kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 10-12-2008 voor het laatst bewerkt.

Karel Sluijterman

Delfts architect, ontwerper en hoogleraar, geboren 22 januari 1863 Engelen ('s-Hertogenbosch) - overleden 8 juni 1931 Den Haag.

De architect en ontwerper Theodorus Karel Lodewijk Sluyterman was tussen 1891 en 1899 verbonden aan de vooraanstaande Amsterdamse winkelier Hoeker en Zoon. Als docent aan de kunstnijverheidsschool in Haarlem en later als docent en hoogleraar Decoratieve kunst en ornamentleer aan de Polytechnische School in Delft zette Sluyterman zich actief in voor de verbreiding van de principes van de hervormingsbeweging in de kunstnijverheid: onder andere door gedegen studie van het oude voorbeeld kon het niveau van de kunstnijverheid van de eigen tijd worden verbeterd.

Biografie
Theodorus Karel Lodewijk Sluyterman genoot van 1880 tot 1884 een opleiding aan de Polytechnische School (na 1905 Technische Hogeschool) in Delft bij de bekende ontwerper Adolf le Comte en aan de Academie voor Beeldende en Technische Vakken te Rotterdam. Na een korte vervolgstudie in Antwerpen, samen met zijn studievriend Bram Gips, werd Sluyterman leraar ornamenttekenen aan de School voor Kunstnijverheid te Haarlem.

Van 1888 tot 1891 werkt Karel Sluyterman twee jaar in Parijs bij de Belgische architect-decorateur Eduard Johan Niermans (1859-1928), waar Sluyterman kennis maakte met de Franse florale art nouveau.

Ensemble van twee kandelabers, zes kandelaars en een middenstuk. Amsterdam, 1891, door de firma Weduwe Lieshout & Co., in opdracht van de firma Hoeker en Zoon, naar ontwerpen van Thedodorus Karel Sluyterman. - (burgemeester Gijsbert van Tienhoven en zijn vrouw Anna Sara Maria Hacke hun 25-jarig huwelijksfeest, in het buitenhuis Erica te Scheveningen. Vrienden van het echtpaar gaven hen een cadeau, en wel een ensemble van zilveren voorwerpen, ontworpen door Theodorus Karel Lodewijk Sluyterman, en uitgevoerd door de Amsterdamse zilversmid en juwelier Willem Christiaen Hoeker. Het ensemble is altijd in de familie gebleven en werd door een rechtstreekse afstammeling van het echtpaar Van Tienhoven aan het Rijksmuseum geschonken.
. Het ensemble bestond uit twee zilveren kandelabers (meerarmige kandelaars), zes kandelaars, een jardinière (een soort fruitschaal) en een gecalligrafeerd 'Liber Amicorum' (een vriendenalbum). In de 19de eeuw werden stijlen uit eerdere perioden hergebruikt. Tegenwoordig noemen wij dat neo-stijlen, zoals de Neo-Gotiek (de stijl waarin het Rijksmuseum is gebouwd), de neo-renaissance en de Neo-Rococo. Het ensemble van burgemeester Van Tienhoven is in de Neo-Rococo-stijl uitgevoerd, maar verwijst ook met zijn ijle, spitse, op bloemmotieven gebaseerde vormen al naar de opkomende Art Nouveau.
. Sluyterman ontwierp het ensemble in 1890, het jaar dat hij terugkeerde uit Parijs waar Sluyterman kennis maakte met de Franse florale art nouveau. Hij was een der eersten die de nieuwe stijl in Nederland introduceerde. De in neorococostijl ontworpen kandelaars en kandelabers staan met hun naturalisme en ijle, spitse vormen nog maar een stapje verwijderd van de op til zijnde mode. Het bijzondere karakter van het ontwerp werd al in Sluyterman’s tijd onderkend. In 1891 werd de kandelaber, in een versie met acht armen, gepubliceerd in het gezaghebbende tijdschrift De Architect.
. De kandelaars en de kandelabers illustreren zijn benadering van oude voorbeelden. Als uitgangspunt koos hij een Frans rococo model uit de
18de eeuw. Zijn interpretatie kenmerkt zich door een heldere scheiding van de verschillende onderdelen, een ingehouden zwierigheid en een lichte stilering van de naturalistische ornamenten.
. Waarschijnlijk nam Hoeker de modellen van dit ensemble op in het assortiment van zijn winkel: zo ontstond in 1897-1904 een identiek stel kandelabers, waarop het meesterteken van het aan de winkel verbonden atelier is afgeslagen. - (architect J. Mutters het Nederlandse paviljoen in art nouveau-stijl voor de Wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs.

De Amsterdamse juwelier en edelsmid Willem Christiaen Hoeker was ook de oprichter van de bekende interieurfirma Het Binnenhuis. In 1891 trok hij Theodorus Karel Lodewijk Sluyterman aan als esthetisch adviseur en ontwerper.

