kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 20-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Koen Limperg

Nederlandse architect (en verzetsstrijder), 19 juli 1908 Amsterdam - 1 juli 1943 Overveen.

Limperg hield zich tijdens zijn carrière bezig met onderwerpen die internationaal in de belangstelling stonden door de georganiseerde CIAM-congressen zoals standaardisatie en efficiency, akoestiek, warmte- en geluidsisolatie en moderne bedrijfsvoering. Limperg heeft in zijn ruim dertien jaar durende carrière tussen de twee oorlogen weinig gebouwd. Zijn gebouwde werk bleef beperkt tot een atelier, een woonhuis met werkplaats en diverse verbouwingen. Ook ontwierp Limperg inrichtingen van tentoonstellings- en jaarbeursstands, zowel nationaal als internationaal en decors en kostuums voor toneelgezelschappen.

Biografie
Koenraad (Koen) Limperg werd geboren als zoon van prof. i.d. bedrijfhuishoudkunde Theodoor Limperg en Emmy Altink. Limperg bleef tot in de oorlog financieel afhankelijk van zijn vader. De oorlog verhinderde hem zijn familie te onderhouden.
Koen had een oudere broer en een jongere zus. Theo was een afgestudeerd jurist die zich mede beïnvloed door het tijdschrift "De 8 en Opbouw" specialiseerde in het auteursrecht. Enkele artikelen van hem werden gepubliceerd in dit tijdschrift. Koen's jongere zus Emmy Limperg werkte na de oorlog onder andere als econome in het voortgezet onderwijs.

Hij bezocht de middelbare school en het Lyceum te Amsterdam en kwam vervolgens via de School voor Bouwkunde en Versierende Kunsten en Kunstambachten Haarlem (1925-1927) terecht op de Middelbare Technische School te Utrecht (1927-1930) waar hij medestudent H. Elte leert kennen. 18 juli 1930 voltooide hij zijn studies.

1930-1932 lid Architectura et Amicitia.
1932-1934 lid Groep 32

Na zijn opleiding was Limperg een jaar werkzaam op het bureau van Architect Baanders. Vervolgens werkte hij een jaar bij het bureau van Jan Wils in Den Haag, hier was hij onder andere opzichter bij de bouw van het kantoor van de Olveh in Den Haag.

In 1932 vestigt hij zich als zelfstandig architect te Amsterdam. Samen met zijn compagnon ir. G.J. Meyers werkten zij aan diverse projecten, waarbij Limperg voornamelijk de esthetische, de functionele en de bouwfysische kant van de ontwerpen deed, terwijl G. J. Meyers de constructieve kant en het uitvoeren van berekeningen voor zich nam. Op deze manier werkten zij bijvoorbeeld samen aan een verbouwing van de fotogroothandel NV. E. Fischel jr. te Amsterdam en de nieuwbouw van het woonhuis met kantoor en werkplaats van de familie Naaktgeboren in 's Gravenhage.

In 1933 volgt hij nog een cursus betonconstructie gegeven door Ir. N. J. Rengers en Ing. A. Zwolsma.

1934-1943 leider en redactielid De 8 en de Opbouw
Limperg's betrokkenheid en lidmaatschap van Groep 32 en De 8 laten duidelijk zien wat zijn mening over architectuur in relatie tot de maatschappij was. Zijn overstap van Groep 32 naar De 8 werd vermoedelijk gemotiveerd door het feit dat Groep 32, in tegenstelling tot het Nieuwe Bouwen, wel decoratie toevoegde aan de Architectuur. Limperg hing meer het Nieuwe Bouwen aan, met een afwijzing van elke decoratie.

