kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 23-12-2009 voor het laatst bewerkt.

Ingo Maurer

Duits industrieel ontwerper en uitvinder, geboren in 1932 op het eiland Reichenau in de Bodensee.

Ingo Maurer is een internationaal bekend lichtontwerper. Een van zijn bekendste ontwerpen is de Bulb lamp, de lamp hem onmiddellijk internationaal aanziengaf en waarmee het voor Ingo Maurer allemaal is begonnen. Verder kent bijna iedereen zijn lampen YaYaHo, de MaMo Nouchies en La Bellissima Bruta. Drie lampen, die je doen glimlachen. Ook de Porca miseria! en de Lucellino gooiden hoge ogen op de meubelbeurzen van Milaan en Keulen. Verschillende van zijn lampen worden opgenomen in de collecties van diverse musea. In de designcollectie van het Museum of Modern Art in New York zijn opgenomen: Bulb, Light Structure, Little Black Nothing en Ya Ya Ho. Lucellino (1992), de gloeilamp met engelenvleugels gemaakt van ganzenveren, is als het ware zijn handelsmerk geworden.

Alhoewel hij is opgeleid tot typograaf heeft hij als geen andere ontwerper zo veel toewijding aan het ontwerpen van licht getoond. Tot nu toe heeft hij meer dan 120 verschillende in productie genomen lampen en verlichtingssystemen ontworpen, hij heeft talrijke tentoonstellingen gedompeld in een feeërieke sfeer dankzij zijn installaties, en hij heeft op een kunstzinnige wijze talrijke officiële gebouwen en private woningen in het licht geplaatst. "Ik ben van kindsbeen af gefascineerd geweest door de gloeilamp. Die acht ik de perfecte belichaming van de samenkomst van nijverheid en poëzie...", zo zegt de uitvinder van onder andere het 12-volt gelijkstroom halogeen-verlichtingssysteem waarbij lampjes tussen draden worden gespannen. 'Ontwerpen is een vrolijke wetenschap' aldus Ingo Maurer en deze opvatting komt duidelijk terug in zijn werk. Het heeft humor, is origineel, speels en luchtig

Maurer werd ook sterk beïnvloed door de japanse lampen, gemaakt uit rijstpapier en bamboe. Na een reis naar Japan, waar hij vaststelde dat plastic de markt veroverd had, besloot hij om zelf die japanse traditie verder te zetten en deed voor de productie van zijn lampen en beroep op japanse ambachtslui. Maurer zet zich af tegen goedkoop en kwaliteitsloos consumptiegedrag en wil door zijn sobere ontwerpen eenvoud, vaste waarden en menselijkheid herintroduceren.

Biografie
Ingo Maurer volgde een opleiding tot typograaf in Konstanz (Zuid-Duitsland) en studeerde van 1954 tot 1958 grafische vormgeving in Duitsland en Zwitserland.

In 1960 emigreerde hij naar de VS, waar hij als freelance ontwerper werkte voor IBM en Kayser Aluminium in New York en San Francisco.

Bij zijn terugkomst in 1963 vestigde Maurer zich in München en ging hij zich bezighouden met grafische vormgeving.

In 1966 vestigde hij in münchen zijn eigen bedrijf in lichtdesign, Design M, dat beroemd werd om zijn ongebruikelijke en vaak humoristische producten.

Bulb (1966)
Zijn eerste lamp behaalde verschillende designprijzen. De Pop-Art gaf hem vleugels, en met zijn fascinatie voor de gloeilamp als een "perfecte link tussen techniek en poëzie" ontwierp hij in 1966 Bulb, een bureaulamp in de vorm van een reusachtige gloeilamp, als een eerbetoon aan de geniale uitvinding van Edison, die zelf sinds lange tijd reeds een heuse klassieker is geworden.

Met de ontwerpen die volgden, zoals Nofuss (1969) of Savoie (1979, met Donato Savoie), elegant door hun eenvoud, bejubelde Maurer de sobere schoonheid van de ontsluierde elektrische lamp.

Enkele van zijn ontwerpen, zoals de Light Structuur (1969-1970) met vijf tl-buizen, en de staande lamp Ilios (1983), met het beweegbare frame en de hangende halogeenlamp, stralen een moderne, onwerkelijke schoonheid uit.

Zijn papieren lampen zijn eerder ingetogen, hoewel toch poëtisch. Tijdens zijn opleiding typografie heeft Maurer geleerd dit materiaal te waarderen als filter en als reflector van het licht, waarmee hij onophoudelijk heeft geëxperimenteerd sinds de jaren '70. De tafellamp Lampampe (1980), met zijn lampkap en zijn basis uit Japans papier Diaphane, en Zettel'Z (1997), omhuld door talrijke gedeeltelijk bedrukte witte blaadjes die men naar eigen smaak kan veranderen, zijn daarvan getuigen.

