kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 23-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Mosa

(Koninklijke) Mosa

Aardewerkhistorie deel 1 Mosa werd opgericht in 1883 door Louis Regout in Maastricht (Mosa is de Romeinse benaming van Maastricht).

Mosa maakte aanvankelijk blauw Chinees porselein. Na de komst van industrieel ontwerper E. Bellefroid in 1947 kreeg het bedrijf een belangrijk aandeel in de vormgeving van serviezen. Tegenwoordig produceert Koninklijke Mosa voornamelijk tegels. Mosa porselein heet nu Maastricht porselein.

Historie
In het jaar 1883 richt Hubert Gérard Louis Regout, vijfde zoon van Petrus Regout, samen met zijn zoon Louis aan de Meerssenerweg in de gemeente Meerssen de eerste Nederlandse porseleinfabriek op onder de naam: 'Firma Louis Regout en Zoon' en begon met imitatie Chinees porselein dat zelfs gemerkt was met pseudo-Chinese tekens.

Louis Hubert Willem Regout (1861-1915)
Louis Hubert Willem Regout, industrieel, kamerlid en minister (Maastricht 27-10-1861 - Rome 27-10-1915), was de zoon van Hubert Gerard Louis Regout, industrieel en kamerlid, en Theresia Hubertina Berger. L.H.W. Regout huwde op 7-5-1888 met Wilhelmina Joanna Everard, uit welk huwelijk 4 zoons en 5 dochters werden geboren.
Louis Regout deed, na het St. Willebrordusgymnasium te Katwijk a/d Rijn te hebben doorlopen, in 1878 aan het stedelijk gymnasium te Maastricht eindexamen. Aan de Universiteit van Leuven behaalde hij in 1883 het diploma van civiel-ingenieur. Hij begon zijn loopbaan aan de door zijn grootvader gestichte ceramische Sfinxfabriek in Maastricht. Met zijn vader stichtte hij in 1883 de Porceleinfabriek Mosa, waarvan hij de eerste directeur werd. Hoewel Regout geheel zijn leven industrieel bleef, ging hij in de politiek zijn voornaamste taak zien. In de Eerste Wereldoorlog was hij gezant bij de Paus, maar overleed al kort na zijn benoeming in Rome.
- (porselein ook de fabricage van muurtegels ter hand en werd de bedrijfsnaam Mosa Porselein aangenomen waaronder de fabriek haar bekendheid kreeg. De bemoeienis van zoon Louis met dit bedrijf is groter dan die van zijn vader Louis die nog altijd directielid is van de CV Petrus Regout en Co, producenten van aardewerk, kristal en glas.

Uit historische bronnen bij de gemeente Meerssen (op wiens grondgebied de Mosa lag) blijkt dat het bedrijf in 1890 trotse eigenaar was van een stoommachine van 70 paardenkrachten en twee stoomketels. In het jaarverslag van Mosa over het jaar 1891 wordt melding gemaakt van het aantal personeelsleden: 12 jongens, 12 mannen en 95 meisjes. Een jaar later steeg het aantal mannen tot 150.

Over de gang van zaken in de fabriek is weinig bekend tot even na 1900, toen een jonge beambte het dagboek bijhield. Hij schreef over het dagelijks leven op kantoor: “Bedrukt briefpapier is hier niet aanwezig. Dat wordt blanco ingekocht en naar behoefte per pak van 500 vel naar de drukker gebracht. Bedrukte enveloppen zijn er evenmin. Elke enveloppe wordt door de chef zelf van het stempel der afdeling voorzien. Schrijfmachines hebben we ook nog niet. Alle brieven worden met kopieerinkt geschreven en met behulp van een pers in speciale boeken afgedrukt. Voor de telefonische verbinding met de stad en daarbuiten beschikken we over slechts een telefoontoestel, bij de portier. Als de fabriek wordt opgebeld komt hij aan de spreekbuis en moet je in looppas naar hem toe. Vaak moet je tot de ontdekking komen, dat de verbinding intussen verbroken is.”

