kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 24-06-2008 voor het laatst bewerkt.

Gijs Bakker

Nederlandse 0ntwerper van sieraden en industrieel designer, geboren op 20 februari 1942.

Gijs Bakker geldt als een pionier op het gebied van sieraadvormgeving. Aandacht voor het concept en de inhoudelijke betekenis van het sieraad manifesteren zich als een constante factor in zijn oeuvre. Zijn ontwerpen ontstaan vanuit belangstelling voor wat er in de wereld om hem heen gebeurt. Telkens zoekt hij er een passende vorm voor en experimenteert met materialen en technieken.

Het gaat zelden om één enkel sieraad, maar vrijwel altijd om series waarin één idee op verschillende manieren wordt uitgewerkt. Soms is dit een formeel uitgangspunt zoals in de reeksen aluminium sieraden (1967-71). De meeste zijn echter gebaseerd op een inhoudelijk thema, zoals de enorme halssieraden bestaande uit gelamineerde foto's van vorstelijk gedragen colliers (1977), de serie broches, waarin foto's van beroemde sportfiguren gecombineerd zijn met edelstenen (1989) of de 'Holy Sport' (1998) en 'Car Crash' (2001) series.

Gijs Bakker heeft voor veel verschillende instanties ontwerpen: Polaroid, Artifort, HEMA, Van Kempen en Begeer, etc. Voor Cor Unum is hij sinds 1992 ontwerpadviseur. Hij is mede-oprichter en directeur van Droog Design in 1993. Hij heeft les gegeven aan de Design Department van de 'Academy of Fine Arts' in Arnhem (1971-1987), TU Delft (1985-1987) en doceert aan de Design Academy in Eindhoven sinds 1987, organiseert workshops, tentoonstellingen en jureert over de gehele wereld.

Telkens duikt bij Bakker - naast het unieke sieraad - de behoefte op aan goed vormgegeven, maar industrieel en dus in oplage geproduceerde sieraden. Of hij hiermee nu aanhaakt bij de idealen van de modernisten of dat het de democratiseringsgedachte is waar zijn generatie ooit voor streed, Gijs Bakker heeft zijn activiteiten nooit beperkt tot die in zijn eigen atelier en evenmin het edele handwerk verheerlijkt. Met zijn samenwerkingsprojecten en zijn drang tot vernieuwing is hij altijd een cultureel ondernemer avant la lettre geweest.

Illustratief voor Bakkers engagement met het sieradenvak is zijn statement : 'I don't wear jewels, I drive them'.

Bakkers werk heeft van meet af aan internationale aandacht getrokken en bevindt zich in tal van openbare en particuliere collecties.
Het werk van Gijs Bakker is ruimschoots vertegenwoordigd in de collectie van het SM's - Stedelijk Museum 's-Hertogenbosch. Naast de vele sieraden omvat zijn aandeel in de verzameling ook het complete archief dat erop betrekking heeft. Daarmee vormt zijn werk één van de peilers onder het Nederlandse deel in de sieradencollectie van het SM's.

Biografie
Opgeleid van 1958 tot 1962 aan het Instituut voor Kunstnijverheid in Amsterdam (thans Rietveld Academie) en in 1962 te Stockholm (Konstfack Skolan) als sieraadontwerper is deze discipline altijd de 'core-business' in Bakkers loopbaan gebleven.

1958-62 Gerrit Rietveld Academie

Hij drukt al vroeg zijn stempel op de ontwikkeling van de Nederlandse sieraadvormgeving. Aanvankelijk samen met zijn vrouw Emmy van Leersum (1930-1984), ontrukt hij het sieraad aan zijn puur decoratieve status en geeft het een betekenisvolle plaats in de wereld van kunst en vormgeving.

Emmy van Leersum (1930 - 1984)
Provocerend waren ze wel, de sieraden waarmee jonge ontwerpers als Emmy van Leersum, haar man Gijs Bakker en Françoise van den Bosch in de tweede helft van de jaren zestig naar buiten traden. Geen goud en edelstenen maar aluminium, staal en perspex; geen fijn gedetailleerde versiering maar eenvoudige, meestal geometrische vormen. En ze hadden een flink formaat. Geen bescheiden collier boven het decolleté maar een kraag van metaal die hoog opstond achter het hoofd, soms zelfs een krans van elleboogstukken kachelpijp om de nek. De ontwerpers noemden hun werk niet langer sieraden, laat staan juwelen, maar ‘draagbare objecten’. Meestal werden deze geëxposeerd buiten het gewone sieradencircuit, in galeries zoals Swart in Amsterdam, die geestverwante kunstenaars als Dekkers en Struycken voerde. Vooral het werk van Dekkers maakte indruk op Van Leersum en beïnvloeddde haar langdurig, maar de vertaling in haar eigen metier is inventief en overtuigend. Zo maakte ze omstreeks 1968 armbanden bestaande uit een brede band metaal waarin zich de aanzet van een cirkel of een driehoek aftekent.
Broken Lines [halssieraad], [armband] en [oorsieraad], 1982: bij de gekleurde armband en oorbellen uit 1981 paste Van Leersum de techniek van Dekkers’ tekeningen toe: ze zette rode en blauwe lijnen op transparant papier en liet dat sealen in transparante kunststof.

