kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 27-08-2008 voor het laatst bewerkt.

Linotype

De Linotype is een zetmachine. In één machine zijn de functies van zetten en gieten verenigd. Op een Linotype wordt de tekst met behulp van een toetsenbord ingevoerd. Bij het aanslaan van een toets valt een matrijs met een letterteken uit een magazijn in een houder. Als de regel (line) vol is wordt deze gegoten: zo ontstaat een hele zetregel uit één stuk metaal, dat na gebruik kan worden omgesmolten en opnieuw gegoten.

De Linotype werd door Ottmar Mergenthaler ontwikkeld. De machine werd in Duitsland vanaf 1886 geproduceerd. De Linotype werd vooral gebruikt voor het zetten van tekst voor kranten en tijdschriften. De Linotype werd ook wel gebruikt bij het vervaardigen van boeken. Een bijna identieke gietmachine is de Intertype.

Een ander type zetmachine is de Monotype, die niet gehele regels giet, maar losse letters.

Zetmachines leverden een grote tijdsbesparing op in vergelijking met het handmatige letterzetten. Bovendien werd telkens nieuwe letters gegoten, zodat geen slijtage ontstond zoals bij handletters. Met de opkomst van de offset verdwenen in Europa de zetmachines uit de drukkerijen. Grafische musea herbergen nog zetmachines.

Monotype Imaging, Inc is een bedrijf dat zich bezighoudt met drukken en het ontwerpen van lettertypes. Het bedrijf is verantwoordelijk voor een aantal belangrijke ontwikkelingen in de moderne druktechniek. Zijn belangrijkste bijdragen zijn de Monotype zetmachine en het ontwerp en de productie van lettertypes zoals de Times New Roman.

De Monotype is een zetmachine. De Monotype bestaat uit twee apparaten. Op het toetsenbord van de zetmachine wordt de tekst ingevoerd. De lettertekens worden op een ponsband gecodeerd. De ponsband stuurt een matrijzenraam in de gietmachine aan, waardoor losse loden letters worden gegegoten. Deze letters worden automatisch tot een een regel samengevoegd. Zetten en gieten gebeurt over het algemeen in verschillende ruimten.

De Monotype werd uitgevonden door Tolbert Lanston. De Monotype kwam in 1887 in de Verenigde Staten in productie.

De Monotype werd vooral gebruikt voor het zetten van tekst van boeken. Zetmachines leverden een grote tijdsbesparing op in vergelijking met het handmatige letterzetten. Bovendien werd telkens nieuwe letters gegoten, zodat geen slijtage ontstond zoals bij handletters. Met de opkomst van de offset verdwenen in Europa de zetmachines uit de drukkerijen. De Stichting Lettergieten te Westzaan is een museum dat werkende Monotypes in stand houdt. Ook grafische musea herbergen nog zetmachines.

Elektronisch
In jaren '60 van de twintigste eeuw waren de machines mede geëvolueerd van hoogdruk naar vlakdruk (offset). De zetmachine werd nu in plaats van mechanisch, elektronisch gestuurd en de bekomen dunnere ponsband werd gelezen op een belichtingsmachine in plaats van op een afgietmachine. Daar werd het matrijzenraam vervangen door een doorzichtig letterraam waarbij elke letter afzonderlijk een lichtbundel doorliet en zodoende op een gevoelige film werd geprojecteerd. Deze belichtingsmachine werkte nog gedeeltelijk mechanische en had van uitzicht weinig verschil met zijn voorganger.

Verdere evolutie van allerlei elektronische systemen op de grafische markt en de opkomst van pc, internet en e-mail heeft ervoor gezorgd dat het meeste zetwerk nu zelf wordt aangemaakt door de auteur van het werk. Daardoor is het eigenlijk beroep van letterzetter nagenoeg verdwenen.

Zetsels werden A4-printjes en belichtingsmachines maken nu de bladzijden volledig opgemaakt aan, met tekst en illustraties. Direct op een drukplaat die dan gebruiksklaar op de pers wordt aangebracht.

Zie ook monotype of monotypie waarmee een bepaalde grafische techniek wordt bedoeld; zie monoprint.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Linotype.

Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 394.