kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 01-02-2009 voor het laatst bewerkt.

glazuur

Glazuur
Glasachtige deklaag op aardewerk die ter afdichting van de poreuze scherf dient. Alle glazuren bestaan uit kwarts en een of meer metaalverbindingen. Het glazuren gebeurt door onderdompelen, overgieten, in poedervorm op de scherf blazen en vervluchtigen. Glazuren kan ook door het in de oven brengen van zout, het zogenaamde zoutglazuur.

Glazuur wordt aangebracht op dakpannen, bakstenen, plavuizen, tegels en andere gebakken materialen om deze te beschermen tegen invloeden van buitenaf (vuil, zuren) dan wel te versieren of te verbeteren. Door het glazuren wordt aardwerk ook minder poreus, waardoor het bijvoorbeeld geschikt wordt voor het bewaren van vloeistof.

Het glazuur waarmee een voorwerp van klei wordt geglazuurd wordt gemaakt van verschillende chemische stoffen in poedervorm. De hoeveelheid van een bepaalde stof kan de kleur van het glazuur veranderen.

Vloeiglazuur is glazuur met vloeimiddelen als veldspaat, kalksteen, gips en beendermeel.
Vloeikleuren zijn in elkaar overlopende onderglazuurkleuren waaraan oxide is toegevoegd.

Grondstoffen voor glazuren
Hoofdgrondstof voor glazuur is net als bij glas, siliciumoxide (SiO2) dat in de mineralen kwarts en zand te vinden is. De samenstelling van glazuur bestaat uit drie groepen oxides.
. De smeltmiddelen of basegroep b.v. kalium (K), natrium (Na) of lithium (Li). Deze zouten zijn te vinden in veldspaten (een mineraal dat in de natuur voorkomt en wordt gedolven).
. De middengroep of het geraamte, het bindmiddel, meestal aluminiumoxide(Al2O3) wordt aangetroffen in kaolien. Kaolien is een zuivere vorm van porseleinaarde, ook wel Chinaclay genoemd.
. De glasvormers of zuurgroep. De al eerder genoemde siliciumoxide die we in kwarts en zand aantreffen.

Fabrieksglazuren zijn glazuren die op de scherf (het oppervlak, de ondergrond) geen fout meer geven, moleculair dicht van structuur zijn en die bij het aanbrengen altijd overal even dik zijn opgebracht, zodat steeds een constante kwaliteit kan worden gegarandeerd. Dit zijn vaak glazuren die bij sanitair- en grote tegelfabrikanten worden gebruikt, waarvan de receptuur geheim is en die nooit of pas na vele jaren gaat craqueleren.

Nijverheidsglazuren zijn de glazuren die vaak door de kunstnijverheidsindustrie, de handwerkers zoals pottenbakkers, kunstenaars en kleine tegelfabriekjes zelf gemaakt worden. Deze glazuren worden vaak proefondervindelijk met enige basiskennis samengesteld. Vaak worden pigmenten en andere stoffen toegevoegd om bepaalde effecten te bereiken. Bekende voorbeelden zijn dan raku- craquelé - en kristalglazuren.

Stooktemperatuur
We onderscheiden drie temperatuurgebieden die te maken hebben met het moment waarop glazuur smelt en stolt. Niet geheel toevallig houden die verband met de temperatuur waarop ook de onderliggende scherf al dan niet vervormd.

Temperatuurgebied 950º - 1050º
Aardewerk- en rakuglazuren stooktemperatuur 950º tot 1050º. Scherf: aardewerkklei, vaak geel of rood bakkend, neemt water op, vervormd boven 1100º Vindplaatsen, overal ter wereld maar vooral Nederland, Deltagebieden en Australië.

Temperatuurgebied 1140º - 1280
Steengoedglazuren stooktemperatuur tussen 1180º en 1280º. Vaak gebruikte werktemperaturen zijn 1140º en 1250º. Scherf van steengoedklei, een secondaire klei die dichtsintert en daardoor waterdicht is. Vele kleuren, vaak beige of roze. Vervormt bij 1280º tot 1300º Vindplaatsen overal ter wereld maar vooral Groot-Brittannië, Frankrijk, USA, Duitsland.

Temperatuurgebied 1220° - 1300°
Steengoed- en porseleinglazuren tussen 1220° en 1300°. Meestgebruikte werktemperatuur is 1280°. Scherf van porselein, een primaire zuiver witte klei die verglaasd en daardoor waterdicht is. Kleur wit, tegenwoordig ook met kleurtoevoegingen te koop. Vervormd boven 1300°. Vindplaatsen vooral Azië en Japan. Vindplaatsen in Europa: Limoges, Sèvre en Meißen. Europese vindplaatsen minder van kwaliteit.

Een basisglazuur is een gelijkmatig uitgesmolten, glanzend, helder, lichtdoorlatend glazuur in een van de drie temperatuurgebieden. Alvorens een glazuur te ontwerpen maakt men altijd eerst een basisglazuur en voegt er daarna verschillende kleurcomponenten aan toe.

Matte glazuur is een basisglazuur met een glazuurfout die de mattering veroorzaakt. Mattering is in feite kristalvorming en ontstaat vooral tijdens het stollingsproces.

Craquelé is een glazuurfout die in artistiek keramische uitingen wordt gezocht om de esthetische kwaliteit. Hij wordt veroorzaakt door het verschil in oppervlakte-spanning van de scherf en die van de glazuur.

Keramiek is een verzamelnaam voor alle voorwerpen van gebakken klei in al zijn soorten, in al zijn stooktemperatuurgebieden geglazuurd en ongeglazuurd. Van wc-pot tot standbeeld.

Email (ook de Franse schrijfwijze emaille komt voor) is de beschermlaag van gesmolten glas aangebracht op voorwerpen van metaal of aardewerk om deze te beschermen, te isoleren of om deze te versieren. Email bij aardewerk wordt meestal glazuur genoemd.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Glazuur_(aardewerk).


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 37.