kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Hella Jongerius


Hella Jongerius about her work with Dutch ceramics brand Makkum.

Nederlandse ontwerpster, woont en werkt in Rotterdam.

Jongeriuslab. Ook maakt ze deel uit van het ontwerperscollectief Droog Design. Hella Jongerius is docent aan de Design Academy en heeft, naast talloze groepstentoonstellingen met Droog Design, solo-exposities gehad in New York, Londen, Philadelphia en Keulen.

Ontwerpers onderzoeken de aard van een product vaak te weinig, vindt Hella Jongerius. Men vraagt zich niet meer af waarom wastafels per se hard en van porselein moeten zijn, waarom alle eetborden identiek zijn, waarom alle vazen stijf zijn en alle nieuwe dingen er vanzelfsprekend ook nieuw uit moeten zien?

De ontwerpen; vazen, serviezen en keramiek van Jongerius zijn allemaal fraai vormgegeven. Soms hebben deze objecten ook een prikkelende dubbelzinnigheid, waarmee ze het zelfgenoegzame consumeren van design aan de orde stellen. Jongerius wijst erop dat we worden omgeven door massaal geproduceerde en slim gemarketeerde producten die veel van onze fantasie voor zich opeisen.

Jongerius bestudeert het verleden en vertaalt dit naar het heden. Vazen, stoelen, antieke lampen; alles wordt door Jongerius in een nieuw perspectief geplaatst. Voorbeelden van haar werk: een gebreide glasvezellamp of de Pushed Soft Washtub, een wasbak gemaakt van soepele kunststof.

biografie
Hella Jongerius studeerde in 1993 af aan de Academie voor Industriële Vormgeving in Eindhoven en maakte al snel daarna diverse ontwerpen voor o.a. Koninklijke Tichelaar Makkum, Capellini en Droog Design.


Soft Urn
Al bij haar afstudeerwerkstuk en de eerstvolgende projecten als de Soft Urn trok ze de aandacht met haar fascinatie voor onverwachte materiaalbehandeling in combinatie met soms juist zeer algemeen bekende vormen. De serie Soft Vases is gemaakt van beweeglijke kunststof. Het ontwerp is gebaseerd op antieke ontwerpen, maar uitgevoerd in zeer afwijkende materialen.
De Urn zou onmiddellijk haar doorbraak betekenen, want ook de internationale kritiek signaleerde in dit ontwerp haar intelligente, soms schijnbaar tegenstrijdige spel met de archetypische, gedraaide vorm, de suggestie van klassiek albast en de zichtbaar gelaten gietnaden van het eindproduct van zachte kunststof.
Net als de modernistische ontwerpers uit de jaren twintig en dertig verwerpt Jongerius de hiërarchische kwaliteitsbeoordeling van het materiaal: goud is voor haar niet beter dan zink, diamant niet mooier dan steenkool.

In de samenwerking met producenten, die haar eerste succes onmiddellijk tot gevolg had, zocht en vond ze vaak inspirerende voorbeelden in het afval en de restanten van het gangbare productieproces. "Op de vloer van de fabriek vind ik vaak de grootste schatten." Als resultaat van deze belangstelling ontwikkelde Jongerius in de tweede helft van de jaren negentig een aantal uiteenlopende producten van onder andere vilt en keramiek, die afwijken van de klassieke behandeling van het materiaal.

B-servies
Dankzij een studiebeurs kon Jongerius drie maanden experimenteren in het Europees Keramisch Werkcentrum in Den Bosch. De imperfectie van vorm, ontstaan door fouten in het maakproces, hadden haar grootste interesse. Het vervormde B-servies dat eruit voortkwam, 'industriële productie met een ziel', maakt net als de 'Soft Vase' en 'Knitted Lamp' deel uit van de Droog Design collectie.

