kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 07-08-2008 voor het laatst bewerkt.

Mart van Schijndel

Nederlandse binnenhuisarchitect, industrieel ontwerper, interieurontwerper en meubelontwerper, in 1943 in Hengelo geboren - overleden 30 september 1999 in Utrecht.

Het werk van de Utrechtse architect Mart van Schijndel laat zich moeilijk rangschikken onder een eenduidige stilistische noemer. Van Schijndel koesterde een grote belangstelling voor technische innovaties en bezat een talent voor het optimaal benutten van licht en ruimte als architectonische componenten. Terugkijkend blijkt hoezeer Van Schijndel een exponent was van de modernistische tradities in de Nederlandse architectuur. Tradities die hij provoceerde om ze uiteindelijk in zijn laatste werken op een persoonlijke en overtuigende wijze te incorporeren. - (architectuur wordt bepaald door de begrippen ruimte en vorm, maar ook door de poëzie die ontstaat door de samenstelling der delen, de geconstrueerde totaliteit. Binnen de Nederlandse traditie heeft zijn werk een ongebruikelijke uitstraling; modernistische uitgangspunten met literaire en poëtische aspecten vermengen zich met een bijna Japanse sfeer van eenvoud en raffinement, met daarnaast een mediterraan gebruik van kleur en licht. Geometrische vormen en heldere eenvoud zijn karakteristiek voor Mart zijn werk. Hij experimenteerde graag met nieuwe materialen en technieken en kwam daarbij vaak tot simpele oplossingen voor complexe problemen. Zo maakte hij gebruik van siliconenkitten om verbindingen te maken en paste hij nieuwe lasersnijtechnieken toe.

De producten die Van Schijndel voor de inrichting van zijn gebouwen ontwierp, waren onder de merknaam MARTECH bv in de handel verkrijgbaar. De vervaardiging van deze producten was handwerk en gebeurde in kleine werkplaatsen. De Delta-vaas (producent Mobach) en aluminium stapelstoel Fulfil (producent Lensvelt) zijn nog altijd verkrijgbaar.

Voor zijn verlichtingsarmaturen, glasservies en de Delta-vaas heeft hij diverse internationale prijzen ontvangen. Ze zijn vertegenwoordigd in toonaangevende museumcollecties op design-gebied, zoals het MoMA in New York, de Neue Sammlung in München en het Stedelijk Museum te Amsterdam.

Biografie
Zijn opleidingen tot timmerman, meubelontwerper, bouwkundige en interieurarchitect sloot hij in 1967 af met het eindexamen aan de Gerrit Rietveldacademie te Amsterdam, met als vakgebied Architectonische Vormgeving.

Sinds 1968 had Van Schijndel zijn architectenbureau gevestigd in Utrecht. Aanvankelijk ontwierp hij voornamelijk voor de culturele sector en deed hij verbouwingen voor particulieren, veelal in een historische context. Zijn conceptuele werkwijze ging gepaard met technische inventiviteit. Het bureau specialiseerde zich in het opwaarderen van bestaande gebouwen, soms gecombineerd met nieuwbouw. Vaak ontwierp Van Schijndel ook meubels en verlichting voor deze projecten.

Uit zijn eerste huwelijk werd in 1973 zijn dochter Meike van Schijndel geboren die zich, na haar afstuderen aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht, als zelfstandig ontwerper heeft gevestigd (ontwerpster van Bathroom Mania!).

Tussen 1974 en 1993 was hij docent aan de Academies van Bouwkunst in Arnhem en Amsterdam, alsook aan de Kunstacademies van Utrecht en Rotterdam. Als gasthoogleraar hield hij voordrachten aan de Technische Universiteiten van Delft en Eindhoven.

Driehoekige vaas Delta (1981)
De Delta vaas, de eerste glazen vaas die niet werd geblazen maar uit plaatglas bestond, heeft vele internationale prijzen mogen ontvangen en is opgenomen in de museumcollecties van o.a. het MoMA in New York, de Neue Sammlung in München en het Stedelijk Museum in Amsterdam.
Van Schijndel ontwierp de Delta Vaas op verzoek van Appenzeller voor diens toenmalige vazententoonstelling in 1981, een periode die zich kenmerkt door grote vernieuwing in de kunst en vormgeving. De Delta Vaas, een eenvoudig ontwerp van drie tegen elkaar geplaatste glasplaten, verwierf internationale bekendheid en groeide uit tot een van de meest succesvolle Nederlandse designproducten aller tijden.
De eerste duizend zet hij met echtgenote in elkaar. Om plagiaat te voorkomen signeerde Van Schijndel elke geproduceerde vaas. Later neemt Simon Eikelenboom de distributie over. Tegenwoordig zit de vaas in de collectie van Mobach.

Vanaf 1983 was Mart van Schijndel als hoofddocent verbonden aan de afdeling Architectuur van de Fachhochschule te Düsseldorf en vanaf 1987 als professor voor 'Grundlagen der Möbel-entwicklung' en 'Entwerfen'.