Sluyterman ging steeds soberder ontwerpen, onder andere in opdracht van de meubelfirma Onder den Sint Maarten te Zaltbommel, en deed art nouveau al snel af als een modieuze jeugdzonde.

Karel Sluyterman wordt docent ornamentleer aan de Polytechnische School te Delft.
Delft is, naast Amsterdam en Den Haag, het derde centrum van nationaal belang geweest voor de Nederlandse Art Nouveau. Dankzij de opleiding bouwkunde aan de Polytechnische School stond het artistieke klimaat in deze stad rond 1900 open voor vernieuwingen. De ontwerpers A. le Comte, Th.K.L. Sluyterman en A.F. Gips gaven daar gestalte aan, mede door les te geven aan de architectenopleiding. Le Comte ontwierp onder meer tegeltableaux, gebruiks- en sieraardewerk en glas-in-loodramen. Gips was actief als vervaardiger van decoratieve wand- en plafondschilderingen en als grafisch vormgever van affiches en reclamedrukwerk terwijl Sluyterman wanddecoraties, meubels en boekbanden ontwierp.

Karel Sluyterman stelde net als zijn collega Bram Gips (1861-1943) ter ondersteuning van de door hem gedoceerde vakken een diacollectie samen. Dit alles maakte de leervakken interessanter dan voorheen en de belangstelling van studenten steeg dan ook.
Vanaf 1900 organiseerden Gips’ en Le Comte's opvolger Karel Sluyterman ook regelmatig overzichtstentoonstellingen van hun leerlingen, wier studies in olieverf, aquarellen, pentekeningen en krijttekeningen een beeld moesten geven van de onderwijsvorderingen.
Gips en Sluyterman noemden zich architectdecorateurs (binnenhuisarchitecten). Aan de Polytechnische School leerde men de grondbeginselen van decoratie op het platte vlak waarmee de MO tekenakte kon worden behaald, maar daarmee was men nog geen architectdecorateur. De aanvullende cursussen daartoe moesten elders aan kunstacademies worden gevolgd.
Veel architecten, architectdecorateurs, decorateurs en andere kunstnijveraars volgden lessen bij Le Comte, Sluyterman en Gips. Uit opgetekende herinneringen en publicaties van oud-leerlingen kan worden opgemaakt dat hun lessen indruk hebben gemaakt. Tot die leerlingen behoorden Leliman, J.B. Kam, J.F. Klinkhamer, J.R. de Kruyff, C. Muysken, M.A.C. Hartman, A. Labouchere, E.J. Niermans, F.J. Nieuwenhuis, C.T.J. Louis Rieber, P. du Rieu, J.L. Schouten, C.C. Th. Six, J.A.G. van der Steur, J.A. Pool, P.J.W.E. van der Burgh en G. Knuttel die allen veel affiniteit hadden met de bouwdecoratieve kunst en het kunstambacht. Het waren opmerkelijk genoeg voornamelijk architecten en geen architectdecorateurs, zoals Gips en Sluyterman zelf. - (Juliana werd bij de Koninklijke Porselein- en Aardewerkfabriek Rozenburg in Den Haag direct begonnen met de ontwikkeling van een nieuwe serie aardewerk, waarop de gevoelens van nationale trots zouden worden uitgedrukt. De directeur van de fabriek, de architect J. Jurriaan Kok (1861- 1919), vroeg zijn studiegenoot Karel Sluyterman en een gewaardeerd ontwerper van kunstnijverheid om de ontwerpen te maken.
Het Juliana- of Princesse-aardewerk kwam pas in de eerste maanden van 1910 op de markt. Weliswaar had de opwinding voor de geboorte van de troonopvolgster Jurriaan Kok op het idee gebracht, maar hij had met de voorbereidingen gewacht tot het prinsesje gezond en wel in haar wiegje lag. Het is duidelijk dat dit aardewerk bij een groot publiek in de smaak moest vallen. De vormen zijn klassiek, de versiering is in symmetrische patronen over de vorm verdeeld en de figuren zijn herkenbaar en gedetailleerd afgebeeld. - (TU Delft zijn 123 voorwerpen, ongeveer 10 procent van de collectie Sluyterman verloren gegaan. Karel Sluyterman wist als Delftse hoogleraar decoratieve kunst een omvangrijke collectie schilderijen, tekeningen en antieke voorwerpen (Jugendstil, Art Nouveau, Gouden Eeuw, Oriëntaals etc.) op te bouwen - zijn huis oogde als een museum. Jarenlang heeft deze collectie verborgen gelegen in de kelders, daarna opgeslagen in het centrale depot en zou nu tijdens de tentoonstelling getoond worden in de vitrines van de faculteit.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 14.