In 1905 verschafte Mosa werk aan 480 mannen en vrouwen uit Maastricht en directe omgeving. De oorspronkelijke porseleinfabriek was inmiddels in 1902 al uitgebreid met de glasfabriek Stella, die later in andere handen zouden overgaan.

De Maastrichtse plateelbakkerij had in die dagen de handen vol aan het “blauw Chinees”, dat technisch steeds geraffineerder werd. Van het Chinese motief naar het oerhollandse zee-, strand- en boerentafereel was nog maar een kleine stap en die zetten de Mosa dan ook nog voor de eerste wereldoorlog.

Toen de eerste wereldoorlog uitbrak puilden de magazijnen van de tegelfabriek uit. In Nederland geloofde bijna iedereen dat de vijandelijkheden kort zouden duren, maar Louis Regout van Mosa dacht daar anders over. Er moest rekening mee worden gehouden dat de oorlog wel eens lang kon gaan duren, maar dat mocht voor de productie van Mosa geen hindernis vormen. 'Gewoon doordraaien', beval Louis III (die vanaf 1 januari 1916 directeur was van porselein- en muurtegelfabriek Mosa en glasfabriek Stella, en dat gebeurde dan ook tot 1917, toen de aanvoer van grondstoffen uit Groot-Brittannië en de verzending over zee onmogelijk werd gemaakt als gevolg van voor de duikbotenoorlog. Toen de tegelovens door gebrek aan brandstof stilvielen kon de verkoop van tegels worden voortgezet dankzij de hoog opgelopen voorraden. De porseleinovens werden tegelijkertijd met kunst en vliegwerk aan het branden gehouden om de grote vraag naar elektrotechnische artikelen van porselein te kunnen bijvullen die Mosa tijdens de oorlog met groot succes in productie had genomen.

In de periode tussen de wereldoorlogen waren er onbeperkte mogelijkheden voor Mosa. Het “blauw Chinees” moest rond 1925 het veld ruimen voor deftige Engelse theeserviezen.

De slechte gang van zaken in de glasindustrie leidde ertoe dat de glasfabrieken van Stella en de glasafdeling van Sphinx, die vanaf 1920 met verlies hadden gedraaid, in 1925 gefuseerd werden in de NV Kristalunie, waarin Mosa en Sphinx ieder voor de helft deelnamen.

In 1929 kwam bij de Mosa de eerste tunneloven ter vervanging van de oude rondovens in gebruik. In 1936 en 1937 kwamen er daar nog drie bij.

De Maastrichtse fabriek begon ook barokke serviezen te vervaardigen en in 1932 werd ook begonnen met de aardewerkproductie om de verminderde vraag naar porselein op te vangen. De muurtegelfabriek liep als nooit tevoren en de crisis van de jaren dertig doorstond Mosa dan ook redelijk.

Aan de meer normale verhoudingen, die zich rond 1939 afspeelden, maakt de Tweede wereldoorlog opnieuw een einde. Mosa lag enige tijd stil omdat er op alle grondstoffen, voorraden, gebouwen en machines beslag was gelegd, terwijl het personeel veelal in Duitsland gedwongen te werk was gesteld. Vlak voor de bevrijding van de Limburgse hoofdstad Maastricht werd Mosa ook nog eens getroffen door een zwaar bombardement, waardoor het dagelijkse leven in de fabriek pas einde 1945 weer zijn draai vond. Gebrek aan grond- en brandstoffen verlamden de productie, maar de Maastrichtse keramische industrie weet zich dankzij technische vernieuwingen snel te herstellen en in 1949 wordt het productiepeil van 1939 al weer bereikt.

