kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 12-01-2016 voor het laatst bewerkt.

email

Email

Email (ook de Franse schrijfwijze emaille komt voor) is een door metaaloxyden gekleurde glasmassa (smeltmassa), waarmee metaal of aardewerk voorwerpen van een bovenlaag worden voorzien om deze te beschermen, te isoleren of om deze te versieren. Email bij aardewerk wordt meestal glazuur genoemd.

Na het opbrengen van het glaspoeder wordt het voorwerp verhit, zodat de emailverf smelt en een mooi glad oppervlak vormt. Het resultaat kan transparant (translucide) zijn of juist niet, afhankelijk van de samenstelling van de emailverf. Tijdens de verhitting verandert de kleur van het email meestal een beetje. Een goede emailleur houdt daar van te voren rekening mee. Emailleren is een eeuwenoude decoratiemethode, die al werd toegepast door de oude Egyptenaren.

De techniek van het emailleren vindt haar oorsprong in de egyptische kunst en bereikte een eerste hoogtepunt tussen de 1e en de 3e eeuw na Christus bij de Kelten.

Bekend door deze techniek waren vooral de ateliers te Limoges, die tussen de 15e en de 17e eeuw emailwerk naar het gehele Europese gebied exporteerden.

Etymologie
Het woord email is afgeleid van het oud-Franse woord esmal, dat van dezelfde Indo-Europese stam komt als het oud-Duitse smelzan, dat in het Duits schmelzen is geworden en bij ons smelten.

Werkwijze
Er zijn zo'n dozijn emailkleuren die door onderlinge vermenging of het mengsel armer of rijker aan metaalpigmenten weer vele schakeringen opleveren. Toegepaste pigmenten zijn onder meer ijzer voor rood, koper voor groen, mangaan voor paars, antimoon voor geel en tin voor wit. Door tinoxide aan het email toe te voegen wordt het email opaak (ondoorzichtig), zonder dit tin is het email doorzichtig. De emailmassa wordt met honing of hars op de ondergrond aangebracht waarna het bij 700 tot 800° Celsius in een oven wordt gemoffeld. Na afkoeling wordt de emaillaag meestal nog geslepen, gematteerd of gepolijst.

Eigenschappen
Het metaal wordt door de emaillaag tegen corrosie beschermd; bij aardewerk wordt de oppervlakte dichter en minder waterdoorlatend, terwijl het ook krasbestendiger wordt. In de elektronica en de elektrotechniek wordt email zeer vaak toegepast om koperdraad van een elektrisch isolerende laag te voorzien. Dit wikkeldraad wordt met name gebruikt om er spoelen van te wikkelen. Bij oververhitting van de spoel kan het email verbranden, waardoor kortsluiting kan ontstaan.

Vanouds worden metalen buitenkanten van wasmachines, afwasmachines, wasdrogers, kooktoestellen, koelkasten en dergelijke geëmailleerd. Hier wordt overwegend wit email gebruikt. Bij het petroleumstel en bij pannen werden ook andere kleuren toegepast. Een aantal van deze uitvoeringen is echter verouderd.

Omdat de emaillaag minder buigzaam is dan het metaal waarop het is aangebracht, kan het bij onvoorzichtige behandeling barsten en kunnen er zelfs stukken afspringen.

Door de Kelten werd email gebruikt in de vervaardiging van sieraden, vaak in bonte kleuren. Aanvankelijk gebruikte men enkel rood, maar vanaf de 1e eeuw v.Chr. ook al blauw en geel. In de twintigste eeuw werd buitenreclame vaak uitgevoerd in email.

Bij het brouwen van sake ging men over van houten tonnen naar geëmailleerde tanks omdat dit niet alleen hygiënischer was, maar er ook voor zorgde dat er minder sake verloren ging.

Voor het aanbrengen van een glazuurlaag op aardewerk wordt een mengsel van kwarts, kaolien, borax en veldspaat in een oven gesmolten en op het te emailleren voorwerp gebrand.

Christus als Man van Smarten, tevens reliekhouder, ca. 1400, Goud en email, 12,7 x 12,5 cm (geopend)
Dit piepkleine altaarstukje was bestemd voor privé-devotie. De eigenaar gebruikte het om zich thuis, bij zijn gebed, in te leven in het lijden van Christus. De voorstelling 'Man van Smarten' leent zich daar goed voor: treurig en bloedend uit zijn wonden toont Christus zich aan de toeschouwer. De uitvoering is kostbaar, in goud en verfijnde emailleertechnieken. De opdrachtgever was dan ook iemand van het Franse hof: de koning zelf of één van zijn edelen. Van de hofkunst uit deze tijd is maar heel weinig bewaard gebleven.
Het drieluikje is uitgevoerd in het duurste materiaal: zuiver goud. Alle kleuren zijn op het goud aangebracht met email in verschillende technieken. De moeilijkste techniek, email-en-ronde-bosse, is gebruikt voor de belangrijkste voorstelling: de Man van smarten. Hier en daar, zoals in het rode kleed van de engel, straalt de gouden ondergrond er doorheen. De binnenkant van de zijluiken is gedecoreerd in email champlevé. De buitenluiken zijn het meest eenvoudig; hier is alleen de achtergrond blauw geëmailleerd.

