kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 28-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Onder-den-Sint-Maarten

Nederlandse meubel- en koperwerkplaats, van ca. 1900 - 1901 in Zaltbommel; 1901 - 1936 in Haarlem; 1936 - 1941 in Den Haag.

Historie
Bouwkundig ingenieur Johan Adam Pool jr. (1872-1948) begon rond 1899 thuis in Zaltbommel met het maken van eenvoudige maar smaakvol vormgegeven meubelen.

Bij een bezoek aan de wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs raakte hij onder de indruk van de Engelse Arts & Crafts-producten.

Hij kwam in contact met zijn vroegere leraar aan de Polytechnische School in Delft, Th.K. Sluyterman (1863-1931) op wiens initiatief Pool nog in datzelfde jaar officieel een fabriek en winkel op onder de toren van de in Zaltbommel gelegen Sint Maartenskerk oprichtte. Hier wilde hij meubels en koperwerk vervaardigen die zich zouden onderscheiden door het ambachtelijke karakter en betaalbaar moesten blijven voor een breed publiek. Een overtuiging die uitstekend past in het sociaal-utopisch denkbeeld van die tijd waarin men dacht dat een mens 'beter' en vooral zelfbewuster zou worden door de dagelijkse omgang met 'goed' vormgegeven huisraad en meubelen.

De eerste meubelen van 'Onder den Sint Maarten' waren onder invloed van Poors opleiding als bouwkundig ingenieur aan de Polytechnische School van Delft nog zeer decoratief en vormgegeven naar de Franse art nouveau. Door het kostbare materiaalgebruik en het feit dat de meubelen met de hand vervaardigd werden, waren deze meubelen echter ongeschikt voor de brede doelgroep die Pool (aanvankelijk) voor ogen had.

In 1901 verhuist hij zijn werkplaatsen naar Haarlem waar werd overgeschakeld op een meer fabrieksmatige, minder kostbare productie.

Karel Sluyterman was tot 1903 de belangrijkste ontwerper voor 'Onder den Sint Maarten' en bleef tot zijn dood in 1931 adviseur van Pool. Sluyterman ontwierp meubels en koperwerk beinvloed door Berlage's rationalistische ontwerpfilosofie waarbij de decoratie ondergeschikt was aan de constructie en de vormgeving een stuk strenger en soberder was. Via Sluyterman ook kwam Pool terecht bij W.C. Hoeker, directeur van de op socialistische grondslagen opgerichte fabriek voor kunstnijverheidsproducten Amstelhoek, waar modern vormgegeven keramiek, meubelen en metaalwerk werd gemaakt. Hier was ook Willem Penaat (1875-1957) werkzaam, wiens eenvoudig vormgegeven ontwerpen van meubelen die zeer geschikt bleken voor de machinale productie ten grondslag lagen aan de 'eigen' ontwerpen en uitvoeringen van 'Onder den Sint Maarten'.

Veel ontwerpers zouden hun carrière beginnen in (anonieme) dienst bij Onder den Sint Maarten, waaronder J.W. de Graaff (1876-1936), T. Landré (ook publicist), D. van Dorp (geb. 1871), J.C. Stoffels (1878-1952) en J.A. Muntendam (1882-1938).

In 1902 nam Pool de meubelfabriek van Amstelhoek in Haarlem over en leverde Amstelhoek-ontwerper J.C. Stoffels zijn eerste metaalontwerpen voor Onder den Sint Maarten, waarvan vooral de klokken tot de bekendheid van de firma hebben bijgedragen.

In 1902 nam Onder den Sint Maarten deel aan de Eerste internationale tentoonstelling voor moderne decoratieve kunst in Turijn en won daar een zilveren medaille. Het jaar daarop kreeg hij veel landelijke aandacht door een spraakmakende presentatie op de Tentoonstelling van Moderne Toegepaste Kunst in Arnhem.

Na de bouw van de nieuwe fabriek met aparte toonkamers in Haarlem in 1903 en de daaropvolgende jaren openingen van winkels in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Haarlem was Onder den Sint Maarten een van de grootste interieurfirma's van het land.

Onder den Sint Maarten werkte in deze periode samen met het Amsterdamse verkooplokaal 't Binnenhuis waar Berlage en Van den Bosch de artistieke richting bepaalden en 'De Woning' waar Penaat volgens dezelfde, letterlijk rechtlijnige opvattingen, optrad als ontwerper.

Na 1906 begon de belangstelling voor de constructieve Nieuwe Kunst af te nemen en ging Pool onder invloed van waarschijnlijk Sluyterman over op de productie van met name chic bevonden Engelse historiserende stijlen die toen populair werden. De beurskrach van 1929 maakte echter een einde aan het voorspoedige bestaan van de fabriek en na sluiting van de fabriek in Haarlem in 1936. De laatste jaren was de onderneming gevestigd te Den Haag tot het in 1941 volledig werd opeheven.

Websites: www.jong-holland.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 440.