kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 18-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Het Paapje

Handweverij en -knoperij, vernoemd naar de Papelaan in Voorschoten waar het in 1930 werd opgericht door Hans Polak.

Verscholen in het Twentse land, ligt nog steeds Atelier Paapje. Ons atelier levert exclusieve handbedrukte kwaliteitsstoffen voor zowel kleding als interieurstoffen. De bijzondere stijl van dessins, kleurencombinaties en het handmatige zeefdrukprocede op alleen natuurlijke stoffen, garanderen een absoluut uniek product. - (kunstenaars en architecten waardoor hij begaafde ontwerpers wist aan te trekken. Alle producten werden onder de naam van het Paapje verkocht. De naam van de ontwerper werd niet vermeld.

Het textiel van het textieldruk-, knoop- en weefatelier Het Paapje was modern en artistiek en Hans Polak wist grote en belangrijke opdrachten van beroemde architecten te verkrijgen die tot verschillende stromingen binnen de nederlandse architectuur behoorden, zoals W.M. Dudok, J.J.P. Oud en M.J. Granpre Moliere.
Ook van kunstenaars zoals Karel Appel, Kees Andrea en Lex Horn is bekend dat zij incidenteel met het Paapje samenwerkten.

Mede doordat het Paapje uitsluitend met de hand gefabriceerde producten leverde en de prijs daardoor hoog was, bleef de klantenkring beperkt, dit was overigens geen bezwaar daar exclusiviteit een van de kenmerken van het Paapje was.

Historie
Het Paapje vervaardigde in de eerste instantie alleen geweven gebruiksgoed zoals spreien, divankleden, tafelkleden en wandkleden, later concentreerde men zich meer op de geweven meubelstoffen.

Kenmerken van de 'moderne' weefsels waren de geometrische dessins en de structuureffecten, waarvoor onder invloed van het Bauhaus interesse was ontstaan. Behalve gebruikstextiel werden er uitsluitend op bestelling - monumentale wandkleden gemaakt. Deze wandkleden konden, evenals de vloerkleden, ook geknoopt zijn.

Pas in 1937 is men begonnen met het met de hand zeefdrukken van stof geschikt voor het interieur; gordijnen, lampenkappen, kussenslopen en dergelijke. Dit was naar aanleiding van de opdracht voor het knopen van tapijten voor de lounge van de Nieuw Amsterdam van de Holland Amerika lijn uit 1937. Architect Dhr. Oud, die de inrichting van de lounge had ontworpen wilde bedrukte gordijnen. Dit was het begin van de stofdrukkerij.

De belangrijkste ontwerper van gezeefdrukte interieur- en kledingstoffen was Klaas van Biezen die in 1948 bij het Paapje kwam werken. Dhr. Van Biezen heeft tot zijn pensionering in 1984 ongeveer 1400 ontwerpen gemaakt die veelal gekenmerkt worden door (soms geabstraheerde) plant- en diermotieven, waarvan de kleuren in elkaar overvloeien. Dit laatste. werd veroorzaakt doordat de stoffen tussen de verschillende drukgangen bewust niet werden gedroogd. Een aantal van zijn ontwerpen worden tot op de dag van vandaag nog gedrukt bij Atelier Paapje.

In 1958 brak er brand uit bij het Paapje in Voorschoten, die de drukkerij vrijwel geheel verwoestte. Door de nood gedwongen (vrijwel al het materiaal was verloren gegaan) gebruikte men allerlei grasjes, takjes en bladeren die men onder de screens/zeven aanbracht. Dit leverde onverwacht fraaie resultaten op en deze werkwijze werd veel toegepast, ook na de restauratie van de drukkerij waarbij men van de gelegenheid gebruik maakte om de drukkerij uit te breiden zodat er 2 druktafels geplaatst konden worden.

De bekende cirkeldessins werden vanaf 1963 ontworpen; Klaas van Biezen en Gerrit van der Ven ontwikkelden tenslotte de befaamde huisstijl van het Paapje; dessins met vooral plant en diermotieven met vaak kantachtige structuurtjes erin en die uitgevoerd zijn in vervagende vloeiende kleuren.

Dhr Polak bleef tot 1962 aan het bedrijf verbonden waarna Dhr. Piet van Leeuwen de nieuwe directeur werd.

In 1984 sloot het bedrijf te Voorschoten en de stofdrukafdeling van het Paapje werd verkocht aan Brenda Punt en verhuisde naar Oldenzaal.

Sinds 1996 heeft Caroline Lempsink de scepter overgenomen.

Ontwerpster Brenda Punt zet haar ontwerpen voort in de lijn van de Paapje. De ontwerpen worden nog steeds direct op de oude vertrouwde manier gemaakt, direct op de zeven, zodat voorkomen wordt dat het ontwerp een op zeef overgebrachte tekening word, waarbij het dessin aan kracht zou kunnen verliezen.

