kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-02-2009 voor het laatst bewerkt.

Pasglas

Het octagonale pasglas was een populair Nederlands bierglas uit met name de 17e eeuw. Het glas dankte zijn naam aan de achthoekige vorm en de 'passen', die het glas versieren. Passen zijn de banden die rondom het glas zijn gelegd. Naar huidige maatstaven was de kwaliteit van het pasglas matig. De glasmassa vertoonde veel luchtbelletjes en troebelingen. Bovendien werden de glazen slordig versierd en slecht afgewerkt.

Pasglazen werden gebruikt voor bier en waren razend populair in de 17de eeuw. De passen waren niet alleen voor de versiering aangebracht, maar ook voor het amusement. Ze dienden als maatstrepen bij een drinkspelletje. Degene die een glas bier aangeboden kreeg, werd uitgedaagd om in één teug van pas tot pas te drinken. Lukte dat niet, dan moest hij doorgaan tot de volgende streep. Pas als de drinker erin slaagde een streep te treffen, mocht hij ophouden en was de volgende persoon aan de beurt.

Net als met een hedendaags bierglas, werd er met het pasglas niet erg voorzichtig omgesprongen. Daardoor is het aantal bekende gave exemplaren vrij klein. Op enkele 17de-eeuwse schilderijen komt een pasglas voor, meestal in combinatie met bier en vrolijkheid, zoals in Van Ostade's 'Dansende paar'. In een stilleven van Jan van de Velde heeft het pasglas een andere betekenis. In combinatie met andere voorwerpen, zoals het pijpje, de omgevallen kan en de oesters, verwijst het glas hier naar de (zondige) lagere lusten van de mens. Het is een waarschuwing: aan al deze aardse genoegens komt ooit een einde.

Pasglas, 17de eeuw, Helder geelgroen en blauw glas, h. 27,3 cm; diam. 9,3 cm, Rijksmuseum Amsterdam
Een helder, geelgroen glas met een heel aparte vorm: rond van onder en achthoekig van boven. Het glas is versierd met een blauwe geribbelde glasdraad, die zo'n tien keer om de schacht is geslingerd. De banden die hierdoor ontstonden worden passen genoemd; dit glas heet dan ook een pasglas. Dit pasglas werd gemaakt in de 17de eeuw, in Duitsland of in Nederland. Het is één van de weinige exemplaren die bewaard bleven. Toch zijn er in de 16de en 17de eeuw veel van dit soort glazen geweest. Door de lange, smalle vorm zijn ze echter nogal kwetsbaar. Veel pasglazen zijn in de loop van de tijd gesneuveld en daardoor is dit een zeldzaam stuk geworden.
Voor dit achtkantige model had de glasblazer een speciale mal. Tijdens het proces van het glasblazen is er een bepaald moment waarop de gesmolten glasmassa al de langwerpige vorm van het glas heeft maar nog niet helemaal gestold is. Precies op dat moment wordt de vorm met de mal in het glas gedrukt. Het lijkt of de glasblazer heeft geprobeerd alle passen uit één glasdraad te maken. Bovenaan is hij begonnen met een dikke draad glas. De banden zijn verbonden door dunne glasdraadjes en worden naar beneden toe steeds smaller. Op sommige plaatsen is de glasdraad onderbroken.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 92.