1999 B-Servies Koninklijke Tichelaar
Voor Koninklijke Tichelaar maakte ze het porseleinen B-servies, waarvoor ze zich inspireerde op tweede keus producten met een kleine fabricagefout, zoals die zo vaak in de fabrieksoutlets te vinden zijn. Ze tartte zelfs de kwaliteitsmeesters door halffabrikaten bewust op een 'te hoge' temperatuur te laten afbakken, waardoor intrigerende vervormingen en toevallige kleuren materiaaleffecten ontstonden.
De B-set is bijzonder omdat Jongerius niet streeft naar perfectie. Het handgemaakte servies is niet allemaal strak rond, maar vertoont oneffenheden. Tichelaar: ,,Jongerius is trouw aan de kunst van de imperfectie. Dat maakt haar werk heel bijzonder.'' De ontwerper zegt zelf over haar werk: ,,Ik probeer producten te maken waar je echt van houdt, die je je hele leven bij je wilt hebben en die je later aan je familie wil doorgeven.'' Zij heeft een hekel aan de vluchtigheid van het design. ,,De mensen hebben genoeg van vernieuwing en wachten op zinvolle objecten. Op dingen waaraan je gehecht raakt.''

2000 Jongeriuslab
In 2000 vestigde Hella Jongerius haar eigen ontwerpstudio Jongeriuslab in Rotterdam. Daar ontwikkelt ze met een kleine groep ontwerpers naast vrij werk serieproducten voor onder andere Hermès, Ikea en Koninklijke Tichelaar. Het gaat daarbij vaak om ceramiek. Jongerius houdt zich echter ook bezig met textielontwerpen en in mindere mate met meubilair.

Onvolmaakt
In de 'plak'vazen (2000) van Hella Jongerius worden twee onverenigbare materialen, glas en porselein, met behulp van een stuk tape bij elkaar gehouden. De vazen kunnen slechts tot onder het randje tape worden gevuld en daardoor zullen bloemen in deze vazen vroegtijdig verwelken. Met dit bewust aangebrachte gebrek ondervraagt Jongerius de manier waarop de gebruiker een alledaags gebruiksvoorwerp, zoals een vaas, beleefd.

Embroidered Porcelain Tablecloth
Het Embroidered Porcelain Tablecloth maakt deel uit van een reeks producten geïnspireerd op twee keramische werken uit de collectie van het Museum Princessehof in Leeuwarden; een 14e eeuwse koperen vaas uit China en een 15e eeuwse kobalt blauwe Ming vaas. Hella Jongerius haalt inspiratie uit zowel hun vorm als decoratie. Ze stanst in de nieuwe vazen decoratievevormen als draken en bloemen om deze vervolgens met rubber vol te gieten en zo waterdicht te maken of te borduren. Jongerius ziet een sterke verwantschap tussen keramische decoraties en textiele technieken zoals borduurwerk. In het Embroidered Porcelain Tablecloth bevrijdt ze beide technieken uit hun oorspronkelijke context en materialen door ze simpelweg in elkaarover te laten lopen.


AVA KERAMIEK AWARD 2000 voor keramiste Hella Jongerius
Voor haar flessenontwerp, dat bestaat uit zowel glas als keramiek in een en hetzelfde object, heeft de keramiste Hella Jongerius de AVA Keramiek Award 2000 gekregen.
De opdracht van de AVA luidde: 'maak een nog niet eerder in de openbaarheid gebracht ontwerp voor een keramisch sier- of gebruiksvoorwerp, dat zowel origineel als kwalitatief hoogwaardig is. Het ontwerp dient ook in technisch en commercieel opzicht geschikt te zijn om in serie te (laten) maken (multipel)'.
Het winnende ontwerp van Hella Jongerius bestaat uit een serie van twee flessen:
de 'Groove Bottle' en de 'Long Neck Bottle. Ze zijn beiden opgebouwd uit heel verschillende materialen: glas en keramiek. Volgens Jongerius twee materialen die mooie huwelijkspartners kunnen zijn. Vanwege verschillen in krimp en uitzetting zijn glas en keramiek echter in principe onverenigbaar in een en hetzelfde object. Door verpakkingstape te gebruiken heeft Jongerius deze materialen alsnog met elkaar verbonden tot een object. De jury heeft in haar beoordeling mee laten wegen dat Jongerius " Juist door haar eigenzinnige benadering een creatieve oplossing heeft gevonden voor het probleem van de combinatie keramiek/glas. Hierbij bewijst ze persé dat probleem te willen oplossen waarbij niet de traditionele perfectie wordt nagestreefd".

textiel
Door haar ontwerpen met textiel is zij de aanvoerster van een bredere ontwerprichting die dergelijke, als vanouds burgerlijk of truttig gevonden technieken en materialen, nieuw leven inblaast. Door clichématige patronen en technieken op een onverwachte ondergrond toe te passen of soms zelfs letterlijk door verschillende vormen en materialen heen te laten lopen weet ze een extra nieuwe spanning te geven.

