een bouwwerk dat op de wereld zijns gelijke niet kent. De riffen worden opgebouwd door miljoenen koraalpoliepen die mede dankzij de in hun weefsels levende eencellige algjes kalk kunnen produceren. Rifbouwende ondiepwaterkoraalpoliepen (b.v. het hersenkoraal - Colpophyllia sp.) treft men aan in helder zout water met een minimale temperatuur van 20°C. Ze ontbreken aan de oostzijde van de grote oceanen door de daar heersende koude stromen en daar waar slibrijk water door rivieren wordt aangevoerd. Er kunnen drie riftypen onderscheiden worden: het kustrif, het barrièrerif en de atol (zie ook koraalrif).

Rifbouwende koudwaterkoralen (Lophelia pertusa) vindt men van 200 m tot 2000 m diep.

Bloedkoraal (Latijns: Corallium rubrum)
Bloedkoraal is het meest gewilde koraal. Bloedkoraal behoort tot de zogenaamde edelkoralen. Talrijke handelsnamen zijn afhankelijk van vindplaats en de kwaliteit.

Bloedkoraal behoort tot de edelkoralen (corallium verum) onder de familie Gorgonaria. Wegens de kleur spreekt men van bloedkoraal. Het wordt door poliepen, die in onregelmatig gevormde kolonies van 5 tot 20 centimeter hoog leven gevormd. Deze boompjes hebben een brede stam, waarvan de kern hard is en rood gekleurd. Bloedkoraal is een koraalsoort dat vrijwel uitsluitend in de Middellandse Zee wordt gevonden. Het wordt aangetroffen op een diepte van 2 tot 280 meter. Het is doorgaans oranjerood gekleurd, maar afhankelijk van de groeiomstandigheden kan de kleur variëren van bijna zwart tot vrijwel wit; lichtrood tot zalmkleurig Momo, middelrood Sardegna en ossenbloedrood Moro, zachtroze met witachtige of zachtroze vlekken engelhuidkoraal.

Gebruik
Het koraalskelet levert een grondstof voor sieraden. Zo vormen kettingen van bloedkoralen kralen een onderdeel van bijvoorbeeld de Zeeuwse klederdracht. Naast parels, barnsteen en ivoor is het een van de weinige organische stoffen waarmee sieraden vervaardigd worden.

Het skelet van edelkoralen bestaat voornamelijk uit calciet. De commerciële waarde hangt naast kleur, zeldzaamheid en vraag, vooral af van de afmetingen van de kolonies en dichtheid en hardheid van het materiaal. Deze moeten zodanig zijn dat het koraal zowel goed te bewerken als te polijsten is. In Nederland bereikte de populariteit van bloedkoraal zijn hoogtepunt in de 19de eeuw. Sieraden van bloedkoraal met goud, vormen nog steeds een onvervreemdbaar onderdeel van traditionele streekklederdrachten. Heden ten dage zijn de bloedkoraalbestanden sterk uitgedund, waardoor het nog maar mondjesmaat wordt aangeleverd. Door het lage aanbod van de bloedkoralen kan het in de toekomst dan ook kostbaar gaan worden, of zelfs helemaal niet meer leverbaar zijn.

Symboliek
. In de iconografie is een snoer bloedkoralen het attribuut van het gepersonifieerde Afrika.
. De inwoners van het Romeinse Keizerrijk geloofden dat bloedkoraal de magische eigenschap had om het boze oog te kunnen afwenden. Ook dachten zij dat het geneeskrachtig was.
. Een snoer bloedkoralen werd om de hals van een kind gehangen ter bescherming tegen kwade invloeden. Om deze reden is het ook te zien op christelijke afbeeldingen van Maria met Kind.

Zwart koraal
Evenals edelkoralen zijn bepaalde soorten zwart koraal zeer in trek voor het maken van sieraden. De commerciële soorten worden ernstig bedreigd door overexploitatie.
Zwart koraal wordt doorgaans niet tot de edelkoralen gerekend, hoewel het skelet als grondstof voor sieraden evenzeer in trek is. Edelkoralen zijn 8-stralige bloemdieren (Octocorallia), terwijl zwarte koralen 6-stralig zijn (Hexacorallia). Binnen deze groep vormen ze een aparte orde, naast bijvoorbeeld de steenkoralen en de zeeanemonen. Hoewel de groeivorm lijkt op die van de edelkoralen, hebben de poliepen altijd zes ongeveerde tentakeltjes in plaats van acht geveerde. In tegenstelling tot de meeste andere koralen bestaat het skelet van zwarte koralen niet uit kalk, maar uit hoorn (keratine), dezelfde stof waaruit onze nagels en haren bestaan. Slechts een tiental soorten vormt een skelet dat dik genoeg is om handelswaarde te hebben. Ze worden vooral gevonden in de tropen van de Indische en westelijke Stille Oceaan, en in de Caribische Zee.

De wetenschappelijke naam Antipatharia voor de orde der zwarte koralen is afgeleid van het Griekse anti (tegen), en pathic (gevoel van tegengestelde aard). Deze naam verwijst naar het klassieke gebruik van zwart koraal als amulet of talisman tegen kwade krachten, ziekte of ongeluk. Overigens gebruikte men voor dit doel ook andere materialen, waaronder bloedkoraal. In de laatste decennia is zwart koraal in toeristische gebieden in toenemende mate populair geworden. Er worden sieraden en gebruiksvoorwerpen als sigarettenpijpjes van gemaakt, vaak in combinatie met goud of zilver.

Imitaties
Porselein, celluloid, kunststoffen, recentelijk ook worden geperste koralen vervaardigd van koraalsplinters.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Koraal_(zo%C3%B6logie)
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 28.