kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 09-08-2008 voor het laatst bewerkt.

Frits Spanjaard

Nederlands meubelontwerper en interieurontwerper, geboren in 1889 te Borne - overleden 1978 in Den Haag.

Naamsvarianten: Frans Spanjaard, Frederik Salomon Spanjaard,

De meubelen van Spanjaard behoren tot de Haagse School en kenmerken zich door een sobere en geometrische vormentaal. Spanjaard werkte als tekenaar bij de Haagse Meubelfabriek H. Pander & Zonen en leerde daar Cor Alons en Hendrik Wouda kennen. Spanjaard en Alons behoren tot de eerste generatie interieurarchitecten, omdat ze naast het ontwerpen van meubelen ook belang hechtten aan de plaatsing ervan in de ruimte. In hun visie op het moderne interieur werden lijnen, vlakken, kleuren en voorwerpen op elkaar afgestemd.

Biografie
Spanjaard was afkomstig uit een rijke Twentse textielfamilie.

1914-1918 Frits Spanjaard studeerde bouwkunde aan de Technische Hogeschool in Delft. Hier krijgt hij een grote belangstelling voor binnenhuisarchitectuur. Hij volgde colleges bij professor Karel Sluyterman die hem in contact bracht met het werk van de Engelse Arts and Crafts, waarvan de ontwerpen en idealen hem zijn leven lang bij zouden blijven.

Hij start als tekenaar bij de Haagse Meubelfabriek H. Pander & Zonen. Daar was hij samen met Cor Alons, leerling van (binnenhuis)architect Hendrik Wouda (1885-1946), door wie hij zeer beïnvloed wordt. Opvallend aan de zitmeubels van H. Wouda, Cor Alons en Frits Spanjaard zijn de hoge rugleuningen, rechtstreeks geïnspireerd op Frank Lloyd Wright.

In 1919 werd Spanjaard artistiek directeur van de idealistische meubelfabriek LOV (Labor Omnia Vincit) te Oosterbeek, waar zijn werk geïnspireerd was op het Scandinavische boereninterieur. Zijn ontwerpen voor LOV vallen vooral op door de bijzondere kleurencombinaties en eenvoudige vormen.

In de jaren twintig en dertig werkt hij als zelfstandig ontwerper. In de interieurs uit die tijd is een voorzichtige verschuiving van Haags rationalisme naar andere moderne stromingen als de Nieuwe Zakelijkheid en De Stijl te zien. Zijn ontwerpen van vloerkleden met geometrisch decor in de kleuren rood, geel en zwart zijn daar een voorbeeld van.

Het gedachtengoed van De Stijl en het Nieuwe Bouwen werd in de vormgeving van ontwerpers als Frits Spanjaard, Cor Alons, J. Brunott en Willem Retera verwerkt. In de jaren dertig mondde dit uit in uiteenlopende ontwerpopvattingen als de traditionele arts and crafts van Bas van der Pelt en de internationale Art Deco van Fer Semey.

Den Haag vanaf 1923
In 1923 richt hij samen met de Haagse interieurontwerper en docent Cor Alons een bureau voor moderne interieurarchitectuur in Den Haag op. De vormgeving van hun meubelen en inrichtingen was gericht op de monumentale, ongedecoreerde stijl die Henk Wouda bij de firma H. Pander en Zn. Vanaf 1917 ontwikkeld had. Het werk van Alons en Spanjaard oriënteerde zich daarbij nog eens op de nieuwste vormgeving die na 1925 in Nederland en Duitsland te zien was.

In de jaren twintig ontstond in Den Haag een architectuur en interieurkunst, waarvan de vormgeving sterk beïnvloed was door het rationalisme van Berlage en de Amerikaan Frank Lloyd Wright. In de architectuur van onder anderen Jan Wils, H. Wouda en C. Brandes zien we strakke kubistische vormen in baksteen en een horizontale gevelindeling. In de interieurkunst zette zich dat voort. De houten meubels werden veel via industriële productiemethoden vervaardigd en onder invloed van De Stijl vaak in meerdere kleuren gelakt.

In latere interieurs combineert Spanjaard hromen eenvoudige houten kasten en betimmering met hypermoderne buismeubelen.
Belangrijk vroeg project van Spanjaard is het vormingscentrum 'De Born' in Bennekom. Het rust- en vacantiehuis werd gebouwd in 1933 in opdracht van mej. A.E. Ribbius Peletier (1891-1989) uit Amsterdam, naar ontwerp van de Amsterdamse BNA architect P. Vorkink (1878-1960). Zij gaf binnenhuisarchitect F. Spanjaard uit Amsterdam de opdracht het interieur te ontwerpen. Tenslotte werd mejuffrouw J. Bouwens uit Nijmegen gevraagd voor een ontwerp voor de aanleg van de tuin en de bloemen- en kruidentuin. Het complex is gesitueerd op een open plek op een heuvel temidden van de bossen buiten de bebouwde kom, ten oosten van Bennekom in de gemeente Ede.
Architect P. Vorkink kreeg de opdracht een huis te bouwen waar arbeidersvrouwen zich thuis voelden, maar zich tevens bewust werden dat er meer was tussen hemel en aarde, dan zij tot nu toe ervaren hadden. Het moest praktisch zijn, maar tevens esthetisch verantwoord. Het resulteerde in een vakantiehuis gebouwd in een zakelijk-expressionistische stijl. Voor binnenhuisarchitect Frits Spanjaard, als volgeling van de Nieuwe Zakelijkheid, was het zijn eerste grote opdracht. Hij ontwierp zelf enige meubels, die hij combineerde met seriemeubels, waaronder de stalen buismeubels van Gispen.
In 1956 werd besloten tot de bouw van een nieuwe vleugel eveneens naar ontwerp van Vorkink. In 1980/81 werd onder leiding van binnenhuisarchitect Van der Klugt het interieur aangepast. In 1991 vond een uitbreiding plaats naar ontwerp van de architect Hans Wuurdeman uit Utrecht.
De Born was het vormingscentrum voor vrouwelijke partijleden van de SDAP, een rustige plek waar vrouwen naar toe gingen om aandacht aan hun eigen persoon te besteden. Als zodanig heeft De Born een belangrijke bijdrage geleverd aan de groei en verandering van de vrouwenbeweging in Nederland.
- (Spanjaard is nog de verschillende zalen voor het passagiersschip de 'Nieuw Amsterdam' eind jaren dertig (elementen in de vormgeving van betimmering, meubilair, stoffering en glas-in-lood te zien zijn. Ook in de inrichting van het stadhuis van Enschede na de oorlog combineert Spanjaard traditionele elementen als symmetrische indeling of ambachtelijke uitvoering met moderne meubelen en verlichting.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 58.