kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 08-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Goedewaagen

Een keramisch bedrijf uit Gouda.

Historie
1610: In de volksaardewerkfabriek 'De Star' van de Goudse familie De Jong worden drinkbekers, etenspotten en voederbakjes gemaakt. Het eenvoudige gebruiksaardewerk- natuurlijk met de hand gedraaid - krijgt een laagje glanzend geel of groen glazuur. Zo vinden jaarlijks honderden artikelen van de pottenbakkerij hun weg naar de zeventiende eeuwse klant.

1 januari 1779 wordt Dirck Goedewaagen opgenomen in het Goudse pijpenmakersgilde en in februari nam hij zijn eerste knecht in dienst. Later zal zijn kleinzoon Pieter, ook pijpenmaker, verliefd worden op een dochter van de familie De Jong en met haar trouwen.

Toeback, meegebracht door de schepen van de VOC, wordt steeds meer gerookt. In de 18de eeuw waren in de omgeving van Gouda vermoedelijk honderden werkplaatsen waar de Goudse wit-aardewerken pijpen werden gefabriceerd.

1853: Pieter Goedewaagen koopt 'De Star' van zijn schoonvader Aart de Jong. Het is de basis van het huidige Goedewaagen-concern. Er volgen nog meer overnames van vooral kleine Goudse pijpenmakerijen, waardoor Goedewaagen zich ontwikkelt tot de grootste pijpenfabrikant van ons land.

Pas halverwege de 19de eeuw werd de productie met grof aardewerk uitgebreid. De keramist Willem Brouwer bracht aan het eind van de 19de eeuw de firma in aanraking met modern vormgegeven aardewerk. Om zich de techniek van de keramiek bij te brengen was Brouwer eerst in de leer gegaan bij de aardewerkfabriek Weduwe Brantjes in Purmerend om al snel daarna bij de firma Goedewaagen in Gouda het draaiersvak te leren. Zijn experimenteren aldaar werden getoond aan de moderne architecten De Bazel en Lauweriks, waarna zijn werken onder meer door 't Binnenhuis werden verkocht.

Vanwege ruimtegebrek op de locaties Gouwe en Raam volgde in 1909 een verhuizing naar het Jaagpad, waar het bedrijf in 1910 werd aangesloten op het elektriciteitsnet. Het aantal ovens werd in rap tempo uitgebreid.

Na de Eerste Wereldoorlog werd ook keramiek in de vorm van siergoed en tegeltableaus gemaakt.

In 1919 heette het bedrijf voluit: N.V. Koninklijke Hollandsche Pijpen- en Aardewerkfabrieken Goedewaagen.

1923: Door de overname van het Amsterdamse 'De Distel' haalt Goedewaagen uitstekende vakmensen in huis. De handelscontacten werden uitgebreid en men had vele modellen, decors en recepten tot zijn beschikking gekregen. De plateelproductie van Goedewaagen leek aanvankelijk sterk op die van Plateelfabriek Zuid-Holland en leunde na de overname van De Distel op de vormgeving van deze aardewerkfabriek.
Jugendstil en Art Deco-vormen en decors worden in productie genomen. De Jugendstil-modellen van de wereldberoemde ontwerper Bert Nienhuis worden 'Klassiekers'. Het zijn jaren van internationale roem, ook dankzij de prachtige ontwerpen van onder andere Willem Hendrik van Norden en Carel Adolph Lion Cachet. Tegeltableaus gemaakt voor de scheepvaart lijnen van de Maatschappij 'Nederland', de koninklijke Paketvaart Maatschappij en de Java -China-Japan Lijn zijn pronkstukken in Art Deco-stijl.

Nadat Goedewaagen het bedrijf 'De Distel' had overgenomen breidde het zijn fabriek aan het Jaagpad in Gouda uit, zodat de gehele productie van 'De Distel' in 1925 daar ook daadwerkelijk naartoe verplaatst kon worden. Van Norden kreeg de artistieke leiding van het nieuwe aardewerkbedrijf. Hij zou tot in het begin van de jaren zestig van de vorige eeuw aan het bedrijf verbonden blijven.