Websites: Het Paapje"
Het jonge bedrijf van „het Paapje," is door de leiders, de heer en mevrouw
Polak-Leyden, gevestigd te midden der weilanden, in een stukje nog ongerept
Hollandsch landschap tusschen Wassenaar en Voorschoten. Het
behoort daar thuis. Het werk der wevers is geen vrucht van de sfeer der
groote steden. Het maakt deel uit van het leven van de natuur en kan
alleen groeien in het verband met de krachten der natuur. In den goeden
zin van het woord is dit bedrijf dus romantisch. Het bewijst met frischheid
en opgewektheid, dat alle theorie in deze inderdaad grauw is. Want ongunstiger
tijden voor het herleven van een kunstambacht zijn moeilijk
denkbaar. De weverij is immers afhankelijk van de verlangens der menschen
ten opzichte van hun woon vertrek. Dat woonvertrek is gelijk alle dingen
in dezen tijd, onderhevig aan wendingen, werkingen in leven en maatschappij.
Het wonen zelf is voor een deel ontworteld. Architecten, inzonderheid
binnenhuisarchitecten, zoeken de wetten die de ruimtelijke levensbeschutting
bepalen en trachten die wetten te verwezenlijken, te openbaren.
De moderne levenstechniek speelt daar niet alleen een rol maar heeft daarin
noodwendig een (tijdelijk) overwicht gekregen, dat de idee van handenwerk
heeft buitengesloten of met strenge restricties op het tweede plan gebracht.
De wever kan derhalve moeilijk steun vinden bij de architectonische phase
van tegenwoordig. Hij wordt geduld of uitgewezen.
Het „Paapje" heeft bij de „duiders" inderdaad toegang gevonden. Voor
een deel wordt naar aanwijzingen van architecten gewerkt. Voor een ander
deel is het bedrijf geheel op eigen inzicht aangewezen. Het is zeer juist
gezien, dat het Paapje zich beperkt in de vrije beoefening van het maken
van kleeden en kleedjes, d.w.z. in de productie van kleeden en kleedjes
zonder gegeven bestemming. Het liefst werkt men voor een gegeven ruimte
en een bepaalde bestemming. Daardoor immers krijgt het werk z i n,
krijgt het verband met de werkelijkheid, wat de eenige grond en de eenige
bron van gezondheid is voor een ambachtelijke kunst.
Een tweede probleem is de ornamentiek van het weven en knoopen.
Ook daarin geeft de tegenwoordige phase der architectuur slechts één
richting aan, die der voorstellingsvrije ornamentiek, indien tenminste
ornamentiek wordt geduld. Is ook deze verboden terrein, dan beperkt
zich de werkopdracht tot een goede kleurstelling en tot een juist inzicht
in de noodzakelijke verhoudingen.
De ornamentiek wordt door de leiders van het Paapje zoo eenvoudig
mogelijk opgevat, wat overigens rijkdom van mogelijkheden niet uitsluit.
Bewust van de waarheid, dat in deze tijden een begin slechts dan z'n zuiverheid
kan bewaren als het zich niet forceert, technisch noch innerlijk. Voor
het laatste zijn de gevaren nog grooter dan voor het eerste. Technici zijn
(Duitschland, Vlaanderen, Frankrijk) nog aanwezig. Maar een ornamentiek,
welke geen organisch deel uitmaakt van de samenleving, moet te zeer
door het individu in zijn eenzaamheid verzonnen worden om ooit een bron,
ruim bloeiend en zeker van stuwkracht, te kunnen worden. Ornamentiek
welke geen natuurlijk of geestelijk fundament heeft, wordt sierkunst van
de slechte soort, al is de persoonlijke begaafdheid van den ontwerper ook
nog zoo groot.
De werkstukken van het Paapje houden zich vooral aan het oerbegin: het opsporen der stoffelijke qualiteiten. Zij experimenteeren gaarne met natuurverfstoffen en beperken de toepassing van de chemische verven tot de noodzakelijkste gevallen. Zij weten het karakter van het materiaal te doen spreken en zoeken bij voorbaat typische rythmische weef-effecten te verkrijgen, die in den regel eenvoudig zijn, maar levend en eenmaal gevonden, vatbaar om door de weefsters of wevers te worden voortgezet. Zoo ontstaan vaak de beste lappen niet uit het op papier bedacht moderne gegeven van een schilder, hoe ,,voorstellingsvrij" deze ook moge denken, maar uit de werkpraktijk van het weven zelf, mits zin voor de werking van het materiaal, voor verhoudingen en verdeelingen van de velden en voor kleur aanwezig is. Men kan zich uit den aard der zaak technisch hooger opgevoerde werkstukken denken, maar moeilijk natuurlijker en pretentieloozer schoonheid en zuiverder karakter.
Er is soms eenig verband met Oostersche resultaten, wat kan wordenverklaard uit de opvatting van de leiders omtrent de wijze, waarop zij als het ware van den grond af, het werk doen groeien en trachten op te voeren. Daardoor heeft het Paapje al vrij spoedig een geheel aparte plaats in de weinige verwante bedrijven op dit gebied verkregen. Het houdt de bestaande maar ook de nieuwe conventies buiten en blijkens de tot nu toe bereikte resultaten hebben de leiders inderdaad de intuïtieve gave voor het opsporen van de bronnen, waaruit met veel geduld, dit prachtige werk der handen weer stroomend zou kunnen worden. - (A.M. Hammacher, 1932 - (Januari - Juni) www.elseviermaandschrift.nl)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 108.

Tweets by kunstbus