kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-02-2009 voor het laatst bewerkt.

Kristalglas

Kristalglas is materiaal dat bestaat uit glas dat een zekere hoeveelheid lood(II)oxide bevat. (Lood(II)oxide is een wit-kristallijn oxide van lood dat voorkomt als het mineraal litharge.)

In Bohemen werd al vroeg kristalglas gemaakt door kalk aan potasglas toe te voegen.

Flintglas
In 1600 kwam glaswerk voornamelijk uit Murano, bij Venetië, maar rond 1700 werd een groot deel in Engeland gemaakt. Dit kwam door de uitvinding van flintglas door de Engelse glasmaker George Ravenscroft in 1674. De Engelsen wilden glas dat helderder en fonkelender was dan Venetiaans glas en Ravenscroft kon dit leveren door vuursteen (flint) als silicaat aan het mengsel toe te voegen. Hij verkreeg daarmee een zeer harde, fonkelende glassoort die echter een sterke neiging tot barsten en scheuren vertoonde. Later verbeterde hij zijn glas door loodverbindingen toe te voegen en zo ontstond het zware, heldere glas dat we nu loodkristal noemen.

George Ravenscroft ontdekte in 1676 het maken van een uiterst sterk kristalglas door 25% lood toe te voegen: loodkristalglas.

Loodglas of loodkristal
Ontwikkeld in 1676 door de Engelsman G. Ravenscroft door toevoeging van loodoxide aan het door hem in 1673 samengestelde flintglas. Het hoge loodgehalte (25-30 procent) verhoogt het gewicht en vermindert de hardheid van het flintglas maar geeft het ook een volkomen doorzichtigheid, een voile klank en een tot dan toe ongekende schittering.

In natuurwetenschappelijke zin is kristalglas helemaal geen kristal, omdat de moleculen niet in een regelmatige structuur zijn gerangschikt. In het Spaans wordt iedere glassoort cristal genoemd.

Glas bestaat uit een mengeling van siliciumdioxide (voornaamste bestanddeel van kwartszand) en metaaloxiden. Door het te verhitten, smelt het tot een dikke substantie die makkelijk te vormen (blazen) is en door afkoeling hard wordt, waarbij geen kristalstructuur ontstaat: glas is eigenlijk, natuurkundig bezien, een sterk onderkoelde vloeistof.

Glas waaraan in zekere mate lood is toegevoegd mag kristal heten (hoewel het dus eigenlijk geen kristal is). Volgens Europese regelgeving moet kristal meer dan tien procent loodoxide bevatten. Als het meer dan 30 procent lood bevat, is het hoog loodkristal zoals Swarovski (circa 32 procent lood).

Hoe hoger het loodgehalte hoe hoger de brekingsindex. Een materiaal met een hoge brekingsindex vertoont meer schittering en heeft een rijker kleurenspectrum. Het is overigens niet gezond om in dergelijk sterk loodhoudend glas dranken te bewaren daar er bij langdurig contact van het glas met de inhoud meetbare hoeveelheden lood uit het glas in de vloeibare inhoud kunnen oplossen.

Glas met een hoog loodgehalte wordt ook wel gebruikt in de nucleaire industrie, omdat het lood röntgen- en gammastraling tegenhoudt.

Toepassingen van kristal
In kristal kan men vele gebruiksvoorwerpen maken zoals water-, wijn- en champagneglazen. Luxe karaffen, ijsemmers, taartschotels, asbakken, fotokaders, papierbezwaarders, vazen en schalen, kandelaars en kroonluchters worden bij meerdere kristalproducenten vervaardigd. Kristal verwerft een extra schoonheid door het te slijpen. Dit kan zowel met de hand als machinaal gebeuren. Glazen kunnen mondgeblazen zijn (in het Frans: "soufflé bouche) of volledig mechanisch gemaakt worden. Mondgeblazen en manueel geslepen glazen zijn uiteraard duurder dan mechanisch geproduceerde glazen.

De norm van de Europese Gemeenschap:
Loodgehalte Benaming
< 4% Glas
> 10% Kristal
> 24% Loodkristal
> 30% Hoog loodkristal

In de Verenigde Staten mag glas met een loodgehalte vanaf 1% kristal worden genoemd.

Enkele merken
Kristal wordt in vele Europese landen gemaakt. In België wordt het kristal van het merk Val Saint Lambert gemaakt te Seraing, bij het bedrijf Cristalleries du Val-Saint-Lambert.

Franse kristalmerken zijn o.a. Cristal d'Arques, Hartzviller, Cristal de Sèvres, Cristalleries Royales de Champagne, Saint Louis, Daum en Lalique.

Uit Zweden komt Kosta Boda en Orrefors. In Ierland zijn meerdere kristalfabrieken, waarvan Waterford de bekendste is. Portugees is Atlantis kristal. Nachtmann, Theresienthal, Peill & Putzler en Eisch zijn Duitse kristalmerken.

Soort - Loodgehalte
Swarovski - 32%
Oostenrijks Riedel kristal - 24%
Iers Waterford kristal - 32%
Franse Baccarat kristal - 34%


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Kristal_(glas)
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 50.