kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 28-09-2013 voor het laatst bewerkt.

Pierre Paulin

Frans architect en vormgever, geboren 9 juli 1927 in Parijs in 1927 - overleden 13 juni 2009 in Montpellier.

“Mijn favoriete ontwerp is dat wat nog gemaakt moet worden, hetzij door mij, hetzij door de toekomstige generatie”

  Zie ook Nederland geniet Pierre Paulin bekendheid als vormgever van enkele beroemde Artifort-meubels. Het Centre Pompidou te Parijs heeft een permanente tentoonstelling van al zijn meubelontwerpen. Ook andere musea (waaronder het Museum of Modern Art te New York) tonen zijn beroemdste meubelontwerpen in de design-collectie.

Pierre Paulin beschouwt zichzelf vooral als erfgenaam van de modernisten. Eigenaardig genoeg, en tot ergernis van de ontwerper, associeert men Pierre Paulin, door de vloeiende en sensuele elegantie van zijn zitmeubilair, vaak met het beeld van een designer die nauw verbonden is met pop en de jaren '60 en '70. Deze visie bevat ongetwijfeld ook haar deel van waarheid. De modernistische en functionalistische Pierre Paulin bevindt zich juist op het scharnierpunt tussen de moderne periode die hij respecteert, vereert en aanpast, en die van verschillende postmoderne ideeën, die meer gedeconstrueerd zijn naar zijn zin, maar ongelofelijk bruisend zijn.

Biografie
Pierre Paulin begon zijn carriere als vormgever als hulpje bij een pottenbakkerij in Vallauris in Zuid-Frankrijk.

Zijn ambitie om beeldhouwer te worden moest hij opgeven nadat hij gewond raakte aan zijn arm, waarop hij besloot industrieel ontwerper te worden. Frankrijk kende op dat moment echter geen gespecialiseerde opleidingen, zodat er voor Paulin niets anders op zat dan zich in te schrijven op de École Camondo in Parijs, waar nog op traditionele wijze werd onderwezen in het meubelvak in de Louis-stijlen en het Directoire.

Al op jonge leeftijd maakte hij deel uit van de “Mobilier National”, die verantwoordelijk was voor de renovatie van de Denon vleugel van het Louvre Museum.

Aan de École Camondo besteedde hij met tegenzin veel tijd aan het tekenen van stijlmeubelen tot de directeur van de school hem adviseerde zich aan te sluiten bij Marcel Gascoin, Perriand, Charreau en Le Corbusier, die verenigd waren in de Union des artistes modernes. Gascoin hield zich als binnenhuisarchitect bezig met grote opdrachten in het kader van de wederopbouw en was in die hoedanigheid betrokken bij de ontwikkeling van industrieel werk en het produceren op grote schaal. Pierre Paulins vroege meubels en interieurontwerpen ademen de sfeer van het Skandinavische werk, vooral geïnspireerd door Alvar Aalto. Op de Salon des arts ménagers in 1953 kreeg zijn werk lovende kritieken.

Voor Thonet ontwierp Paulin begin jaren vijftig een stoel geïnspireerd op het werk van Charles en Ray Eames. Andere ontwerpen gaven blijk van de invloed van Florence Knoll, Charlotte Perriand en Bertoia. Tijdens zijn werk bij Thonet deed Pierre Paulin ervaring op met moderne materialen als plywood (gebogen multiplex), glasvezel en polyester, roestvrij staal en latexschuim. Dat resulteerde in 1952 in de stoel CM 137 waar men al de uitwerking van zijn ontwerpgedachte in ziet waarin hij uitgaat van ‘spiegelen’, ‘omgekeerde symmetrie’, vormen die in elkaar vallen omdat ze als het ware hol en bol zijn.

