kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 26-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Frans van Nieuwenborg

Nederlandse edelsmid, ontwerper, industrieel ontwerper, sieraadontwerper en beeldend kunstenaar, beeldhouwer, geboren op 9 november 1941 in Venlo.

Prijzen
Emmy van Leersumprijs (Amsterdams Fonds voor de Kunst, 1986, samen met Martijn Wegman);
IF Product Award, Industrie Forum Design, Hannover (1992 voor Lazzurro tl-buis toegepast in hang- en wandlamp;
1997 voor Radson Vertilux badkamerradiator);
Designprijs Rotterdam (1993, Best of branche Interieur)

Stipendia en werkbeurzen
. Ministerie van CRM (1974 - toepassing nieuwe materialen zoals rubber in sieraden en objecten);
. Amsterdams Fonds voor de Kunst (1975 - toepassing nieuwe materialen en technologieën, zoals Liquid chrystals in broches);
. Nederlandse overheid (1987 - studiereis Japan);
. Stichting Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst (1989 - verdere ontwikkeling van lichtobjecten;
.. 1995 - ontwikkelen van nieuwe vormen van fluorescentielampen)

Docent- en gastdocentschappen aan o.a. Rietveld Academie, Amsterdan (1985), School for Visual Arts in Genk, België (1998) en King Mongkut's institute of technology, Ladkrabang Bangkok, Thailand (1999);

Lidmaatschap van diverse commissies en jury's (o.a. Amsterdams Fonds voor de Kunst, 1990-1991; Werkgroep opdrachten vormgeving Raad voor de Kunst, Den Haag 1990-1991; Internationale jury voor nieuwe verlichting voor Kone Elevators, Helsinki, Finland 1996);

Biografie
Gunther Fransciscus van Nieuwenborg studeerde van 1958 tot 1963 aan de Academie Industriële Vormgeving Eindhoven.

Was van 1965 tot 1970 werkzaam in Denemarken bij diverse design- en architectenbureau's, waaronder Knut Holscher,

In 1973 is hij samen met Bruno Ninaber medeoprichter van VES (Vereniging voor Edelsmeden/Sieradenontwerpers).

Van 1973 tot 1986 heeft hij in Leiden samen met Martijn Wegman een ontwerpburo. Het bureau ontwerpt kleine series van sieraden, objecten en industriële producten.
Frans van Nieuwenborg en Martijn Wegman hebben een toonaangevende rol gespeeld op het gebied van design van sieraden. Van Nieuwenborg en Wegman, die zich tot halverwege de jaren '90 samen toelegden op het ontwerpen van producten, hebben zich in hun werk veelal laten inspireren door bestaande (half)fabrikaten; producten die voor andere doeleinden bestemd waren, maar voor onder meer de sieraden vormbepalend waren. Ze hebben zich laten leiden door eenvoud, schoonheid en vooral ook gebruikersgemak, waarbij de specifieke mogelijkheden van de vernieuwende materialen op sieraadgebied optimaal benut konden worden.

Sinds eind jaren '60 kent Nederland een sterke traditie van vooruitstrevend sieradenontwerp. Het uitgangspunt van deze traditie is dat de vorm het sieraad moet dragen, zonder het traditionele gebruik van edelstenen of zwaardere materialen als goud en zilver. De moderne vormgevers gebruiken materialen als glas, aluminium en kunststoffen bij het maken van hun sieraden. De ontwerpen kenmerken zich door hun eenvoud van geometrische vormen en logische constructies. Deze opvattingen met betrekking tot sieraadontwerp sluiten eerder aan bij de ideeën van de kunst- en vormgeverwereld dan bij die van de traditionele wereld van edelsmeden. Vandaar dat vele ontwerpen binnen deze beweging eerder in galeries en interieurzaken terechtkwamen dan bij de juwelierszaken. - (Vormgeving Van Nieuwenborg / Wegman

Sinds midden jaren '90 zijn de beide ontwerpers een eigen richting opgegaan. Frans van Nieuwenborg heeft zich onder de naam Van Nieuwenborg Industrial Design Consultancy Group te Leiden voornamelijk toegelegd op het ontwerpen van lampen. Martijn Wegman heeft zich meer toegelegd op industriële vormgeving en heeft in samenwerking met Peter van der Veer en Gazelle, de Tranza fiets ontworpen. Beide ontwerpers hebben internationale erkenning en wonnen meermalen belangrijke prijzen voor hun ontwerpen.

