kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 18-01-2016 voor het laatst bewerkt.

humpen

Duits groot tot zeer grote cilindervormige drinkbeker, gewoonlijk van glas, zonder handgreep, soms versierd met ondoorzichtige emailkleuren of gravering; gebruikt voor het drinken van bier.

Humpen zijn populair in het Duitsland van de 17de eeuw. Ze werden vooral in Bohemen gemaakt.

Door het genre van de beschildering spreekt men van Apostel-, Jagd-, Kurfürsten- en Reichsadlerhumpen. De Saksische Hofkellerei- en Hallorengläser en de Ochsenkopfgläser uit het Fichtelgebergte zijn verwante vormen.

Hallorengläser
Humpen uit Halle aan de Saal (Saksen) bestemd voor de leden van het zoutziedersbroederschap. Deze glazen die eind 17de eeuw werden gemaakt waren beschilderd met stadsgezichten en optochten.

Hofkellereigläser
Met Saksische wapens, een jaartal en initialen van de landsheer, gebrandschilderde humpen. Vanaf ca. 1610 werden deze vooral in Saksen en Hessen gemaakt. Later werden ook stadsgezichten van Dresden of kastelen afgebeeld.

Kurfürstenhumpen
Cilindervormig glas uit de 16de en vooral 17de eeuw, waarop afbeeldingen van de keizer en de zeven keurvorsten in emailverf staan. Vaak voorzien van een jaartal, opschriften of wapens van de keurvorsten.

Helder, geelgroen glas, emailbeschildering, h. 24 cm; diam. 12,4 cm, Rijksmuseum Amsterdam
Glazen in deze vorm worden 'Humpen' genoemd; met deze speciale decoratie heet zo'n glas een 'Reichsadlerhumpen'. De tweekoppige adelaar, oorspronkelijk afkomstig uit Byzantium, was in de loop van de Middeleeuwen als 'rijksadelaar' een vast onderdeel geworden van het wapenschild van de Duitse keizers. Een passage uit het bijbelboek Deuteronomium (32:11) verklaart de symboliek van de vogel: 'zoals een adelaar zijn nest bewaakt, boven zijn jongen 'bidt' en hen op zijn vleugels draagt', zo zorgt de keizer voor zijn 'kinderen': de verschillende delen van zijn keizerrijk. Op het glas zijn dan ook verschillende delen van dat rijk met hun wapenschild vertegenwoordigd, zoals steden, streken, keurvorsten, graafschappen en kastelen.
Deze 'humpen' werd gemaakt in 1586: een woelige tijd in de geschiedenis van Europa. In veel landen werden religieuze conflicten uitgevochten. In Duitsland voerden allerlei kleine en grotere vorstendommen een strijd om de macht, waardoor het keizerrijk onder Rudolf II uiteen dreigde te vallen. Om deze bedreiging van de eenheid te bezweren, werd dit soort glazen gemaakt, met het beeld van de machtige arend die alle Duitse staatjes en volkeren bijeen houdt onder zijn vleugels. Ook de tekst bovenaan verwijst naar het Duitse rijk.
Vóór de adelaar zien we een afbeelding van Christus aan het kruis, een verwijzing naar de eenheid tussen (katholieke) kerk en staat. Het keizerschap werd gerechtvaardigd doordat God zelf de keizer uitverkoren zou hebben. De Christus is heel eenvoudig en gestileerd weergegeven, in een stijl, die in die tijd niet meer gebruikelijk was. Het lijkt een verwijzing naar kunst uit de Middeleeuwen: een tijd waarin zowel de katholieke kerk als de Duitse keizers veel macht hadden. Tegen het eind van de 16de eeuw, toen de macht van het katholicisme afnam, werd het Christuskruis op Reichsadlerhumpen steeds vaker vervangen door een rijksappel: een symbool van de wereldlijke macht.
De beschildering van het glas is nog helemaal intact, de heldere kleuren lijken nog als nieuw. Dat komt omdat de schildering niet in olieverf is aangebracht, maar in emailverf, bestaand uit o.a. glaspoeder met een bindmiddel. Email wordt bij een relatief lage temperatuur ingebrand:
het poeder wordt weer glas en versmelt met de ondergrond. Hierdoor is de decoratie stevig aan het glas verbonden en heel slijtvast. Emailverf wordt opgebracht in heldere, effen kleurvlakken en is een beetje transparant, wat een mooi glanzend effect geeft.

Ochsenkopfgläser (Ossekopglazen) (Duits, naar een bergtop van die naam)
17de eeuwse humpen uit het Fichtelgebergte. Naïef gedecoreerd met bospartijen, allerlei soorten wild, en doorsneden door vier rivieren, t.w. Eger, Saale, Main en Naab, die hier hun oorsprong hebben.

Willkommgläser
Humpen gedecoreerd met een welkomst-inscriptie dat werd aangeboden aan vooraanstaande gasten bij hun aankomst.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 4586.

Tweets by kunstbus