Maurer ontwierp ook voorwerpen in de stijl van de Pop Art en het Postmodernisme, zoals de lamp Bulb-Bulb (1980) in de vorm van een gigantische gloeilamp, zijn vezelachtige lamp Bibibibi (1982) en de lamp One from the Heart (1989) met twee harten.

Maurer, werkzaam te München, is noch een minimalist noch een dogmaticus die strikt een stijve doctrine van de vormen naleeft. Zijn werken worden gekenmerkt door een verbazingwekkende verscheidenheid. Voor hem is de design een vrolijke wetenschap waarvoor hij vaak inspiratie zoekt bij voorwerpen uit het dagelijkse leven. Voor de tafellamp BiBiBiBi (1982), ontrafelde hij in een supermarkt de onderdelen van een vogel in rood plastiek; Mozzkito (1996) gaat uit van een banale theezeef waarop een halogeenlamp werd bevestigd; en de luchter Porca Miseria! (1994) roept, door zijn collage van brokstukken uit wit keramiek, een explosie op van vaatwerk in een buffet.

Maurer heeft ook hanglampen ontwikkeld, zoals de Baka-Rù (1986) en de Yayaho (1984) en aan het eind van de jaren '80 hield hij zich tevens bezig met zwakstroomontwerpen.

YaYaHo
Vele van deze uitzonderlijke lampen zagen het daglicht enkel doordat Maurer niet enkel lampen ontwikkelt, maar ook omdat hij ze vervaardigt in zijn eigen bedrijf in München. Zijn eigen ontwerpafdeling die men intern de "designerie" noemt, laat Maurer toe om altijd een lengte voor te zijn op zijn tijd, zowel voor het ontwerp als op technisch gebied. Zo heeft het bedrijf in 1984 een nieuw verlichtingssysteem "Yayaho" voorgesteld, dat gebaseerd was op de techniek van de laagspanning. Door middel van twee leiddraden die door de ruimte worden gespannen, is het mogelijk de halogeenlampen naar eigen wens te combineren, wat een maximum aan flexibiliteit mogelijk maakt in het vereenvoudigen.
Tijdens een bezoek aan een Caribisch eiland zag hij dat peertjes simpelweg waren gesoldeerd aan twee elektriciteitsdraden die over een straat waren gespannen. Hetzelfde principe pastte Maurer toe in de huiskamer, met twee snoeren waarover halogeenlampen kunnen worden verschoven. Omdat halogeen op zwakstroom werkt, is het systeem volkomen veilig.
Met de naam YaYaHo van dit ontwerp wil hij benadrukken dat we aan zijn design niet te zwaar moeten tillen. No Fuss en Willy Dilly zijn andere ludieke namen die hij aan ontwerpen gaf.

Touchtronic
Het "Touchtronic" systeem, dat twee jaar later door Hermann Kovacs voor het bedrijf van Ingo Maurer wordt ontwikkeld, laat toe om van nu af aan de lichtsterkte te regelen door een streling. In het atelier van Maurer - eigenlijk meer een laboratorium met bijna vijftig medewerkers - ontwierp Hermann Kovacs met Maurer en zijn team een mechanisme waarmee een lamp aan en uit wordt geschakeld door er alleen even met de hand overheen te strijken.

In 1985 werd Maurers werk tentoongesteld op de expositie 'Lumières' in het Centre Georges Pompidou in Parijs.

Een kwart eeuw na de Bulb maakt Maurer Holonzki, een halogeen-lamp die boven een koker van plexiglas hangt. Als de lamp brandt, verschijnt in het plexiglas een hologram van een peertje. We zien het peertje wel, maar het geeft geen licht meer.

MaMo Nouchies
De MaMo Nouchies (1998), een reeks lampen die door Maurer (MA) werd uitgedacht in samenwerking met Dagmar Mombacher (MO), doen aan de Akaris van Isamu Nogushi (Nouchie) herinneren, maar ze bezitten hun eigen stralingskracht, en ze geven een aura dat helder, warm en aangenaam is. De indrukwekkende lampkappen uit gevouwen papier worden met de hand vervaardigd volgens een traditionele Japanse techniek voor het verven van stoffen; ze vereisen tot acht fabricatiestappen.