Sinds 1990 heet zijn bureau Van Nieuwenborg Industrial Design Consultancy Group.
Van Nieuwenborg Industrial Design Consultancy Group voert opdrachten uit voor binnenlandse en buitenlandse bedrijven waaronder Radson Belgie, Vasco Belgie, Danfoss Denemarken, Ingo Maurer München/Duitsland, Vaillant Duitsland, Heimeier Duitsland, EJA International Belfeld, Stelrad Nuth, PrandinaSRL Italie, Lothus Italie, Belux Zwitserland, VanLux Spanje, Zontechniek Nederland Breda, Océ-van der Grinten Venlo, Gemeente Venlo, Academisch Ziekenhuis Leiden, Gemeente Leiden, Indoor Amsterdam, Gemeente Amsterdam en Lichtprojecten voor particulieren.

Werkzaamheden voor Danfoss, Denemarken (1997);
Kunstopdracht van het Gemeente Archief Leiden: licht als metafoor voor het archief (1997);
Ontwikkeling van een nieuwe thermostaatknop voor Heimeier, Duitsland (1998);
Pope project, Venlo (1999);
Licht en Poëzie project - Canto Chiaro in samenwerking met Research voor Beleid, Leiden (1999);
Uitnodiging tot voorstel van verlichtingsontwerpen (Schrader-project) voor design-hotels in San Francisco en Santa Barbara, USA (1999);
Opdracht tot het ontwerpen van een lichtobject voor het Fonds voor Beeldende Kunst, Vormgeving en Bouwkunst (2000)

2004 Stedelijk Museum De Lakenhal te Leiden: Jewels & Delight / Sieraden en design; Frans van Nieuwenborg en Martijn Wegman
Onder de titel 'Sieraden en design/ Frans van Nieuwenborg en Martijn Wegman' is een selectie te zien uit het werk van beide ontwerpers. In de jaren ’70 van de vorige eeuw speelden zij een belangrijke rol in de vernieuwing van het sieraad. De Lakenhal kocht onlangs een aantal sieraden van hen aan en geeft nu een overzicht van dit baanbrekende ontwerpersduo.

2004/2005 Het Mondriaanhuis
Tentoonstelling van sieraden en van het beroemde lampontwerp 'Delight' van de kunstenaars Frans van Nieuwenborg en Martijn Wegman.
Tijdens de expositie zullen enkele andere sieraden en lampen van de ontwerpers te koop worden aangeboden:
. Het betreft onder meer de Halsrits: een halssieraad uit 1974 uit goud, zilver of roestvrij staal. Dit uniseks sieraad is gebaseerd op het 'technische wonder van de rits'.
. Ook de lamp Delight is geïnspireerd op eenvoudige gebruiksvoorwerpen: een hittebestendige glasvezeldoek kan op diverse wijzen worden gedrapeerd over een gloeilamp van 40 watt; het licht wordt getemperd en geeft in elke creatie een sfeervolle en verrassende uitstraling.
Daarnaast zal exclusief en in een gelimiteerde oplage een armband te koop zijn, die speciaal ter gelegenheid van deze tentoonstelling en het 10-jarig bestaan van het Mondriaanhuis door Van Nieuwenborg en Wegman vervaardigd is en waarin de volgende uitspraak van Mondriaan is uitgespaard: 'If we cannot free ourself, we can free our vision.'
Het exposeren van de ontwerpen van Van Nieuwenborg en Wegman past uitstekend binnen het artistieke beleid van het Mondriaanhuis. De eenvoudige, geometrische vormen en het constructieve karakter van de ontwerpen, staan in een directe lijn met het werk en de ideeënwereld van Piet Mondriaan. Daarnaast heeft de stad Amersfoort een traditie van vernieuwing in sieraden en ontwerpen, waaraan het Mondriaanhuis middels deze expositie een bijdrage levert.
Een uitgebreide variant van de tentoonstelling is eerder (lente 2004) te zien geweest in Stedelijk Museum De Lakenhal te Leiden.