Als industriëel vormgever heeft Gijs Bakker o.m. in 1974 de Stripstoel voor de firma Castelijn ontworpen. In eerste instantie ontwierp Gijs Bakker deze stoel als eetkamerstoel uit vier strips van elk 11 cm breedte, onderbroken aan de onderzijden en in de gebogen overgang van de rugleuning en zitting.
Beide buitenste banen uit de rugleuning lopen als acterstoelpoten door. De twee middelste stroken gaan over in de zitting, welke geflakeerd worden door twee banen die gebogen overgaan in de voorpoten. De uitsparingen in de buiging tussen de rugleuning en zitting maakt de stoel stabelbaar (tot 8 stuks).
Een tweede versie van de Strip chair is voorzien van armleuningen ter breedte van een halve strip.
Voor de stripstoel werden door TNO proeven gedaan. Tussen concept en realisatie is een periode van 1 1/2 jaar verstrijken. Dit tijdsbestek is voor de ontwerper en het team van de producent van belang om voortdurend te kunnen reageren op het project. Juist de directe en vaak ook persoonlijke relatie met Gerard Castelijn maakt het hem mogelijk om als vrij kunstenaar geheel onafhankelijk te kunnen werken. In de opvatting van Gijs Bakker is deze onafhankelijke opstelling essentieel.
Het gelamineerde hout met een eiken of essen toplaag was verkrijgbaar in twee uitvoeringen, zwart of blank. Passend bij deze stoelen ontwierp Gijs Bakker ook een eetkamertafel met kwartronde kolle houten poten op de hoeken.
De techniek van gebogen gelamineerd hout in dergelijke nauwkeurige vormen was voor die tijd revolutionair te noemen. Van deze stoelen zijn er in blank essen, zwart essen en bruin essen 11.000 stuks zonder armleggers en 1.000 stuks met armleggers geproduceerd.

Vanaf de jaren '80 neem Gijs Bakker afstand van het abstracte idioom en speelt figuratie een grote rol in zijn werk.

In 1993 richt Gijs Bakker samen met Renny Ramakers Droog Design op.

Van zijn voortdurende drang zichzelf te vernieuwen gaat niet alleen een passieve en oncontroleerbare invloed naar het vakgebied uit. Gijs Bakker is te eigenzinnig om de innovatie aan het toeval over te laten. Zo schept hij met de mede door hem in 1996 opgerichte Stichting Chi Ha Paura…? (vormgevers en kunstenaars uitdaagt om met nieuwe ideeën, materialen en technieken te komen. Wat Droog Design is voor productontwerpen – ook hiervan is Bakker één van de oprichters – is Chi Ha Paura…? voor sieraadontwerpen.

2005 Gijs Bakker and Jewelry. Tekst: Ida van Zijl; Ned.-Eng., 280 pag. hard cover; uitgegeven door SM's; prijs € 49,-.
Terwijl eerder al publicaties over zijn werk verschenen, zoals 'Solo voor een solist' en 'Objects to use', ontbrak een gedegen overzicht van zijn sieradenoeuvre. In allerlei landelijke en internationale publicaties zijn Bakkers sieraden uitvoerig aan de orde geweest, maar nog nooit in één samenhangend overzicht of exclusief toegespitst op dit specialisme. Daarin gaat de publicatie voorzien, die de tentoonstelling 'Gijs Bakker and Jewerly' van 25 september 2005 tot 1 januari 2006 in het SM's – Stedelijk Museum 's-Hertogenbosch begeleidt. Met een uitvoerige inleiding van drs. Ida van Zijl, een compleet oeuvre overzicht tot nu toe en dito bio- en bibliografie van de ontwerper, verschijnt hiermee een standaardwerk van één van Nederlands belangrijkste sieradenvormgevers.

Prijzen
1965 2e van Rijn prijs voor beeldhouwers
1968 Gouden en Zilveren medaille Jablonec
1988 Francoise van Den Bosch prijs
1994 nominatie Rotterdamse designprijs
1995 nominatie Rotterdamse designprijs
1996 Prins Bernardfonds prijs voor Toegepaste Kunsten en Bouwkunst
1996 Ra award 1996

Websites: www.gijsbakker.com


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 886.