Aan het begin van de twintiger jaren was de financiële betekenis van het gebruiksaardewerk niet groot. Het assortiment bestond uit allerlei losse artikelen en slecht één theeservies (nummer 122). Dit servies veranderde eind twintiger jaren in serviesnummer 700. Op kleine variaties in de bolling van het deksel en de dekselknop na is dit servies, gecombineerd met verschillende modellen kop en schotels, onveranderd in produktie gebleven tot in de tachtiger jaren.

In de jaren dertig (Nieuwe Zakelijkheid) ontwikkelt Goedewaagen zich tot een vooraanstaand serviezenfabrikant. Er werden kunstenaars uitgenodigd om ontwerpen voor serviezen te leveren. De vormgeving van de jaren dertig was dan ook zeer gevarieerd, waarbij zowel nieuwe ontwerpen, moderne vormgeving uit de vernieuwingsperiode omstreeks 1900 en meer traditionele modellen de catalogus sierden.

Na de Tweede Wereldoorlog greep de directie van Goedewaagen terug op oude modellen, waarbij met kleurenvariaties de collectie enige glans werd gegeven. Pas vanaf 1953 vernieuwde men de vormen en ging ook Zweitse landsheer als ontwerper aan de slag. Belangrijke inspiratiebronnen voor zijn nieuwe serviezen waren de eenvoudige, moderne producten van Fris, het Finse Arabia en het Duitse Rosenthal.

In 1963 begon men in Nieuw-Buinen met een nieuwe fabriek. Deze nevenvestiging is noodzakelijk geworden omdat het bedrijf in Gouda kampt met wervingsproblemen voor nieuw en jong personeel.

1964: Goedewaagen krijgt nieuwe impulsen dankzij de overname van de moedervormen van de Goudse sieraardewerkfabriek Plateelbakkerij Zuid-Holland, die dit jaar haar activiteiten beeindigt. Ook de productie van de inmiddels wereldberoemde miniatuurtjes zet Goedewaagen voort.

Op 1 maart 1983 wordt uit het faillissement de BV Goedewaagen opgericht. De naam 'Goedewaagen' blijft voortleven, maar het predikaat 'Koninklijk' is door het faillissement verdwenen.

1984: De volledige verhuizing van Goedewaagen van Gouda naar het Drentse Nieuw Buinen is voltooid. In 1963 was hier al een eerste productiehal betrokken, omdat er - in tegenstelling tot Gouda en omgeving - in Drenthe wel voldoende arbeidskrachten voorhanden waren. De export neemt in de jaren tachtig flink toe, vooral op het gebied van museumreplica.

1989: Royal Goedewaagen opent met gepaste trots het bedrijfsmuseum. In de expositieruimtes toont het bedrijf haar rijke historie. Regelmatig worden door conservator Friggo Visser bijzondere tentoonstellingen georganiseerd. Het museum trekt jaarlijks enkele duizenden bezoekers, die een goed beeld krijgen van heden en verleden van de voormalige Goudse aardewerkfabriek en haar voorgangers.

Na de overname van de oorspronkelijk Goudse, maar inmiddels in Hardenberg gevestigde aardewerkfabriek van sieraardewerk en modern design 'Flora' in 1989 waagt Goedewaagen zich ook weer aan eigentijdse vormgeving. Nieuwe moderne vormgevers als Floris Meydam en Dorothé van Agthoven maken gedurfde ontwerpen. Echter in 1996 moest Goedewaagen deze activiteiten weer staken wegens tegenvallende vraag.

De M2group (een groep van ondernemers in Emmen) nam in 2006 een deelname in Goedewaagen.

In 2007 tooit het zich met de naam 'Royal Goedewaagen'. Er is eveneens een museum en een winkeltje gevestigd met aardewerk. Ook worden er regelmatig rondleidingen gegeven. Het bedrijf telt nu zo'n 40 medewerkers en werkt daarnaast ook met thuiswerkers. Ten slotte is er in 2007 ook een samenwerking tot stand gekomen met werkvoorzieningschap de Emco-Groep in Emmen.

Ook in het nieuwe millennium is Royal Goedewaagen nog altijd een ambachtelijk bedrijf, waar veel producten met de hand worden gemaakt. Maar dankzij de invoering van de modernste computergestuurde technieken is Royal Goedewaagen klaar voor de nieuwe eeuw, met kwalitatief hoogwaardig aardewerk tegen betaalbare prijzen.

Website: www.goedewaagen.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1301.