In zijn geboorteland Frankrijk, waar destijds nog vrijwel geen enkele opleiding of industrie geïnteresseerd was in design kon Paulin zich niet verder ontplooien. Hij sloot zich daarom aan bij de Artifort Design Group en kreeg daar de kans waar Parijs blijkbaar nog niet rijp voor was. In korte tijd ontwikkelde hij een aantal moderne stoelen, die hem én zijn werkgever internationale faam zouden verschaffen. Bij Artifort schuwde men het experiment niet. De immense appelpers die in de kelder van de bedrijfsruimte, een voormalige brouwerij, werd gevonden, was al snel omgebouwd. Voortaan perste men er de plywood schalen voor stoelen mee en zo begon fauteuil CM 137 - aanvankelijk ontworpen en uitgevoerd bij Thonet - aan een tweede leven. Experimenterend met hoogfrequent geperste houten schelpen en stalen frames, bespannen met canvas, schuimrubber en elastische bekledingsstof werd zijn sculpturale visie op zitmeubelen langzamerhand werkelijkheid. Een visie die hij persoonlijk vooral zag als mooie dingen voor gewone mensen maar die al snel werden opgepikt door avantgarde publiek en een ware revolutie ontketenden.

Artifort – een samentrekking van het Latijnse ‘ars’ (kunst) en ‘fortis’ (kracht oftewel duurzaamheid) – produceerde de meeste van Paulin's ontwerpen, waaronder zijn eerste plastic stoel 157 (1953). Pierre Paulin bepaalt met de Britse ontwerper Geoffrey Harcourt en Kho Liang Ie het gezicht van Artifort. Van een enigszins stoffige meubelfabrikant uit Maastricht met lokale bekendheid werd het plotsklaps een toonaangevende trendsettende producent van spraakmakende designmeubelen. Zijn creaties voor Artifort zoals de Oyster, Globe, Tulip, Butterfly, Tongue en niet in de laatste plaats de Ribbon Chair hebben Artifort een wereldnaam bezorgd. Alle ontwerpen waren zijn tijd ver vooruit en zijn ook vandaag de dag nog moeiteloos in elk strak interieur in te passen.

In 1890 vestigde Jules Wagemans zich in Maastricht als tapisseur-garnisseur (behanger/stoffeerder). Sinds het eind van de jaren twintig werden er door de firma Wagemans (later Wagemans & Van Tuinen) onder leiding van zijn zoon Henricus ook meubelen onder de merknaam Artifort geproduceerd. Henricus Wagemans nam ontwerper Theo Ruth in dienst voor de ontwikkeling van nieuwe modellen en voor de realisatie van speciale opdrachten zoals de inrichting van passagiersschepen.

Het merk Artifort kreeg een nog sterkere impuls in 1958. Toen werd binnenhuisarchitect Kho Liang Ie de esthetisch adviseur. Hij zette een beleid uit dat bestond uit samenwerking met gerenommeerde ontwerpers en een oriëntatie op het topsegment van de internationale markt. Dat bleek succesvol. Sommige modellen uit de jaren zestig van de Franse ontwerper Pierre Paulin en de Brit Geoffrey Harcourt worden nog steeds, of weer opnieuw, geproduceerd. Ook komen er regelmatig ontwerpen van befaamde ontwerpers bij, zoals de Vega stoelen (1997) van Jasper Morrison en het kastensysteem Extens (2004) van Khodi Feiz. Artifort ontplooit zijn activiteiten tegenwoordig als onderdeel van het Nederlandse meubelconcern Lande.

Op voorstel van Kho Liang Ie wordt op 3 november 1958 in de nieuw ingerichte Artifort showroom te Maastricht een internationale meubelshow georganiseerd. Diverse ontwerpers tonen hier hun prototypes waaronder Alain Richard, André Monpoix en Pierre Paulin. Vooral Pierre Paulin trekt aandacht met een eigentijdse kuipfauteuil (de Oyster). Naast de onconventionele ideeën van Paulin over nieuwe meubelvormen en de persoonlijk indruk die hij op Harry Wagemans heeft gemaakt is dit in 1959 de aanleiding om hem als freelance ontwerper aan Artifort te koppelen.