Koen Limperg werd in zijn werk gedreven door twee impulsen: een verlangen naar schoonheid en een sociaal bewustzijn.9 Bij de fusering van De 8 en Groep 32 in 1934 werden alle leden en nieuwkomers in de gelegenheid gesteld iets van hun werk te publiceren in het laatste nummer van De 8 en Opbouw van dat jaar. De meesten toonden een ontwerp met toelichting, Limperg leverde echter een bijdrage in de vorm van een cartoon.10 In drie rijen van zes tekeningen toonde de cartoon veel voorkomende misstanden in de sociale woningbouw. Aan de ene kant onnodige versieringen, glas in lood, archaïsche schoorstenen, etcetera. Aan de andere kant; teveel trappen, te kleine keukens; geluidshinder; te weinig groen, "luchtjes" in de trappenhuizen, wc, bad- en wasruimte en toilet in één vertrek, kolenkisten op droogbalkons, grauwe straten en antennebossen op de daken. Limperg was vanaf 1932 begonnen aan al deze zaken aandacht te schenken.
Uit Limpergs activiteiten wordt ook een zeer nauwe affiniteit zichtbaar met de nieuwe idealen van het Nieuwe Bouwen. Limperg was zeer gedreven om deze nieuwe bouwkunst te doen slagen, een architectuur die gebaseerd was op de nieuwe, moderne mens. Het functionalisme, de Nieuwe Zakelijkheid, voor Limperg sloten deze nieuwe ontwikkelingen in de architectuur regelrecht aan op de door hem gestelde idealen.

Hij schreef meermalen voor de bouwkundige rubriek van 'De Groene Amsterdammer'.

Voor zijn diverse studieprojecten werkte Limperg samen met afgevaardigden van destijds bekende onderzoeksinstellingen, zoals het Nederlands Instituut Voor Effciëncy, de Thermotechnische Dienst der Warmtestichting, de Geluidsstichting en het Centraal Instituut voor Materiaal Onderzoek.
. Zo werkten Limperg en Meyers samen met mevrouw R. Lotgering-Hillebrand aan het boek Keukens (1935), die zij hadden leren kennen tijdens de Efficiëncy dagen in Den Haag in 1932.
. Limperg was degeen, die het initiatief nam tot de samenstelling van den 'Catalogus voor de bouwwereld', waarvan de eerste uitgave is verschenen in 1935 met medewerking van den Bond van Ned. Architecten.
. Voor het boek "Naar warmer woningen" (1936) werkte Limperg nauw samen met dhr H. J. Hamaker, medewerker van de Thermotechnische Dienst der Warmtestichting Utrecht.
. In 1938 verscheen van hem tezamen met Arch. W. van Gelderen 'Boerderijen'.

Op het gebied van toneel heeft Limperg diverse keren samengewerkt met regisseur Paul Storm, regisseur Abraham van der Vies en D. C. van der Poel, toneeladviseur. Limperg ontwierp o.a.:
. in 1933 toneeldécors en kostuums voor het Studententoneel 'De Amazonen' (1933) onder regie van P. Storm
. decors voor de tooneelstukken 'De B21 vliegt over de wereld' (1935), 'St. Joanne' (1936) en 'Boy meets girl' (1936) onder regie van Albert v. Dalsum en G. Defresne voor de Amsterdamsche Tooneelvereeniging,
. decors voor „DeVrede" een stuk van Aristophanes voor de Avro (1937) onder regie van Abraham van der Vies
. in 1938 decors voor voor het tooneelstuk „DuetinFloodlight" onder regie van P. Storm voor Het Nederlandsen Toneel

Waar Limperg in zijn diverse onderzoeken en studieprojecten heel erg bezig was met het functionalisme en het Nieuwe Bouwen, met name het analytische onderzoeken van maatschappelijke misstanden, bleek uit zijn ontwerpen voor het toneel en tentoonstellingen een hele ander persoon. Zijn ontwerpen voor toneeldecors en toneelkostuums getuigen van een brede fantasie, duidelijk gebaseerd op de strakke vormen en helderheid van het Nieuwe Bouwen maar met een sierlijkheid en een luchtigheid die af en toe neigt naar het neobarokke, aldus J. Roding in haar artikel over Koen Limperg.12 Limperg zelf was van mening dat er op het toneel plaats was voor "...een ongebreidelde fantasie en onbeperkte constructiemogelijkheden. Elke vorm is te realiseren. In de architectuur van de huizen en van de steden komen vaak vormen voor, die op het toneel thuis horen. Daarentegen ontbreekt in de decors zeer vaak de vormgeving, die door de mogelijkheden van het toneel geboden worden. Want één eis hebben toneeldecors en architectuur gemeen, dat beiden functioneel moeten zijn...".13 Met andere woorden, functionele toneeldecors en eigenlijk ook toneelkostuums mogen de mensen voor de gek houden, illusionistisch zijn en de mensen aanspreken op hun fantasie.

