kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 16-09-2013 voor het laatst bewerkt.

Jan van der Vaart

Nederlandse keramist, geboren 17 oktober 1931 in Den Haag - overleden 8 november 2000 in Leiden.

  Zie ook Jan van der Vaart is een belangrijke Nederlandse keramist uit de twintigste eeuw. Hij vervaardigde geometrisch abstracte vazen en andere voorwerpen waarmee hij zeer veel invloed had in de naoorlogse keramiek in binnen- en buitenland. Zijn werk is herkenbaar aan het eigenzinnige karakter en de logische en consequente uitwerking van zijn artistieke overtuigingen. Zijn ontwerpen zijn gericht op het gebruiksvoorwerp en ongedecoreerd, helder van vorm, hoekig, eenvoudig en sober: veel strakke lijnen met zacht verglijdende, vaak glooiende vlakken. Hij vervaardigde vooral vazen in draai, bouw- of giettechniek. Daarnaast maakt Van der Vaart keramiek in een meer barokke, complexe stijl. Zijn werk onderscheidt zich ook door de bijzondere getinte glazuren die hij aanbracht op zijn vazen, voornamelijk het metaalkleurige bruin zwarte glazuur. Maar ook zijn witte vazen, met geometrische vormen, worden over het algemeen als zijn handelsmerk beschouwd. Ook maakte hij series in fel roze, lila en blauw.

Van der Vaart wilde bruikbare kwaliteitskeramiek maken voor een groot publiek en maakte daarom naast zijn unica ook ‘multipels’, objecten die in beperkte oplage werden gemaakt en gesigneerd waardoor zij de authenticiteit van unieke kunstwerken kregen en toch betaalbaar bleven. Zijn multiples komen uit meestal één mal, voor de unica worden meerdere onderdelen apart gegoten, die dan later samengevoegd worden.

Van der Vaart liet zich eigenlijk alleen inspireren door buitenlandse keramisten, waaronder vooral de Duitse keramist Hans Copers.

Biografie
Johannes Jacobus van der Vaart werd in 1931 in Den Haag geboren waarhij pottenbakkerscursus voor amateurs volgde aan de Vrije Academie bij Just van Deventer en Theo Dobbelman.

Vanaf het begin werkt hij in een strakke geometrische constructieve stijl. Zuiverheid van vorm en de gebruiksmogelijkheid van het keramiek zijn kenmerken die belangrijk voor hem zijn. Er is daarom voortdurend sprake van een volmaakte eenheid van materiaal, vorm en glazuur. De vorm is leidend want decoratie doet afbreuk aan de monumentaliteit van zijn werken. Deze monumentaliteit ging samen met de heersende architectuur van die periode. Met name de aan de Stijl verwante architectuur waarin helderheid en overwogen eenvoud uit spreken, past bij het werk van Van der Vaart. Ook staat zijn werk in relatie tot de abstract-geometrische kunstproductie in Nederland van na de Stijl.

In 1960 vestigt hij zich in Amsterdam, en maakt hij studiereizen naar Italië, Frankrijk en Engeland. In eerste instantie maakte hij zijn werk van steengoed, vanaf 1961 ook in porselein.

Jan van der Vaart bouwt zijn vazen en schalen op uit strakke, geometrische elementen, die op verschillende manieren worden samengevoegd. Van der Vaart hecht belang aan de gebruiksfunctie van zijn objecten, dat wil zeggen in een vaas hóren bloemen. Hij introduceerde in 1962, vanuit het idee van het stapelen van vormen, het thema van de tulpenvaas in de hedendaagse beeldende kunst. De tulpenvazen en -torens bestaan uit gedraaide of handgevormde en vanaf 1970 ook uit gegoten elementen. Niet alleen Van der Vaart gebruikte deze vorm weer voor zijn ontwerpen, ook collega keramisten werden door hem erdoor geïnspireerd.

Gedurende de jaren zestig begon hij met het ontwerpen van vazen in groot formaat. Deze unica ontwierp hij niet om te experimenteren, de zuiverheid en gebruiksmogelijkheid waren nog steeds een belangrijk uitgangspunt. De unica werden op verschillende exposities met veel lof ontvangen en ook door de verzamelaars als ware topstukken beschouwd. In 1967 werd het mogelijk zijn ontwerpen te gieten in ‘multiples’, waardoor het werk voor velen betaalbaar werd.

De situatie na de oorlog zorgde ervoor dat Van der Vaart zijn ontwerpen zelf moest ontwikkelen en distribueren. Later werden enkele ontwerpen bij de Koninklijke Tichelaar in Makkum geproduceerd en vanaf 1984 heeft hij jarenlang ontwerpen gemaakt voor Rosenthal in Duitsland.

