kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 11-02-2011 voor het laatst bewerkt.

Jan Tschichold

Duitse grafisch ontwerper en typograaf, geboren 2 april 1902 Leipzig - overleden 11 augustus 1974 in Locarno, Zwitserland.

Tschichold prefereerde - in tegenstelling tot het toentertijd gebruikelijke handgeschept papier met speciale lettertypen - standaard letters op commercieel, standaard formaten drukpapier. Een veelgebruikt lettertype van zijn hand is de Sabon (1966/1967).

Biografie
Jan Tschichold was de zoon van een reclameschilder en studeerde grafische vormgeving aan de Akademie für Graphische Künste und Buchgewerbe in Leipzig van 1919 tot 1921.

In de ogen van Tschichold zag de media er rond 1920 te chaotisch uit: te veel gebruik van niet te ontcijferen gotische letters in een willekeur van vette en magere letters door elkaar.

Na een bezoek aan de Weimarse Bauhaus expositie in 1923 raakt Tschichold onder de indruk van het grafische werk van Laśzló Moholy-Nagy en de 'nieuwe typografie' en wordt een belangrijke promotor van de modernistische ontwerpprincipes. In zijn invloedrijke manifest 'elementaire typographie' stelde hij tien 'basisprincipes' op die de functionele, sociale en communicatieve aspecten van typografie benadrukten. Ook werd hij een voorstander van het gebruik van fotografie in grafisch werk, zoals wel blijkt uit zijn filmaffiches voor de cinema's van Phoebus-Palast.

Hij geeft les aan de Hochschule in München vanaf 1926 en heeft een persoonlijke expositie in 1927.

Die neue Typogaphie
Zijn meest toonaangevende werk is wel zijn 'instructie' boek 'Die neue Typographie' uit 1928 dat een manifest was voor modern design waarin hij alle niet tot de schreefloze letter behorende klassen lettertypen afkraakte. Hij entameerde in dit boek vele Modernistische design concepten, waaronder de voorkeur voor niet-symmetrische ontwerpen op titelpagina's en het belang van fotografie in drukwerk. Ook propageerde hij het gebruik van standaard papierformaten zoals de DIN (Deutsche Industrie Norm) voor drukwerk, en legde hij uit hoe effectief gebruik te maken van verschillende letterzwaartes en -groottes om snel en gemakkelijk informatie over te brengen.
Na het boek 'Die neue Typographie' kwam nog een serie praktische handleidingen uit, waarin hij de principes van Modernistische typografie uiteenzette die een grote invloed had op de Duitse drukwereld.

Classicisme
Die neue Typographie geldt tot op de dag van vandaag als een standaardwerk over typografie. Tschichold week zelf echter steeds verder af van deze ideeën die hij later te extreem zou noemen en begaf zich in een meer classicistische richting: onder andere te zien in zijn lettertype Saskia uit 1932 die klassieke Romeinlettervormen bevat. Hij zou later het modernistische ontwerp zelfs nog veroordelen als inherent autoritair en fascistisch. In een brief uit 1945 schrijft hij: 'Ooit was ik een voorstander van DIN-formaten maar nu niet meer. (....) Nu zie ik DIN als een uitvinding van de duivel, een misdaad tegen de ziel.'

Communisme
Tijdens het naziregime moesten alle ontwerpers en instellingen die zich bezig hielden met het communisme zich laten inschrijven bij het Ministerie van Cultuur. Nadat in 1933 posters voor de Sovjet-Unie in zijn flat werden gevonden en zij dus verdacht werden van collaboratie met communisten werden hij en zijn vrouw door de Gestapo 'ter bescherming van het Duitse volk' gearressteerd en werden zijn boeken in beslag genomen. Zes weken later wisten Tschichold en zijn familie te ontsnappen naar Zwitserland waar zij de rest van hun leven zouden blijven wonen.

In de jaren 1937-1938 ging hij op uitnodiging van de Pennrose Annual naar Engeland.

In de jaren 1947-1949 verbleef Tschichold nogmaals in Engeland waar hij samen met typograaf Ruari McLean 500 paperbacks van Penguin Books opnieuw ging ontwerpen. Hij paste hier een standaard set typografische regels toe, de zgn. Penguin Composition Rules waarmee hij de Penguin-boeken (met name de Pelican-serie) een eenduidig uiterlijk gaf.

De Sabon is een oude stijl schreeflettertype ontworpen door Tschichold in 1964-67. Het ontwerp van de romein is gebaseerd op typen van Claude Garamond (ca.1480-1561), in het bijzonder een exemplaar van de Frankfurtse drukker Konrad Berner. Die trouwde de weduwe van zijn collega drukker Jacques Sabon, waar de naam van het lettertype dus van afkomstig is.

Websites:
* http://www.trouw.nl/cultuur/article2050224.ece/Vormgever_van_formaat_.html


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 36.