Vanaf 1950 ontwerpt keramisch vormgever Edmond Bellefroid, die afkomstig was van aardewerkfabriek De Sphinx, voor Mosa zijn pastelkleurige plastisch gevormde servies Norma en mokkaservies Rolande. Bellefroid vond dat de schoonheid van het voorwerp door zijn vorm wordt bepaald en niet door versiering aan te brengen. Het helder witte servies Wilma werd in 1954 op de Triënnale in Milaan met de gouden medaille bekroond en door de Stichting Goed Wonen aangeprezen, maar door de meeste detaillisten niet gewaardeerd. De firma besloot ze dan ook via kunstnijverheidszaken en interieurwinkels te distribueren. De vraag naar gedecoreerd serviesgoed dwong echter tot concessies en Bellefroid ontwierp toch enige decoraties, naast nieuwe serviezen als Simone (1955), Noblesse (1957), Yvonne (1959) en Aristo (1965).

Moderniserings- en uitbreidingsplannen worden ter hand genomen en Mosa legt zich toe op de ontwikkeling van vloertegels met een gunstig resultaat. Dit leidt ertoe dat op 30 december 1957 in de wijk Limmel Maastricht de nieuwgebouwde vloertegelfabriek plechtig kan worden ingezegend.

In 1958 kwam ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan een stapelbaar servies voor hotelporselein op de markt.

Mosa bracht een, door Bellefroid ontworpen, kunststof servies Mosalite, van 1961 tot 1962, op de markt. Edmond Bellefroid ontwierp in 1965 ook het servies dat werd aangeboden ter gelegenheid van het huwelijk van de toen prinses Beatrix en Claus. In 2002 heeft Mosa weer een servies ontworpen ter gelegenheid van het huwelijk van prins Willem-Alexander en Maxima.

Ondanks malaise op aardewerkmarkt komt Mosa ook nog met het zeer gewaardeerde multifunctionele servies Fantasy.

In 1964 begon Mosa met een collectie reliëftegels die door Kho Liang le en een groep eigen ontwerpers was ontwikkeld. Deze serie van twaalf, op basis van cirkels en vierkanten, werd door Kho Liang le gebruikt bij de inrichting van Schiphol.

Vanaf 1969 richtte Mosa zich op het hotelporselein, eigenlijk vooral omdat De Sphinx zich uit deze branche teruggetrokken had. Bij hotel porselein is het eisenpakket toch anders als bij huishoudelijk porselein: het moet stapelbaar zijn, stabiel, vaatwasmachine-bestendig en een seriematige opbouw hebben. Het hotelporselein van Mosa werd een uitgekiend systeem van op elkaar aansluitende vormen, zoals de systemen Gastronorm (1970) en Sonja (1977) van de ontwerper Stockmans, die alle een commercieel succes werden.

In de jaren zeventig vonden grote veranderingen plaats bij Mosa. In korte tijd ging het bedrijf tweemaal in andere handen over. De eerste keer gebeurde dat in 1972, toen de laatste Regout afscheid nam als directeur en Mosa onderdeel werd van de Thyssen Bornemisa Group. Drie jaar later, in 1975, werd Mosa door de bank- en handelsonderneming Thyssen Bornemisza verkocht aan DSM, die het bedrijf toevoegt aan een toen reeds opgerichte bouwdivisie. Na de samenvoeging van DSM is het Teewen vloerassortiment aan Mosa tegelcollecties toegevoegd. Vanaf dat moment kon in Maastricht met ijver aan een nieuwe toekomst worden gewerkt.

Een tiental jaren later, in 1984 stoot DSM die bouwdivisie af en verkocht Mosa aan het Engelse bedrijf Redland dat zich in 1985 als geïnteresseerde koper aandient. Intussen viert Mosa in 1983 haar 100-jarig bestaansfeest en wordt het predikaat “Koninklijk”, verleend door Hare Majesteit Koningin Beatrix, destijds feestelijk overgedragen door de Gouverneur van Limburg aan de toenmalige directie.

Mosa en haar zusterbedrijf Teewen uit Tegelen worden ondergebracht in de holding Redland Nederland, samen met de Verenigde Brederobedrijven en Braas.

Redland kondigt in 1990 plotseling aan Mosa te willen verkopen.