Designprijs Rotterdam 2003
Hella Jongerius is met haar ontwerp voor bekledingsstof ‘Repeat' de winnaar van de Designprijs Rotterdam 2003 geworden.
Repeat is een letterlijke vertaling van de titel: de bekledingsstof is een herhaling van het verleden naar het nu. Maar dan heeft Jongerius daar uiteraard een eigen draai aan gegeven. De patronen voor de stoffen heeft Jongerius gevonden in oude weverijen. Repeat Dot heeft bijvoorbeeld vijf grote witte stippen. De ondergrond waarop de stippen zijn afgedrukt, is het patroon van stropdassen (ook gevonden in de oude weverij). Dit patroon wordt om de drie meter stof herhaald. Zo heeft geen bank of beklede stoel exact hetzelfde patroon.

2003 Parijs - ontwerper van het jaar.
Hella Jongerius kreeg van de Franse minister van Cultuur de prijs ´ontwerper van het jaar´ uitgereikt op de Parijse Meubelbeurs. De presentatie op de Salon du meuble, die hierbij vergezeld ging, bestond uit een huurbusje door Jongerius ingericht met haar werk. Zowel de Liberation als Le Figaro besteedden uitgebreid aandacht aan de prijsuitreiking. De prijs werd eerder onder andere uitgereikt aan: Philippe Starck, Jean Nouvel, Garouste & Bonetti, Marc Newson, Christophe Pillet, Ron Arad, Ross Lovegrove, Alberto Meda, les Radi Designers, Maarten Van Severen en Ronan & Erwan Bouroullec.

2005 Het Ideale Huis (International Mobel Messe) Keulen.
Volgens ontwerper Hella Jongerius bestaat er niet zoiets als een ideaal huis. Immers, wat kan de gebruiker nog verlangen als het meest ideale al is ingevuld? Ideaal is per definitie open, een projectie in de toekomst en moet dat ook blijven. “Ik zou over mijn eigen huis kunnen zeggen dat het op dit moment prima functioneert en dus ideaal voor mij is. Maar dat kan ik toch niet invullen voor anderen? Bovendien hou ik ook in mijn eigen huis alle opties open.” In nauwe samenwerking met de architect Herman Verkerk en ontwerper Arian Brekveld (als ontwerper werkzaam binnen Jongeriuslab) besloot zij daarom een vorm te zoeken voor het begrip veranderlijkheid. Veranderlijkheid die zowel geschiedenissen in zich draagt als onbekende mogelijkheden. Na ieder verhaal volgt een komma, waarna het verhaal vervolgt. Zo volgt na iedere tafel, stoel, bank, na iedere Mp3 speler, opleiding, na iedere baan, na iedere vaas een nieuw verlangen. Het ideaal van Jongerius toont vooral de komma.

vrouwelijk handschrift
Een vrouwelijk handschrift, zo zou je haar werk kunnen omschrijven. “Daar vraagt deze tijd om”, aldus Jongerius. Vrouwen in de top van de designwereld is een schaars verschijnsel. Toch vroeg de Keulse organisatie in 2005 uitgerekend aan twee van hen een visie op het ideale huis. “Dat hadden ze al jaren geleden kunnen doen. Uiteraard kan ook een man ‘vrouwelijke' kenmerken in zich dragen en uiteraard heeft een vrouwelijke ontwerper ook ‘mannelijke' kenmerken nodig om iets te bereiken in dit vak. Maar hoe cliché dat ook mag klinken, op dit moment in de tijd zijn we toe aan het sensitieve handschrift dat we doorgaans als vrouwelijk omschrijven.”


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 274.