LED techniek
Omdat de halogeenlamp, die voordien enkel werd gebruikt voor de koplampen van auto's, een revolutie heeft teweeggebracht in het design van lampen, en ze de sector van de huisvesting heeft veroverd, is de LED techniek (Electro Luminiscent Diode) misschien wel dé techniek van de toekomst. Deze halfgeleiders lichten op zonder snoer of gloeidraad en zijn dus eenvoudig te verwerken. De diodes zijn klein en robuust, maar ze zijn ook heel doeltreffend en hebben een lange levensduur. Eens temeer was Ingo Maurer met "la Bellissima Brutta" (1997) één van de eersten om dit potentieel te erkennen. Van een glazen tafel maakt hij met honderden van deze onzichtbare lampjes een sprookjesachtige sterrenhemel. De koude esthetica van "Yoohoodoo" (1999), van "Stardust" (2000) of van "Ei.E.Dee" (2001) weerspiegelen het experimentele karakter van dit werk, dat nog in volle ontwikkeling is.

Sinds de jaren '90 ontwikkelt Maurer meer en meer volledige verlichtingsconcepten voor zowel privé- als publieke klanten, een thema waaraan het MOMA museum (Museum of Modern Art) te New-York al een tentoonstelling heeft gewijd. Voor de verlichting van het metrostation "Westfriedhof" te München (1998) heeft hij plafondlampen uit aluminium ontworpen die de vorm hebben van immense zilveren koepels, waarvan de binnenwanden zijn bedekt met verschillende soorten gekleurde lak, die een nooit geziene lichtintensiteit geven. Voordien had hij het Operahuis van Tel-Aviv (1994) verlicht. Met een firmament van kleine gekleurde zeilen, die lijken te zweven, heeft Maurer een Parijse modeshow van Issey Miyake ondergedompeld in een betoverend lichtspel (1999). Tijdens hetzelfde jaar heeft de lichtkunstenaar de Londense showroom van dezelfde couturier doen stralen onder een wolk van honderden flikkerende zilveren blaadjes, die het licht weerkaatsten, en die begonnen te knipperen bij de minste luchtverplaatsing.

Ingo Maurer, die o.a. een project voor de luchthaven van Toronto heeft ontwikkeld, werd bekroond met het "Design Excellence Award" van het Philadelphia Museum of Art. Hij is ook drager van talrijke andere eretitels. Geen materiaal dat hij niet heeft gebruikt: staal, glas, plastic, keramiek, textiel, rubber. Maar altijd gaf hij er zijn eigen draai aan. Stroken papier vouwt hij met Japanse technieken tot uitbundige waaiers die als lampenkap dienen. Van volle flesjes Campari maakt hij een kroonluchter die zwoel rood licht afgeeft. Hij flirtte met mode door bruidsjurken te voorzien van rode hartjes die oplichten en korte liefdesberichtjes die over de buste flitsen. Ook maakte Maurer uitstapjes naar gebruiksvoorwerpen als een bestekbak of kleerhangers. Voor de metro in Mn fabriceerde hij reusachtige halve bollen die aan het plafond hangen. Van binnen zijn ze warm rood geschilderd. Het licht is zo overdonderend dat reizigers die er pal onder staan het gevoel krijgen in zonlicht te baden, zelfs meters onder de grond.

Reaching from de Moon - Ingo Maurer
In het kader van Lille 2004
Op uitnodiging van Grand-Hornu Images vzw, stelt het Vitra Museum van 19 september tot 19 december 2004 de tentoonstelling Ingo Maurer - Light-Reaching the Moon voor. Deze tentoonstelling werd uitgewerkt door Dieter Thiel, en stelde zeldzame prototypes, serielampen en unieke stukken voor, die het werk gedurende ongeveer vier decennia samenvatten; maquettes, foto's en films stelden enkele van de meest boeiende verlichtingsprojecten van Ingo Maurer voor. De installaties die door de designer speciaal werden ontworpen, gaven aan de tentoonstelling enkele bijzondere tinten.

Ingo Maurer ontwerpt en produceert verlichting sinds meer dan 40 jaar. Artistieke expressie en functionele elegantie smelten hierbij samen. Het verlangen om het publiek te doen delen in zijn enthousiasme voor licht en kwalitatieve verlichtingsobjecten is de drijfkracht van zijn passie voor ontwerp. Hij tekende voor de verlichting van het gerestaureerde Atomium in Brussel. Hij ontwierp in samenwerking met Ignace Berten de verlichting voor het cafetaria van het Scarpoord te Knokke. Het najaar van 2009 brengt hij in de showroom van IB Lichtateljee een ode aan de gloeilamp met een knipoog naar de Europese wetgeving.

Websites:
. www.ingo-maurer.com
. www.volkskrant.nl/archief_gratis/article1232594.ece/Slimme_schepper_van_posch_licht
. www.grand-hornu.be


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1955.