Op 16 januari 1991 wordt Mosa opgenomen in de holding van France Alfa, die de hoofdzetel heeft in Parijs.

Na een zestal jaren komt Mosa in mei 1997 weer in Nederlandse handen. Het huidige consortium bestaat uit drie Nederlandse investeringsmaatschappijen: Holland Venture BV, TVI investments BV en Wagram Equity Partners BV. Deze drie nemen 90% van het aandelenpakket over terwijl de overige 10% in handen blijft van de vorige eigenaar.

In 1996 werd de onderneming Mosa Porselein afgesplitst van Koninklijke Mosa dat keramische tegels produceert en financieel gezond is. Beide bedrijven opereren los van elkaar.

Maastricht Porselein
De porseleinactiviteiten van Koninklijke Mosa BV worden op 10 mei 1996 overgedragen aan de aandeelhouders van de nieuw opgerichte, zelfstandige, onderneming "Mosa Porselein NV" gevestigd in Maastricht. In 2004 is deze onderneming, na een turbulente periode, doorgestart onder de naam ‘Maastricht Porselein’. Maastricht porselein is het enige overgebleven bedrijf in Nederland en België dat op industriële schaal serviesgoed en porselein vervaardigd. Het serviesgoed van Maastricht Porselein wordt zeer veel gebruikt in de horeca, bedrijven en zorgsector.
Met de overname van de activiteiten van het voormalige Mosa Porselein N.V. door Maastricht Porselein, is ook de productie van gedecoreerd porselein voor Maastricht behouden. Daarmee zijn tevens 28 arbeidsplaatsen (van de 130) veiliggesteld en blijft het gedecoreerde porselein een ambachtelijk Nederlands kwaliteitsproduct.

Met onderscheidende tegels van kwalitatief en esthetisch hoog niveau wil Koninklijke Mosa graag een bijdrage leveren aan architectonische ontwerpen van nu en morgen.
In haar 125-jarig bestaan heeft het bedrijf zich ontwikkeld tot een innovatieve fabrikant van hoogwaardige producten. Mosa is ambitieus en maakte de afgelopen 10 jaar een forse groei in omzet en winst door. Circa 8 miljoen m2 tegels per jaar vinden vanuit de fabrieken in Maastricht hun weg naar 30 landen op 4 continenten.
Aandacht voor innovatie en design zijn belangrijke waarden voor Mosa. In het ontwerpatelier werken tien mensen voortdurend aan de ontwikkeling van nieuwe producten. Het bedrijf werkt daarbij veel samen met architecten voor de realisatie van maatwerk. De LED-serie, Terra XXL en Mosa Matt Collection® hebben diverse internationale designprijzen gewonnen waaronder Red Dot Awards, de iF awards, de Design Plus Award, en nominaties voor de Deutsche Designpreis en de Nederlandse designprijzen.
Mosa kiest er bewust voor haar ontwikkeling en productie duurzaam in Maastricht te laten plaatsvinden, in de fabrieken waar het ooit begon. En Mosa is vast van plan hiermee door te gaan. Zo streeft Mosa ernaar om producten te blijven maken die passen bij de hedendaagse en toekomstige architectuur.
Met haar innovatieve vermogen kan Mosa inspelen op specifieke wensen van klanten. Het bedrijf werkt veel samen met architecten die in hun ontwerpen naar een eigen signatuur en identiteit streven. Mosa kan kleine series leveren. Het bedrijf heeft hiervoor de laatste jaren nieuwe productielijnen ontwikkeld. Waar de gemiddelde fabrikant uitgaat van series van tien- tot twintigduizend m², zijn deze bij Mosa 500 tot 1500 m². Desgewenst kunnen nog kleinere hoeveelheden worden gemaakt, vanaf honderd m². Architecten kunnen bij Mosa zelfs terecht met eigen ontwerpen. Dit maatwerk wordt steeds belangrijker bij Mosa.
- (www.mosa.nl)

Websites: LezingCillekens.pdf, www.maastrichtporselein.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 302.