Landelijk Ondersteuningsinstituut Kunstzinnige Vorming (Utrecht 1984)
Van Schijndel was tegen een indeling in stijlen en -ismen en ging bewust eclectisch te werk. Begin jaren tachtig was hij dan ook een van de weinigen in Nederland die enthousiast met het postmodernisme werkten, hoewel hij zich ook niet aan deze stroming verbond. Een voorbeeld van zijn postmoderne werk is het LOKV-kantoor van het Landelijk Ondersteuningsinstituut Kunstzinnige Vorming in Utrecht uit 1984.

bedrijfsgebouw Lumiance (Haarlem 1986)
Zijn bewuste lichtgebruik is onder andere te ervaren in het bedrijfsgebouw Lumiance in Haarlem (1986) en in de zwarte glazen aula bij het Centraal Museum Utrecht (1987).

Verbouwing van het Centraal Museum Utrecht (1987)
Van Schijndel bracht in zijn architectuur een combinatie tot stand van de omsloten, begrensde ruimte en de open, continue ruimte. Dit is goed te illustreren aan de hand van zijn ontwerp voor de expositieruimte van het Centraal Museum Utrecht waar bewust met de ruimte is gewerkt met in elkaar overlopende zalen, vides en originele doorkijkjes naar buiten.

het FSB-gebouw van de Rijksuniversiteit Utrecht (1990)

Mart van Schijndel heeft grote belangstelling voor technische innovaties – wat vaak resulteert in ogenschijnlijk simpele oplossingen voor complexe problemen – en talent voor het benutten van licht en ruimte als architectonische componenten. Bekend is zijn postmoderne pand voor effectenkantoor Oudhof aan het Amsterdamse Rokin (1990). Hoogtepunt in zijn oeuvre is ook het Koorenhuis in Den Haag (1992).

Vanaf 1993 deelde hij zijn leven met Natascha Drabbe, architectuurhistoricus en werkzaam bij Premsela, stichting voor Nederlandse vormgeving, met wie hij in 1996 trouwde.

Mart van Schijndelhuis
Het Mart van Schijndelhuis aan het Utrechtse Pieterskerkhof dat Van Schijndel in 1992 voor zichzelf ontwierp is een fantastisch huis met een haast Japanse bouwstijl en daarnaast een mediterraan gebruik van kleur en licht. Er zijn innovatieve constructies bedacht zoals het gebruik van siliconenkit in plaats van scharnieren.

In september 1999 werd het door de Gemeente Utrecht als jongste bouwwerk op de Gemeentelijke Monumentenlijst geplaatst. De status van monument dankt het huis aan haar bijzondere architectonische waarde. De plattegrond, het kleurconcept en de lichtinval zorgen hierbij voor een unieke beleving van de ruimte. Of zoals Van Schijndel het zelf omschreef: “Ik boetseer de ruimte.”
Het huis verkeert helemaal in de originele staat, inclusief alle door Van Schijndel ontworpen meubelen, van Delta vaas tot Fulfil stoel.
In 1995 ontving Mart van Schijndel de Rietveldprijs voor het huis. In de jury zaten Jo Crepain, Tracy Metz en Wiek Roling.

De ontwikkeling van de stoel Fulfil, die Lensvelt in 1997 op de markt bracht, gaat terug tot begin jaren tachtig. Van Schijndel ontwierp het concept van de stoel, dat toen de naam Take 5 droeg, voor de firma Van der Stroom. Van Schijndel perfectioneerde het ontwerp in de jaren negentig samen met ontwerper Udo Hasenbein. De vorm van de stoel wordt met behulp van een laser uit en vlakke plaat aluminium gesneden. Door deze basisvorm vervolgens te vouwen en de poten aan elkaar vast te lassen, ontstaat een licht en stapelbaar stoeltje.

September 1999, drie weken voor zijn overlijden, werd Mart van Schijndel benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Op 30 september 1999 is Mart van Schijndel na een korte ziekte op 56-jarige leeftijd overleden. Na zijn overlijden is het architectenbureau gesloten en heeft Natascha Drabbe het bureau-archief aan het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam overgedragen.

Na zijn dood worden nog het Nationaal Kadaster in Apeldoorn (1999) en twee Centra voor Kunst & Cultuur opgeleverd.

In mei 2003 verscheen bij NAi Uitgevers het boek 'Mart van Schijndel, Kleurrijk architect' over het oeuvre van Van Schijndel.

Websites:
. Mart van Schijndel in het leven geroepen om de kennis en het gedachtegoed van architect en ontwerper Mart van Schijndel te beheren, te ontsluiten en te verspreiden. Met het Van Schijndelhuis als ontmoetingsplek wil de stichting onder meer via debatten thema's aansnijden die zijn gerelateerd aan hedendaagse cultuur in het algemeen en aan architectuur en vormgeving in het bijzonder. In het verlengde hiervan wil de stichting het gedachtegoed van Mart van Schijndel laten voortleven onder een breed publiek.
Na een videorondleiding uit 1995 door Mart van Schijndel zelf, kunnen bezoekers met eigen ogen zijn huis van lucht en licht ontdekken door deze ruimte in alle stilte een minuut lang geheel alleen te ervaren. Op afspraak kunnen culturele instellingen er vergaderingen, bijeenkomsten en concerten worden gehouden. Ook vinden er soms filmopnames plaats.

. Mart van Schijndel Kleurrijk architect (Mart van Schijndel was een markante persoonlijkheid die voortdurend stelling nam, als verdediger van zijn eigen werk en als criticaster van het architectuurklimaat in Nederland. Architectuurhistorica Marijke Kuper beschrijft de ontwikkelingen in zijn werk en besteedt daarbij eveneens aandacht aan de persoon Mart van Schijndel.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 243.