Email-en-ronde-bosse (groevensmeltwerk)
'Email-en-ronde-bosse' is email dat rondom een figuur of een hoogreliëf is aangebracht. De figuren werden eerst gegoten - meestal in goud - en vervolgens rondom met laagjes doorschijnend email bedekt. Het is een bijzonder moeilijke techniek die in de tweede helft van de 14de eeuw in Europa in zwang raakte voor het decoreren van kostbare voorwerpen. Door de verschillende dikte van de doorzichtige emaillaag ontstaan lichte en donkere partijen.

Email Champlevé (ook Émail en taille d'épargne)
Email champlevé betekent letterlijk: email waarvan de grond opgelicht is.
Emailtechniek, waarbij het email in uitgespaarde holten wordt gegoten. Deze emailleertechniek werd veel toegepast in de Middeleeuwen, meestal op bronzen voorwerpen. In de ondergrond, meestal brons of koper, worden met de burijn of graveersteker vlakke holten aangebracht waarbij een randje verhoogd blijft staan. Hierdoor ontstaan cellen die met emailpoeder werden gevuld, dat door verhitting tot smelten werd gebracht. De afscheidingen dienden om de verschillende kleuren niet door elkaar te laten lopen. Na het moffelen staan de vlakken een beetje bol tegen de randen aan; soms wordt dit geslepen en gladgepolijst, waardoor een zelfde effect werd bereikt als bij cloisonné-werk. Het werd overeenkomstig afgewerkt. Bij cloisonné zijn de metalen afscheidingen van gelijke en bij champlevé van onregelmatige dikte. In de meeste gevallen worden de blootliggende metaaldelen verguld.

Email Cloisonné
Email cloisonné is een techniek van emailleren, waarbij gebruik wordt gemaakt van een plaat waarop (edel)metaaldraden zijn gelast die vakjes (in elke gewenste vorm) vormen; deze vakjes zijn met email opgevuld. De afscheidingen of cloisons dienden om de verschillende kleuren niet door elkaar te laten lopen. Na het moffelen werd het oppervlak geslepen en gepolijst.
Deze vorm van kunst had haar hoogste bloei in de periode van de Byzantijnse architectuur. Tegenwoordig is China het belangrijkste productieland.
Is het Cloisonné niet geslepen en/of gepolijst dan spreekt men van draademail: inlegwerk van metalen draden in email.
Websites:
. Chinees en Japans Cloisonné (Email de basse taille et sur relief (basse-taille techniek)
Reliëfemail waarbij translucide email wordt aangebracht over een ondergrond in basreliëf, meestal van zilver of goud, die door middel van gieten, graveren, ciseleren of etsen is ontstaan. Het emaille wordt donkerder bij de diepe delen, lichter bij de hogere delen.

Email en creux
Reliëfemail waarbij translucide email wordt aangebracht over een ondergrond in vlakreliëf, tot stand gekomen door middel van gieten of graveren. Bij vlakreliëf wordt de oppervlakte rondom de voorstelling weggehaald.

Email en grisaille
Émail uit de 16de eeuw in nuances van zwart, grijs en sepia, dit in tegenstelling tot het bontgekleurde email peint.

Kanton-email
Franse missionarissen brachten het email en plein uit Limoges ontwikkelde naar het China van keizer K'ang-Hsi, waar het in Kanton werd gekopieerd.

Email en plein
Email bij wijze van verglazing aangebracht op een gladde ondergrond.

Keuls email
In Keulen werden emailwerken van een kwaliteit geproduceerd die dat van Limoges op zijn minst evenaarden.

Pioentje (of paillon)
Een snippertje soldeer, meestal verkregen door het van een plaatje soldeer af te knippen. Ook stukjes goud- of zilverfolie die in emaille werkstukken worden toegepast ontwikkeld door de Fransen in de 16de eeuw. Bij dit email met paillons werden tussen twee lagen doorzichtig email dunne rolletjes goud of zilver in bepaalde patronen gerangschikt.

Mica Wordt gebruikt om een plique à jour werkstuk op of tegenaan te leggen, als steun voor het opgebrachte emaille, bij het branden in de oven.

Plique à jour, email de plique, email à jour, vensteremaille
Email cloisonné zonder metaalbodem. Van draden, of door uitzagen uit metaal, wordt een honingraatachtige figuur gemaakt die vervolgens met emaille wordt gevuld. De art nouveau goudsmeden gebruikten bij deze techniek de lichtdoorlatende eigenschap van translucide email om het gewenste natuurlijke effect aan hun sieraden te geven.

Email peint (Geschilderd email)(ook Émail en apprêt (Fr.))
Op een éénkleurige grondlaag van tinemail wordt met een penseel de voorstelling opgestreken met emailleverf (zeer fijn gemalen emaillepoeder), en laag voor laag ingebakken, met steeds lagere temperaturen. De lagen verzinken langzaam in elkaar, met vrijwel onmerkbare overgangen en zeer rijke schakeringen. Om te voorkomen dat het werkstuk tijdens het herhaald verhitten krom trok, werd aan de keerzijde contre-émail aangebracht.
Men dient kunstzinnig onderlegd en een ervaren emailleur te zijn voordat men aan deze techniek begint. De email peint techniek kan ook met transparante emailles worden toegepast.

Bij Reliëfemail - émail en creux, émail de ronde bosse en émail de basse taille - wordt translucide email aangebracht over een reliëfondergrond die door middel van gieten, graveren of ciseleren tot stand is gekomen.

Contre-émail
De achterkant van een voorwerp dat aan beide zijden is geëmailleerd.

Websites:
. www.enamellers.nl
. www.enamellers.nl
. nl.wikipedia.org/wiki/Email_(glazuur)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 421.