kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 10-01-2016 voor het laatst bewerkt.

D3 Fana

D3-Fana

Fabrikant van stalen buismeubelen (1932-1935 / 1936-1976)

Het stalenbuismeubilair van de Rotterdamse fabriek d3 (circa 1932 – 1935) heeft op innovatieve wijze gezicht gegeven aan het nieuwe materiaal dat de stalenbuis in die jaren was.
Meubelfabriek d3 heeft in haar korte bestaan een indrukwekkend aantal stalen buismeubelen heeft voortgebracht. De belangrijkste vormgever van d3 is Paul Schuitema (1897-1973) geweest. In zijn ontwerpen koppelde Schuitema eenvoud aan comfort. Omdat hij wilde dat een groot publiek van zijn meubels kon genieten, liet hij zijn ontwerpen in serie vervaardigen. Dit stelde hem tevens in staat zijn modellen te perfectioneren. Zijn stalenbuis meubelen zijn dan ook artistieke hoogstandjes. Een voorbeeld hiervan is zijn bekende fauteuil van verchroomd metaal uit circa 1935 waarvan de vormgeving doet denken aan een vervormde paperclip.
Andere belangrijke ontwerpers van d3 waren de Haagse ‘binnenarchitect’ Cor Alons (1892-1967) en de industrieel vormgever Arie Verbeek (1893-1970), terwijl naar ontwerp van Gerrit Rietveld het prototype van een bed is uitgevoerd.

Historie
De avant-garde van het ontwerpen wisselde rond 1925 het ambachtelijke en 'ouderwetse' houten meubel in voor constructies met stalen verchroomde of vernikkelde buizen die refereerden aan de moderne wereld van ingenieurs en massaproductie. Gispens toenmalige positie van marktleider in Nederland op het gebied van dit stalenbuismeubilair was niet lang onbetwist. Al snel kwamen bedrijfjes op, van dorpssmederijen tot fietsenfabrieken, die kansen zagen in het ontwikkelen van het nieuwe meubilair. De innovatieve, maar verbluffend eenvoudige achterpootloze stoel van Mart Stam uit 1926, kon echter nauwelijks meer overtroffen worden en slechts variaties ervan vonden toegang tot de markt.

D3 (Rotterdam 1932-1935)
In 1932 echter richtte ontwerper, fotograaf en filmer Paul Schuitema, die enige tijd de grafische vormgeving voor de firma Gispen had verzorgd, samen met architect Ir. van Ettinger en fabrikant P. Dekker jr in 1932 de verkoopcoöperatie D3 op.
Dit bedrijf kwam voort uit de metalen meubelafdeling van de 'Rotterdamse Eerste Nederlandsche Mechanische Fabriek Ph. Dekker', die sinds 1929 werkzaam was. Net als bij Gispen waren de oprichters zowel directeur als ontwerper. Met Dekker was het bedrijf verzekerd van een goede productie en bedrijfseconomische basis, Ettinger kwam met een reeks nieuwe constructieve oplossingen en Schuitema was de werkelijk moderne ontwerper. In zijn ontwerpen voor D3 koppelde Schuitema eenvoud aan comfort. Karakteristiek voor veel van Schuitema's modellen is verder de ronde, doorlopende armlegger. Deze zorgde voor zowel comfort als extra stevigheid.

Paul Schuitema was in de jaren twintig van de 20ste eeuw een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de progressieve Rotterdamse kunstbeweging Opbouw. Samen met architecten als J.P. Oud en Mart Stam en ontwerpers als W.H. Gispen en Piet Zwart stond Paul Schuitema aan de basis van het Nederlandse functionalisme.
Vanaf 1932 was Paul Schuitema actief binnen de ‘Rotterdamse Arbeidersfotografen’ en het arbeidersschrijverscollectief ‘Links Richten’. In dat jaar liep zijn werk voor Van Berkel ten einde. Een van de laatste klussen was het inrichten van een showroom. Schuitema wilde dit doen met gebruik van stalenbuizen en om er wat ervaring mee op te doen ontwierp hij twee metalen buisstoelen.
Deze ontwerpen waren erg geslaagd en het duurde niet lang voor Schuitema samen met ir. J. van Ettinger en fabrikant P. Dekker een fabriekje op poten hadden gezet. Onder de naam ‘d3 meubelen’ werden de stoelen verkocht. Het werd een groot succes en dat kwam goed uit, want in die tijd had Schuitema veel geld nodig om zijn films te kunnen maken.

Naast Jan van Ettinger en Schuitema werd op free lance basis een keurkorps aan moderne vormgevers voor de nieuwe stoelen, tafels en tekenkrukken aangetrokken. De fabriek d3 was een ontwerperscollecief, met naast Schuitema vormgevers en architecten als Cor Alons, Jan Buijs, Wim van Gelderen, Jan Gidding, Charles Karsten, Han van Loghem, Ben Merkelbach, Arie Verbeek en Gerrit Rietveld, die geregeld of alleen incidenteel ontwerpen leverden. De fabriek had succes omdat de meubels relatief goedkoop waren, boeiend waren vormgegeven en veel variatie kenden.

De plaats die d3 in Nederland veroverde was bescheiden, maar opvallend: ze bestond uit enkele grote commerciële opdrachten waarvoor d3 utilitaire producten leverde als ook een opvallend groot assortiment aan vernieuwend geconstrueerde meubelen, waarvan maar weinig exemplaren verkocht werden.
In 1936 trokken Van Ettinger en Schuitema zich terug uit de verkooporganisatie van de meubelfabriek omdat ze het niet eens waren met beleidsveranderingen. De linkse Schuitema was principieel tegen de productie van kleine, exclusieve series. De geldschieters zagen daar juist brood in.

J. van Ettinger, geboren te Rotterdam 1902.04.13, overleden aldaar(?) 1981.03.29
1932-1934 directeur en-of adviseur en ontwerper d3 stalen meubelen, Rotterdam.
1935-? oprichter - leidinggevende Fana Metaal (FAbriek van NAuwkeurige METAALbewerking), Rotterdam.
Jan van Ettinger volgde een opleiding tot werktuigbouwkundig ingenieur, en bekwaamde zich als statisticus. Hij was o.a. betrokken bij de bedrijven d3 (als directeur verkoop) en Fana Metaal, die stalen meubelen vervaardigden, waarvan hij er ook enige ontwierp (1932-1935). Zijn grootste bekendheid in de bouwwereld dankt hij echter aan zijn directeurschap bij het Bouwcentrum te Rotterdam, en zijn daarmee verbonden activiteiten na de Tweede Wereldoorlog: als manager, publicist, lobbyist, stimulator, netwerker en propagandist. Fana Metaal (Rotterdam 1935-1976)
Ondanks het succes moest d3 er in 1935 mee ophouden door managementproblemen. Als Fana Metaal bestond de fabriek aan de Rotterdamse Ceintuurbaan nog tot na de tweede wereldoorlog, maar de kwaliteit van d3 bezaten de producten van Fana Metaal niet meer.

De meubelontwerpen van de gerenommeerde Nederlandse kunstenaar Paul Schuitema zijn inmiddels opnieuw in productie genomen. Het label Dutch Originals heeft de exclusieve rechten van de modellen van d3 verworven. Eerder al bracht Dutch Originals de stalen buismeubelen van W.H. Gispen, Wim Rietveld en Gebroeders de Wit opnieuw op de markt.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 13.