Zeker nadat hij in 1968 werd benoemd tot hoofddocent keramiek aan de Rietveld Academie te Amsterdam was hij een vernieuwer van de keramische kunst in Nederland. Hij leidde hier tot 1993 nieuwe generaties keramisten op, waardoor hij een grote invloed kreeg op jonge keramisten als Geert Lap, Wietske van Leeuwen, Anita Manshanden, Wouter Dam, Irene Vonck, Barbara Nanning, Mieke Blits, Alberdien Rullmann en Esther Stasse.

1991 - Jan van der Vaart 35 jaar keramiek
In Museum Boymans-van Beuningen in Rotterdam is een overzichtstentoonstelling van het werk van keramist Jan van der Vaart te zien. Ter gelegenheid van de tentoonstelling in Rotterdam ontwierp Jan van der Vaart een waaiervormige vaas op voet die door de Tichelaars fabriek in Makkum wordt geproduceerd (in de kleuren blauw en tomaatrood).

50 jaar bevrijding en aan opdrachten uit Tsjechië.
Vijftig jaar na de bevrijding in 1995, liet de glasfabriek Royal Leerdam een tweetal oranjevaasjes ontwerpen door de toenmalige hoofdontwerper van Royal Leerdam Siem van der Marel en de externe ontwerper / keramist Jan van der Vaart. Tussen 1994 en 1997 maakte hij voor de Glasfabriek Royal Leerdam ontwerpen voor Leerdam Unica, Leerdam Serica en enkele gebruiksvoorwerpen. De ontwerpen van Van der Vaart kunnen tot de beste ontwerpen gerekend worden van de glasfabriek van de laatste decennia. In de voor hem karakteristieke, geometrische stijl maakte hij het ontwerp voor een oranjevaasje. Het werd – net als die van Van der Marel - in een gelimiteerde oplage van 200 stuks uitgebracht. - (Atelier Jan van der Vaart in Princessehof
In het Princessehof is het keramiekatelier van Jan van der Vaart voor publiek opengesteld. Het Princessehof heeft van zijn erven de complete inventaris van zijn werkplaats in langdurig bruikleen gekregen. Hiermee is in een permanente presentatie het atelier Jan van der Vaart ingericht. Een primeur voor Nederland, want dit is het eerste keramiekatelier in een museale presentatie.
In het atelier wordt het productieproces van gegoten keramiek geïllustreerd aan de hand van oorspronkelijke materialen en gereedschappen waarmee Van der Vaart heeft gewerkt.
Vooral voor liefhebbers van keramiek en geïnteresseerden in het keramische proces is dit een goedgevulde schatkamer. De presentatie oogt als een atelier in bedrijf waar de werkzaamheden even zijn stilgelegd. Er valt veel te bekijken: modellen, halfproducten en gietmallen, draaischijf en kneedmachine, spuitcabine en oven. Het is opmerkelijk te zien hoeveel ingrediënten er nodig zijn om een mooie vaas te kunnen maken. Vooral de mysterieuze kast met ‘poeders’, de pigmenten die het glazuur kleuren, is intrigerend. Op de achtergrond is zijn stem te horen. In een interview afkomstig uit het NPS radioprogramma uit 1997 vertelt Van der Vaart over wat hem bezighoudt en geeft hij terloops zijn ideeën en geheimen prijs.

Jan van der Vaart won vele prijzen, waaronder de Emmy van Leersumprijs en de achtste internationale ceramiek symposium prijs, heeft vele tentoonstellingen op zijn naam staan, en verscheidene musea kochten werk van hem aan. Werk van Van der Vaart bevindt zich in de collecties van musea als het Princessehof Leeuwarden, Museum Boymans van Beuningen Rotterdam, Stedelijk Museum Amsterdam, Museum voor Moderne Kunst Arnhem, Groninger Museum Groningen, Frans Hals Museum Haarlem, Haags Gemeentemuseum Den Haag, Stedelijk Museum Schiedam, Centraal Museum Utrecht, Nationaal Glasmuseum Leerdam , Instituut Collectie Nederland, Victoria and Albert Museum London, het Museum of Modern Art New York,Kunstcollectie KPN, TNT Post kunstcollectie en de Schiphol kunstcollectie.

Literatuur
. Jan van der Vaart ¦ Keramiek (Veen/Reflex, 1991, ISBN: 90 6322 161 4)
. Jan van der Vaart (Keramiek Museum 'Het Princessehof', Leeuwarden, 1997)

Zie ook het keramiek van Jan van der Vaart op de website van Galerie Kunstbus


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1958.