Websites: licht met de warmte van een dichtregel. Met een laser schrijft hij poëzie in het glas van zijn tl-buizen.
De vormgever en beeldend kunstenaar Frans van Nieuwenborg zet licht om in design, het krijgt volume, de lichtbron wordt het vormgegeven element. 'Want het oog', weet Van Nieuwenborg, 'laat zich door het licht strelen. Het verwent onze pupillen.'
'Light hath no tongue, but is all eye', 'Licht heeft geen tong; het is één en al oog', dichtte John Donne. Lichtkunstenaar Van Nieuwenborg snijdt met een nieuwe lasertechnologie verzen van Donne en andere dichters op de binnenkant van een fluorescentiebuis. In de lamp zijn licht en poëzie verenigd.
"Bij tl-buizen denken mensen vooral aan fabriekshallen en kantoren", zegt hij in zijn Leidse atelier, de in 1890 gebouwde Plantsoenschool. "Ontwerpers veranderen vooral van vormgeving van de armaturen. Mij interesseert de bron, het licht zelf." En de versregels, de leuchtende Verse.
Sinds enkele jaren werkt hij vooral met de tube luminiscent, de tl-buis, waarbij door het samensmelten van technische innovatie en vooruitstrevende vormgeving deze van oorsprong kille lichtbron een geheel ander karakter heeft gekregen. 'Fluorescerende buizen kunnen stralen, schitteren en glinsteren, of schemeren? Getemperd en vormgegeven tl-licht veroorzaakt bijzondere effecten.'
Zijn nieuwe hanglamp, de Canto Chiaro, is een met licht en schaduw geschreven dichtregel. Wie zo'n lamp koopt, krijgt een boekje in een zilveren etuitje cadeau, verzen en biografieën van 21 dichters uit tien Europese landen, afgedrukt in de originele taal, Hun levensverhaal staat te lezen in tussen gevouwen pagina's verborgen curricula vitae. "Veel dichters hebben iets met licht. Ze brengen het ook vaker ter sprake in hun gedichten." Samen met een team maakte Van Nieuwenborg een selectie. De kopers van de lamp kunnen kiezen uit versregels van onder anderen Benno Barnard, Guillaume Apollinaire, Giuseppe Ungaretti, Bert Schierbeek, Bart Chabot of Kurt Marti. "Om echt te lezen", prijkt op de Herman de Coninck-lamp, "moet je alle lichten uitdoen..."
Van Nieuwenborg kreeg prijzen voor de techniek en het design van zijn lichtarmaturen. Van Nieuwenborg onderzoekt de state of the art of lighting. Lampen worden licht, het licht krijgt een vorm. Hij ontwierp een 'doeklampje', de Delight, samen met een vroegere collega, een eenvoudig lapje stof dat rond een gloeilamp was gewikkeld, een lamp als een statement, die door het New Yorkse Museum of Modern Art voor de permanente collecte is aangekocht. "Het was het begin van mijn lichtcarrière", zegt Van Nieuwenborg. "Toen waren het nog unica, er was nog geen markt voor," In 1986 richtte hij lndustrial Design Consultancy op en ontwierp sindsdien al vele succesvolle lampen, "ontwikkeld op basis van diverse lichtbronnen, halogeen-, neon- of tl-lampen". Zijn bedrijf doet alles zelf: het bedenken van nieuwe toepassingen, het fabriceren, het verpakken.
Een van zijn bekendste ontwerpen is de Lazzurro, "een speciaal ontwikkelde, licht gebogen tl-buis, waarbij de transparante uiteinden het blauw oplichtende gas in de buis laten zien". Het is een sobere, in zwart gelakt aluminium uitgevoerde hang-, wand-, of staande lamp. Door middel van een geruisloze elektronische dimmer kun je de lichtintensiteit verminderen. Hij kreeg er vier prijzen voor.
Zijn eerste poëtische lamp maakte hij voor het afscheid van Benno Premsela, de godfather van de Nederlandse ontwerpers, een lamp met tekst erop. Van Nieuwenborg ontwikkelde en patenteerde zijn nieuwe lasertechniek: "Vanuit de buitenkant van een industriële tl-buis, waarvan de bovenste helft iets donkerder gekleurd is dan de onderste, brandt een laser kleine deeltjes van de laag weg. De weggebrande deeltjes smelten samen tot een tekst, die op de bovenste helft van de buis oplicht en aan de buitenzijde te lezen is." Het is geen lawaaierig licht, Van Nieuwenborg noemt het een conversation piece, een dichtregel die mensen tijdens hun dagelijkse bezigheden kan inspireren en ontroeren. Wanneer je aan het koordje trekt, gaat de lamp heel langzaam gloeien, en in het licht van de tl-buis lees je de regel van Bart Chabot: "ik zag het licht, 't ging meteen weer uit."
Op zijn sterfbed murmelde Johann Wolfgang Goethe de onvergetelijke woorden 'Mehr Licht'. Wellicht waren de gordijnen in zijn sterfkamer gesloten. Of was het gefluister van Goethe zijn filosofische testament? 'Meer licht' luidt ook het credo van ontwerper Van Nieuwenborg. Op de Keulse Möbelmesse van dit jaar was zijn tl-lamp uit de serie Canto Chiaro met Goethes onsterfelijke laatste woorden 'een groot succes'. Het publiek op de beurs was enthousiast.
- (De Morgen, 2000, 01/08 - pp. 69: col. ill. www.kunstonline.info


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 793.