kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 04-02-2009 voor het laatst bewerkt.

Mangaan

Mangaan (oorspr. manganesium) is een zilvergrijs overgangsmetaal, een scheikundig element met symbool Mn en atoomnummer 25.

In zuivere toestand lijkt mangaan veel op ijzer; het is echter harder. Aan de lucht blootgesteld wordt het met een bruine oxidelaag bedekt.

Ontdekking
Al sinds de prehistorie wordt mangaan gebruikt. 15.000 jaar voor het begin van onze jaartelling werd bruinsteen (mangaandioxide) al gebruikt als pigment in verf.

Mangaanglas
De Egyptenaren en Romeinen pasten mangaan toe tijdens de productie van glas, zowel om kleuren toe te voegen, als om kleuren te verwijderen.

De Spartanen maakten legeringen van mangaan en ijzer.

In de 17e eeuw produceerde de Duitse chemicus Johann Rudolph Glauber voor het eerst kaliumpermanganaat, een stof die veel toepassing vindt in chemische laboratoria. In het midden van de 18e eeuw werd mangaanoxide gebruikt voor chloorproductie.

De Zweedse chemicus Carl Wilhelm Scheele kwam tot de ontdekking dat mangaan een element is. Zijn collega Johann Gottlieb Gahn isoleerde zuiver mangaan in 1774 door mangaanoxide te reduceren met koolstof.

In het begin van de 19e eeuw gingen wetenschappers op zoek naar manieren waarop mangaan gebruikt kon worden in de productie van staal. In 1816 werd ontdekt dat de toevoeging van mangaan aan ijzer leidde tot een hardere staalvariant, zonder het breekbaar te maken.

De naam mangaan komt van het Latijnse magnes, dat magneet betekent.

Verbindingen en Toepassingen
Mangaan wordt voornamelijk gebruikt als additief in de staalproductie. Mangaan wordt toegevoegd aan gesmolten staal om zuurstof en zwavel te verwijderen en vormt een legering met staal, zodat dit makkelijker in vorm te buigen is. Verder verstevigt het staal en maakt het staal beter bestand tegen verwering.

Andere toepassingen van mangaan zijn:
. mangaandioxide wordt gebruikt in batterijen
. kaliumpermanganaat kent veel toepassingen als reagens, of vaak als oxidator en kathalysator in de organische chemie (vanwege de zeer krachtige oxiderende eigenschappen word het soms gebruikt door de amateur pyro-technicus)
Verder wordt mangaan in allerlei legeringen gebruikt.

Glas
De glasindustrie maakt net als in de oudheid nog steeds op kleine schaal gebruik van mangaan voor de kleuring van glas - mangaan geeft glas een purperen (paarse) of roze kleur.

Opmerkelijke eigenschappen
Mangaan is een vrij uniek metaal dat vrijwel niet te vervangen is door andere metalen. Het heeft veel eigenschappen die verschillen van andere elementen. Het is een erg hard maar breekbaar metaal dat moeilijk ontbrandt, maar makkelijk oxideert. Het element beschikt over ferromagnetische eigenschappen en veel verschillende oxidatietoestanden. +2, +3, +4 en +7 komen geregeld voor en ook +1 en +6 worden soms waargenomen. Vooral in de +7 oxidatietoestand is mangaan een krachtige oxidator. Mn2+ speelt een belangrijke rol in biologische systemen.

Toxicologie en veiligheid
Mangaan is in poedervorm of als damp giftig. Zure permanganaat oplossingen tasten organisch materiaal aan en kunnen andere stoffen tot ontbranding brengen.

Mangaan is een stof die overal op aarde voorkomt. Mangaan is een toxisch essentieel sporenelement. Dit betekent dat mensen het nodig hebben, maar dat het bij te hoge concentratie in het menselijk lichaam giftig is. Mangaan krijgt de mens binnen via voedsel zoals spinazie, thee, soja, eieren en kruiden. Symptomen van mangaanvergiftiging zijn hallucinaties, vergeetachtigheid en schade aan de zenuwbanen. Te veel mangaan binnenkrijgen via eten komt eigenlijk niet voor. Chronische mangaan vergiftiging is meestal het gevolg van langdurige inademing van stof en rook. De inademing zorgt ook voor longproblemen.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Mangaan.

Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 101.