kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-01-2016 voor het laatst bewerkt.

glasblazen

Glasblazen

Glasblazen is het vervaardigen van glazen voorwerpen door lucht te blazen in roodgloeiend dikvloeibaar gemaakt glas. Het is een vrij moeilijke techniek en vereist veel geduld en aanleg. Het wordt uitgevoerd door mensen die daar speciaal voor zijn opgeleid, de glasblazers.

Geschiedenis
In Mesopotamië is glas gevonden dat dateert circa 3500 jaar voor Christus. De glasmakerij is verdwenen in Egypte en kwam later tot bloei in Syrië en Mesopotamië.
Rond het begin van onze jaartelling hadden de Syriërs de blaaspijp uitgevonden en waren er in geslaagd om de componenten zand, kalk en soda tot een vloeibare massa te smelten en zodoende door middel van de blaaspijp glas te maken. De Syriërs ontwikkelden de glasblaaskunst. Sindsdien heeft het principe nauwelijks meer veranderingen ondergaan. De Romeinen hebben de techniek van het glasblazen meegenomen naar hun rijk.

Glasblazers uit Italië, met name Venetië, maken al eeuwen het wereldwijd bekende Venetiaans glas. Dit glas wordt geroemd om zijn zuiverheid en helderheid. Door middel van oorlogen en de verovering van het Byzantijnse Rijk hadden de Venetianen Syrische glasblazers krijgsgevangen gemaakt en meegenomen naar Venetië. Het glas uit die periode in Venetië had dan ook nog Byzantijnse invloeden. Daarna werd een wet van kracht dat in de glasblazerijen geen vreemde arbeidskrachten mochten werken. De Venetiaanse glasblazers mochten niet buiten hun gebied glas vervaardigen. Dat gold ook voor het eiland Murano. De overheid had voor het brandgevaar de ovens laten verplaatsen naar het eiland Murano.

De glasblazers werden toch voor geldbedragen weggelokt naar de Noordelijke landen. De overheid trachtte dit tegen te gaan met de dreiging van de doodstraf. Toch zijn een aantal glasblazers ontsnapt van het eiland Murano en kwamen onder andere terecht in Antwerpen. Zij werkten voor kooplieden en vorsten en gingen het Venetiaanse glas namaken. Dat werd A la façon de Vénise genoemd was meestal minder verfijnd van techniek en ook wat minder helder dan het echte Venetiaanse glaswerk. Nagemaakt werden de Venetiaanse drinkglazen, waarvan de stam is versierd met uitsteeksels van soms ingewikkeld glaswerk. Dat wordt ook wel vleugelglas genoemd.

Glasblazer
Een glasblazer blaast voorwerpen van glas, het zogenaamde glasblazen. Door met een metalen blaaspijp een klompje gloeiend glas uit een glasoven te nemen en al draaiende met de pijp het gloeiend hete glasklompje tot een voorwerp of een voorlopige vorm te blazen ontstaat een creatief voorwerp of een voorlopig vorm.
De benodigde hoeveelheid verhit, vloeibaar glas (post) blijft aan het uiteinde hangen en wordt snel heen en weer gerold over de eng, een gladgepolijste ijzeren of metalen plaat, waardoor het glas een vastere structuur en een langwerpige vorm krijgt. Door aan het andere einde in de pijp te blazen vormt de blazer uit de post een holle blaas. Deze glasblaas wordt met behulp van een glasklompje (ponti) aan een hechtijzer vastgemaakt.

Hechtijzer (ook pontil, puntijzer of punteerijzer)
Glas wordt geblazen met behulp van een lange holle blaaspijp. Om het voorwerp daarna te kunnen hanteren wordt het overgezet op een massieve staaf, een pontil. Een lange ijzeren staaf waaraan de glasblaas met behulp van een glasklompje wordt vastgemaakt waarop de glasmeester het werkstuk door middel van rondzwaaien, rollen, walsen etc. iedere gewenste eindvorm kan geven. Wanneer het voorwerp weer van de staaf wordt losgemaakt ontstaat een iets verdikte punt in het glas: het pontilmerk.

Er zijn allerlei soorten glasblazers. Soms worden deze genoemd naar het soort product dat wordt geblazen. Voorkomende benamingen zijn onder meer: ballonblazer (algemeen), bekerblazer, carreur, flessenblazer, kelkenblazer en souffleur. De Glasinstrumentmaker vervaardigt voornamelijk laboratoriumapparatuur. Nu wordt dat gedeeltelijk met machines gedaan maar speciale eenmalige series worden nog met de hand gemaakt. Het gaat dan vooral om zeer ingewikkelde glazen constructies.

Glasblazen aan de brander
Glasblazen aan de brander gebeurt door ronde glazen buizen in de vlam van een gasbrander te houden. Wanneer de temperatuur juist is gaat men rustig lucht in de buis blazen, terwijl men rustig en regelmatig de buis blijft draaien. Een andere wijze om glazen voorwerpen te maken is die van massieve staven in de vlam te houden en dan bij de juiste temperatuur aan elkaar te plakken.

