kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 15-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Gerard Kiljan

Nederlandse grafisch vormgever, docent aan academie, edelsmid, fotograaf, industrieel ontwerper, keramist en tekenaar, geboren 26 oktober 1891 Hoorn – overleden 21 oktober 1968 Leidschendam.

De ontwerper Gerard Kiljan beoefende niet alleen het grafische vak, maar was ook een uitstekende fotograaf en tekenaar. Na de afronding van zijn opleiding doceert hij aan de kunstacademies van Rotterdam en Den Haag. Kiljan wordt samen met Paul Schuitema en Piet Zwart gezien als de pioniers van de Nieuwe typografie en Nieuwe Fotografie in Nederland. Deze kenmerkten zich door het duidelijk, kort en krachtig overbrengen van de boodschap.

Biografie
Gerard Kiljan werd na een gedegen opleiding van 1904 tot 1907 aan de Kunstnijverheidsschool Quellinus Amsterdam leerling-lithograaf bij de lithografische drukkerij Faddegon in Amsterdam. Hij volgde lessen aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam en bereikte middelbare akten voor hand- en decoratief tekenen in 1914 en 1916 aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam.

Van 1918-1930 was hij leraar decoratief-tekenen aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, daarna kwam in 1919 de benoeming als leraar aan de avondcursus: onderwijs aan decoratief en kunstnijveren bij de Rotterdamse Academie. Vanaf 1930 gaf hij Reclame tekenen en vanaf 1950 Industriële vormgeving. Doceerde in Den Haag tot 1959. Vanaf 1920 ook docent aan de academie in Rotterdam. Hij was de leraar van o.a. Emmy Andriesse, Jan Bons, Jacob Bosman en Henri Willem van Meines.

Vanaf 1926 ging Kiljan ook reclame-opdrachten uitvoeren; onder andere voor de bedrijven R.S. Stokvis en Junker en Ruh met zijn later zo bekende ontwerpen waarbij de schreefloze letters centraal stonden.

In Rotterdam had hij intussen kennis gemaakt met zijn vakgenoten Piet Zwart en Paul Schuitema die bezig waren ook de foto een belangrijke rol in de reclame te laten spelen, de zogenoemde typo-foto, hetgeen Kiljan ook al in zijn ontwerpen was gaan toepassen. Hij was niet zo productief als zijn hier genoemde collega's, omdat zijn aandacht meer naar het onderwijs uitging.

In de jaren '30 werd voor het eerst fotografie ingezet als beeldend middel ter versterking van tekst waardoor de communicatieve waarde van informatie werd verhoogd. In 1930 werd de afdeling Reclame aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag door Gerard Kiljan en Paul Schuitema opgericht, waar ook deze nieuwe ontwikkelingen centraal stonden. De functionalistische Bauhaus-typografie en -fotografie speelt een centrale rol in de nieuwe opleiding. Zo ontstonden in de jaren 30 de eerste beroepsopleidingen voor het vak grafisch vormgever in Nederland, op de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag en op de Nieuwe Kunstschool in Amsterdam.

Gerard Kiljan en Paul Schuitema werden door collega's uitgemaakt als 'een stel maniakken'. Ze stelden hoge eisen aan hun leerlingen, die mondige en praktische ontwerpers moesten worden. Kiljan en Schuitema zouden de gangmakers van de Nieuwe Zakelijkheid in Nederland worden.

1931-1936 kinderpostzegels
Het thema van de kinderpostzegels van 1931 is 'Het gehandicapte kind'. Gerard Kiljan maakt in zijn ontwerp gebruik van het nieuwe medium fotografie. De postzegels beelden achtereenvolgens de volgende onderwerpen af: 'Doof kind' (1,5 cent), 'Achterlijk kind' (5 cent), 'Blind meisje' (6 cent) en 'Verwaarloosd kind' (12,5 cent).
Toen Kiljan de reeks van vier zegels presenteerde, bleek er een misverstand te zijn ontstaan. Kiljan had niet de gebouwen waarin deze misdeelde kinderen wonen gefotografeerd maar de kinderen zelf. De postzegels kregen veel kritiek. Het publiek was van mening dat de onderwerpen te realistisch waren weergegeven. Ook de Nederlandsche Bond tot Kinderbescherming was hoogst ongelukkig met de zegels, waarop de kinderen duidelijk te herkennen waren. Kiljan verdedigt zich door te stellen dat de fotografie als nieuwe kunstvorm dichter bij het moderne leven staat. Kiljan krijgt hierin gelijk, want zijn zegels blijken uiteindelijk succesvol. - (Rotterdam welke functionalistische principes op het gebied van efficiency en doelmatigheid hij in al zijn werk toepaste. Na de Tweede Wereldoorlog werd Kiljan beroemd met het ontwerp van het eerste in Nederland massaal geproduceerde telefoontoestel, een zwart bakelieten apparaat door de firma Heemaf in 1953 op de markt gebracht.

Websites: www.likeur-frismuseum.org


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 32.