De stands die Limperg ontwierp zijn gebaseerd op dezelfde ideeën als de toneeldecors. Limpergs inrichtingen zijn overzichtelijk, passen wat uitstraling en beeld betreft binnen het Nieuwe Bouwen, maar laten tegelijkertijd een meer fantasierijkere opbouw zien. Zo tonen helder en overzichtelijk de ontwerpen voor Mouton en Co, Auerhaan en Co en de inzendingen voor de jaarbeurzen in Leipzig. Maar wel tegen een achtergrond van zwierige en gekromde vlakken die de tentoonstellingsstands verlevendigen.

Met Abraham van der Vies en D. C. van der Poel verzorgde Limperg ook twee themanummers van De 8 en Opbouw, over openluchttheaters en schouwburgen.

Limperg trouwde in 1938 met Maria Loopuyt, dochter van de Amsterdamse socialistische wethouder Jos Loopuyt. Zij had uit een eerder huwelijk al een dochter. Het milieu waarin Limperg door zijn huwelijk in terecht kwam met dit huwelijk werd door de dochter omschreven als een sociëty-links geörienteerd milieu. Een milieu van Nederland-USSR, De Kring en Metz en Co. Deze socialistisch getinte omgeving heeft duidelijk invloeden gehad op Limperg's visie: als architect probeerde hij steeds het leven en werken van mensen aangenamer te maken, ongeacht uit welke sociale laag ze kwamen en met het budget dat er voor beschikbaar was.

Door de intensieve contacten die hij onderhield met De 8 en Opbouw kwam het tot samenwerkingsverbanden met bijvoorbeeld J.B. van Lochem, aan de enquête Functionele Buitenwanden, met B. Merkelbach, Kammer en W. van Tijen, aan een ontwerp voor proefwoningen te Bosch en Lommer, met Mart Stam, aan een themanummer van De 8 en Opbouw over Auto-verkeer-wegen-stad, en met A. Bodon, aan de inrichting voor de Departementale Inzendingen van de Najaarsbeurs te Utrecht in 1941.

1942-1943 lid Studiegroep Architectonische verzorging van de Naoorlogse Woningbouw
1937 voorzitter commissie CIAM

De cultuurkamer
Limperg was geen lid van de door de Duitse bezetters opgezette cultuurkamer. Op een van de vergaderingen van De 8, kort voordat zij haar activiteiten staakte, werd er beslist over het lidmaatschap van de cultuurkamer. Limperg ging fel in tegen de houding van de meerderheid van de leden, het leek er op dat deze altijd zo idealistische en ethische groep op het moment dat het er op aankwam transigeerde of zelfs capituleerde. Verbitterd en teleurgesteld verliet Limperg daarop De 8 om andere architecten te vinden die zich wel bij het verzet wilden aansluiten. Helaas heeft Limperg niet meer mee kunnen maken hoe deze oorspronkelijke houding van De 8 zich snel ten goede keerde.

Aanslag op het Amsterdams Bevolkingsregister (1943)
Koen sloot zich aan bij de verzetsgroep rond de beeldhouwer Gerrit van der Veen. Hij was één van de deelnemers aan de Aanslag op het Amsterdams Bevolkingsregister (1943) aan de Plantage Middenlaan te Amsterdam. Hij tekende de plattegronden van het Bevolkingsregister, zodat men precies de weg zou weten. Onder leiding van Van der Veen en samen met Willem Arondeus, Johan Brouwer, Sam van Musschenbroek, Karl Gröger, Henri Halberstadt, Rudi Bloemgarten, Auguste Chrétie Reitsma, Cornelis Roos, Sjoerd Bakker, Cornelis Leende Barentsen en Coos Hartogh drong hij vermomd als politieman op 27 maart 1943 het gebouw binnen en blies met explosieven het pand op. Hij werd spoedig hierna opgepakt door de Gestapo en opgesloten en ondervraagd in het hoofdbureau van politie te Amsterdam waarna hij werd overgebracht om in Den Haag berecht te worden. In 1943 veroordeelde het politiegerecht hem daar tot de dood. Kort daarna werd Limperg doodgeschoten in de duinen in Overveen. - (essay over Koen Limperg www.bonas.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 22.