Glasblazen aan de oven
Glasblazen aan de oven is een methode waarbij met een stalen pijp vloeibaar glas van ongeveer 1130 graden uit een pot gehaald wordt, het zogenaamde keien. Door de pijp telkens rond te draaien en te vormen met een natte houten vorm (de klots) wordt het glas op de pijp gecentreerd. Door de pijp wordt lucht ingeblazen waardoor het object groeit. Door telkens meer glas te keien wordt de massa vergroot en kan de bel verder worden uitgeblazen. Met een natte krant kan, al rollend op de glasblazersstoel, de vorm van de vaas met de hand worden aangebracht. Met een zogenaamde benenschaar wordt vervolgens een kerf vlak achter de pijp in de vorm gemaakt. Op dit punt moet de vorm later van de pijp breken. Als de vorm klaar is wordt door een assistent met een klein stukje heet glas een stalen staf (pontil) tegen de bodem gekleefd. De glasblazer koelt de kerf met wat water zodat plaatselijk kleine scheurtjes ontstaan. Met een tik breekt de vorm ter plaats van de kerf en wordt nu slechts gedragen door de pontil. Dit heet overnemen van het stuk. Waar het stuk aan de pijp zat is nu een gat. Door inwarmen in een oven op 1200 graden (gloryhole) wordt het materiaal weer zacht en kan de opening worden afgewerkt. Als het model klaar is wordt deze van de pontil afgetikt en gaat in de koeloven. Hierin wordt doorgaans in 24 uur beginnend bij 510 graden het glas langzaam gekoeld zodat het materiaal spanningsvrij is en niet meer spontaan kapot kan springen. Het breukvlak van de pontil wordt later weggeslepen en wordt het standvlak van het object.

Studioglaskunst
Studioglaskunst is moderne glaskunst gemaakt door een autonoom kunstenaar en wordt daarom ook wel 'vrij glas' genoemd. In 1962 ontwierp, na lang zoeken, Harvey Littleton, met hulp van Dominick Labino, een kleine glasblaasoven. Dit stelde kunstenaars in staat om onafhankelijk van de glasfabriek hun eigen werk te maken. Dit bleek het begin te zijn van een explosieve groei van de glaskunst, zowel in het aantal uitingsvormen, als in kwantiteit. De eerste 10 jaren stonden in het teken van het geblazen experiment. Maar na die beginperiode werden er ook vele andere technieken toegepast, waardoor de expressiemogelijkheden toenamen. De laatste 10 jaar is er een toenemende tendens naar toepassingen samen met andere materialen. Momenteel zijn er wereldwijd (geschat) meer dan 10.000 kunstenaars, die glas als meest gebruikte materiaal toepassen.

Glasfabrieken en glasblazerijen
. Een bekende glasfabriek staat in Leerdam, waar machinaal glas wordt geblazen voor de industrie. Er is ook een kleine afdeling waar nog handmatig wordt geblazen, hier worden prachtige en kostbare voorwerpen gemaakt. In de kristalwinkel op het fabrieksterrein zijn ontwerpen van bijvoorbeeld Copier te zien.
. Glasblazerij De Oude Horn in Acquoy
. Glasblazerij Old Ambt in Nieuweschans
. Glasblazerij van Tetterode in Amsterdam
. In Kortrijk-Dutsel gelegen in de provincie Vlaams-Brabant bevindt zich de glasblazerij Theys & Miseur die Belgisch artistiek glaswerk vertegenwoordigt over de ganse wereld. Hier werken de meesterglasblazers Daniël Theys en Chris Miseur.
. In Seraing gelegen in de agglomeratie van Luik staat de kristalfabriek van Val-Saint-Lambert, met inbegrip van een bezoekerscentrum. Ook in Seraing bevindt zich het atelier van de meesterglasblazer Louis Leloup die zijn carrière begon bij Val-Saint-Lambert en nu een museum heeft in Kyoto (Japan).
. Biot in Zuid-Frankrijk is bekend om zijn glasblazerijen.
. Murano in Noord-Italië staat bekend voor zijn zuiver kristal en de fijne technieken die de glasblazers er gebruiken.

Bekende artistieke glasblazers
. Daniël Theys en Chris Miseur van Glasblazerij Theys & Miseur in Kortrijk-Dutsel (België)
. Willem Heesen (1925-2007) van Glasblazerij De Oude Horn in Acquoy (Nederland)
. Johan de Vries van Glasblazerij Old Ambt in Nieuweschans (Nederland)
. Richard Price (glaskunstenaar) van Glasblazerij van Tetterode in Amsterdam (Nederland)
. Andries Copier (1901-1991) glasblazer en glasdesigner in Leerdam (Nederland)
. Sybren Valkema (1916-1996) (Nederland)
. Mieke Groot (Nederland)
. Kim ten Oever van Helderglaskunst in Hengelo (Nederland)
. Richard Craig Meitner (Verenigde Staten)
. Lino Tagliapietra (Murano, Italië)
. Dale Chihuly (Verenigde Staten)
. Harvey Littleton (Verenigde Staten)

Glasmusea en collecties
. Nationaal Glasmuseum in Leerdam
. Museum Jan van der Togt in Amstelveen
. Glas Centrum Leerdam in Leerdam
. Een mooie collectie glas is te vinden in het glasmuseum te Luik.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Glasblazen.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 117.

Tweets by kunstbus