kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 17-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Kristalunie Maastricht

Kristalunie Maastricht (1925-1978)

Maastrichtse glasfabriek ontstaan in 1925 door de samenvoeging van de lristal- en glasfabriek welke vanouds onderdeel was van De Sphinx en de Maastrichtse glasfabriek Stella Glasfabriek die in 1902 was opgezet door Louis Regout als onderdeel van Mosa. Het terrein van Stella aan de Nieuweweg werd de locatie van de fusie-onderneming.

De N.V. Kristalunie Maastricht was in Nederland de tweede fabriek van gebruiks- en sierglas, naast de Glasfabriek Leerdam. Evenals Leerdam is het bedrijf nu onder verzamelaars bekend door het glaswerk van de ontwerpers die er werkten. De concurrentie tussen de twee bedrijven was fel. De meest productieve Maastrichtse vormgever, W.J. Rozendaal, kreeg van zijn directie zelfs de opdracht om ontwerpen te realiseren die leken op de moderne Leerdamse produkten. Soms lukte dat bijzonder goed. Anderzijds moet gezegd worden dat Rozendaal ook heel duidelijk een eigen stijl had.

In navolging van de Glasfabriek Leerdam werden architecten en kunstenaars aangetrokken als (freelance) ontwerper, waaronder H.G.H. Ed. Cuypers, Jan Eisenloeffel, Jan de Meijer, Piet Zwart en Edmond Bellefroid. W.J. Rozendaal was de eerste ontwerper in vaste dienst (1928-1937); Max Verboeket was de tweede (1954-1972).

Historie
De geschiedenis van de Kristalunie begint in 1827 met de oprichting van de glasslijperij Petrus Regout & co in Maastricht. In 1834 werd ook een aardewerk fabriek opgericht onder dezelfde naam. In eerste instantie bewerkte de glasfabriek alleen produkten van de belgische glasfabriek Val Saint-Lambert die in 1839 echter om redenen van concurrentie de levering stopt waarop een eigen glasblazerij wordt opgezet. In 1899 werd de naam van de glas- en aardewerkfabriek gewijzigd in N.V. Kristal-glas- en aardewerkfabrieken De Sphinx.

In de loop van de 19e eeuw groeit de fabriek uit tot verreweg de belangrijkste producent van glas en kristal in Nederland. De oudste bestaand gebleven verkoopcatalogus dateert van 1864. Vanaf die tijd werden met enige regelmaat verkoopcatalogi uitgegeven die in enkele gevallen geïllustreerd zijn met lijntekeningen van de producten. Uit de catalogi komt het beeld naar voren dat Maastricht tot begin van de 20e eeuw met name rijk geslepen kristal vervaardigde.

In 1925 ontstond de kristalunie toen De Sphinx fuseerde met met de glasfabriek Stella, welke was opgericht in 1902 door Louis Regout, een zoon van Petrus Regout. De fusie was het gevolg van het steeds meer wegvallen van de buitenlandse afzetmarkt en de bemoeilijkte aanvoer van grond- en brandstoffen waardoor tegen steeds lagere prijzen moest worden gewerkt. De beide fabrieken produceerden op dat moment vooral huishoudelijk gebruiksglas in diverse kwaliteiten. Het kristal werd rijk versierd en geslepen, het halfkristal en persglas werd vormgegeven in de eclectische 19de-eeuwse stijlperioden. In tegenstelling tot de Glasfabriek leerdam werd niet gereageerd op de dan heersende maatschappelijk-esthetische visie van zogenaamd verantwoord ontworpen gebruiksglas.

Uit commerciële motieven werd voorzichtig overgegaan tot samenwerking met kunstenaars. Vanaf 1927 trok de fabriek in navolging van de Glasfabriek Leerdam verschillende ontwerpers aan om kristallen serviezen te ontwerpen op een wezenlijk vernieuwende manier. Opdrachten worden verstrekt aan de architecten Eduard Cuypers, H. Kannegieter en Jan de Meyer, aan de bekende vormgever Jan Eisenloeffel en later ook aan Piet Zwart.

In 1927 ontwierp Ed. Cuypers drie glasserviezen die na zijn dood door H. Kannegieter zijn uitgevoerd.

Het was vooral de graficus W.J. Rozendaal die van 1928 tot 1937 verbonden was aan de Kristalunie Maastricht die Maastricht een werkelijk eigentijds beeld zou geven. Rozendaal was in 1924 al vertrokken naar Maastricht om als ontwerper van serviezen en sierdecors bij de aardewerkfabriek De Sphinx in dienst te treden. In 1928 werd hij door de Kristalunie aangetrokken voor het ontwerpen van gebruiksglas en –kristal. Kort daarna kreeg hij de algemene leiding over de vormgeving met de uitdrukkelijke opdracht kunstzinnige producten te ontwikkelen op het niveau van de concurrent in Leerdam. Tegelijkertijd verdiepte hij zich in bedrijfs- en materiaaltechnische problemen. - (Bellefroid en Frans Hollman.

Max Verboeket (Hoensbroek, 1922) was in de periode 1954-1972 ontwerper in vaste dienst bij de Kristalunie te Maastricht. Hij was de opvolger van W.J. Rozendaal, maar die was al jaren weg! Verboeket heeft een aantal verschillende glasserviezen ontworpen. Het glasservies "Carnaval", dat in 1956 werd geïntroduceerd, was het meest succesvol. Dit was een gekleurd servies, althans de kelk was gekleurd. Het was een enorm groot servies, met uiteindelijk 22 verschillende modellen. Elk model werd per 6 stuks in 6 verschillende kleuren geleverd. Deze 6 kleuren zorgden voor eenheid. Ontwerpen voor vazen en schalen werden steeds grilliger van vorm en kleur. De grilligheid bereikte zjn top in de serie "kristalunieken". - (Glasfabriek Leerdam in 1938 werd de Kristalunie in 1959 overgenomen door de Verenigde Glasfabrieken te Schiedam. In 1966 werd de productie van kristalglas gedeeltelijk van Leerdam naar Maastricht verplaatst. In 1977 echter werd de productie van kristalglas in Maastricht gestaakt.

In 1969 was begonnen met de productie van verpakkingsglas, waarbij vooral oud-mijnwerkers uit de gesloten kolenmijnen werden ingeschakeld. Zodoende wordt in de locatie Maastricht alleen nog maar verpakkingsglas vervaardigd.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 8.