kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 18-02-2009 voor het laatst bewerkt.

Kwarts

Kwarts behoort tot de meest voorkomende mineralen op de aardkorst, waarbij de scheikundige samenstelling vrij vast staat. Het vertegenwoordigt meer dan 12% van het volume daarvan (onder andere in graniet, zand, en dergelijke).

Kwarts bestaat uit siliciumdioxide, SiO2. Kwarts wordt op verschillende plaatsen en in verschillende vormen aangetroffen. Het komt voor in gekristalliseerde en amorfe toestand. Het komt voor als grote heldere kristallen (bergkristal) maar kan door chemische verontreinigingen (over het algemeen metalen) ook gekleurd zijn. Kwarts kristalliseert gewoonlijk in zeszijdige zuilvormige kristallen met een of twee piramidale eindbegrenzingen, waarvan verschillende kleurvariëteiten als sierstenen geslepen worden: bergkristal, amethist, citrien, rookkwarts, morion. In amorfe toestand komt het voor als opaal, in sommige chalcedonvariëteiten, vuursteen enz.

Bekend zijn de violette vorm (amethist), de gele citroenkwarts, de roze vorm rozenkwarts, de bruine tot zwarte rookkwarts en de witte vorm melkkwarts. Ook chalcedoon, agaat en jaspis zijn vormen van kwarts. De meest voorkomende vormen zijn zand en zandsteen. Het is ook een belangrijk gesteentevormend mineraal in felsische stollingsgesteenten, zoals graniet.

Kwarts heeft twee modificaties: α-kwarts is trigonaal, β-kwarts (een hogere-temperatuurvorm) is hexagonaal. Daarnaast komt siliciumdioxide nog voor in vele andere structuren zoals α- en β-cristobaliet, keatiet, tridymiet, coesiet, stishoviet, melangoflogiet en lechatelieriet.

Wanneer kwarts gesmolten wordt, vormt het bij snelle afkoeling vaak een glas, omdat het kristallisatieproces vrij veel tijd vergt.

Geschiedenis
Dit kristal is reeds bekend vanaf de oudheid; de oude Grieken gebruikten stukken kwarts om hun handen in de zomer af te koelen. De naam kwarts komt van het Duitse "Quarz" (van Slavische oorsprong).

De Romeinen dachten dat "kwarts" permanent gestold water (ijs) was, dit omdat kwarts vooral in gletsjers werd gevonden.

Eigenschappen
Kwarts is een piëzo-elektrisch materiaal en de trillingen die men in het rooster van het kristal kan opwekken worden gebruikt in elektronische apparatuur zoals kwartsuurwerken en radio's.

Ontstaan
Kwarts ontstaat onder andere door kristallisatie bij het afkoelen van een gesmolten silicaatmassa. Ook in geoden kristalliseert kwarts.

Industriële toepassing
Kwartsglas wordt veel toegepast. Het is sterk, zet weinig uit en kan dus grote temperatuurverschillen doorstaan, het is chemisch vrij inert en het verwekingspunt ligt hoog (1665 °C); dit allemaal door de sterke covalente bindingen in en tussen de SiO4-monomeren. Het is ook transparant voor ultraviolette straling, in tegenstelling tot de meeste andere vormen van glas (zoals pyrex). Het wordt daarom toegepast als cuvetmateriaal in de spectroscopie van het zichtbaar/ultraviolette deel van het spectrum. Het blazen van kwartsglas is echter moeilijker omdat het verwekingspunt veel hoger ligt en veel abrupter is. Het vereist ook goede ventilatie omdat er gasvormig SiO2 bij ontstaat; dit kan de longen aantasten.
Kwarts is ook de bron van silicium voor de halfgeleiderindustrie en de siliciumchemie.
Kwartskristallen worden gebruikt als kristaloscillator in bijvoorbeeld digitale klokken (kwartsuurwerk).

Kwartsvariëteiten:
. Bergkristal
. Citrien
. Rookkwarts
. Morion
. Amethist
. Rozenkwarts
. Chrysopraas
. IJzerkwarts
. Jaspis
. Chalcedoon
. Agaat
. Onyx
. Sardonyx, gelaagde chalcedon. De kleur van de steen kan licht gevlamd zwart, bruin, rood en wit gestreept zijn. Vindplaatsen zijn onder andere Brazilië, Uruguay, India en Rusland.
. Aventurien
. Heliotroop
. Tijgeroog
. Tijgerijzer
. Valkenoog
. Rutielkwarts


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Kwarts.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 23.