• Orange Slice, Model No. 437, 1959

• Ribbon, Model No. 582, 1965
Het motto bij al zijn ontwerpen voor zitmeubilair was: "Een fauteuil moet de zitter beschermen." Dit ontwerpprincipe komt onder andere tot uitdrukking in de Ribbon Chair waarvoor hij in 1969 de American Industrial Design Award kreeg uitgereikt.

Halverwege de jaren '60 richtte hij in Parijs zijn eigen bureau voor industriële vormgeving op.

• Butterfly F675, 1966

Paulin betrekt stoffeerders, lassers en andere ambachtslieden bij het oplossen van ontwerpproblemen. De stoel HR 560 groeide uit tot het archetype van de stoel, met de simpele lijnen van de jaren ’65 tot ’80. Daarnaast was het de eerste stoel die geheel bekleed was met een stretchjersey hoes. Daarmee werd in één keer de hele constructie aan het oog onttrokken. Men trok de stoel als het ware een jasje aan; een idee dat Paulin ontleende aan een bezoek dat hij eerder bracht aan een fabriek van badpakken in Frankrijk.

De fauteuil HR 577, de vermaarde HR 582 - in 1968 bekroond met de Chicago Design Award - en de HR 780 werden volgens hetzelfde principe vervaardigd: een constructie van stalen buis, een soort bespanning waarop het Pirelli latexschuim werd gevulkaniseerd en tot slot als totale afwerking een jersey hoes uit één stuk die er als een kous omheen ging. - (zie volledige artikel op polyester zittingen voor Mobilier Nationale, zoals de sofa's die de eigenaar tot een eindeloze slang kon vormen. In 1968 kreeg hij de opdracht stoelen voor het Louvre te ontwerpen en het jaar erop ontving hij van de ADI (Associazione per il Disegno Industriale) een prijs voor zijn stoel 582 Lint (1965).

• Tongue, Model No. 577, 1967
Het ontwerp voor Lint en de stoel 577 Tong (1967) weerspiegelden de informeler wordende levensstijl van de jaren '60, want de plastische vormen boden veel zitcomfort.

In 1970 ontwierp Paulin stoelen voor de Expo '70 in Osaka. Zijn werk voor de “Mobilair Nationaal” bezorgde hem in 1970 de opdracht voor de inrichting van de privé-vertrekken van president Georges Pompidou in het Elyssée paleis. Ook was hij verantwoordelijk voor de inrichting van de passagiersruimten in de vliegtuigen van Air France.

• Model No. F598, 1973

In 1975 richtte Paulin ADSA + Partners op, waarbij Roger Tallon en Michel Schreiber zich in 1984 aansloten.

In de jaren '80 ontwierp hij meubilair voor het presidentiële kantoor van president Francois Mitterand in het Élysée en een serie handgemaakte meubelen voor Mobilier Nationale. Naast zijn vernieuwende meubilair ontwierp Paulin auto-interieurs voor Simca, verpakkingen voor Christian Dior, de bewegwijzering van Musée d'Orsay en telefoons voor L.M. Ericsson.

Artifort – Ribbon Chair en Tongue, 1966/1967 met bekleding van Fanny Aronson, 2001
Prod. Artifort, Inoffa (bekleding)

Ter gelegenheid van de manifestatie Amsterdam Artifort-stad in juli 2004 schonk het Nederlandse bedrijf Artifort verschillende meubels uit zijn historische collectie aan het Stedelijk. Hiertoe behoren enkele modellen van Pierre Paulin, met een speciaal daarvoor ontwikkelde bekleding van Fanny Aronsen.

Op 13 juni 2009 is Pierre Paulin overleden in een ziekenhuis in Montpellier (Frankrijk). De Franse president Sarkozy sprak over hem als "hij die van design een kunst maaktte". De laatste jaren leidde Pierre Paulin een teruggetrokken bestaan in zijn huis in de Franse Cevennes. Hij werd 16 juni in besloten kring gecremeerd in Nîmes.

Websites:
. www.elsevier.nl

  Zie ook vintage Pierre Paulin op de website van Galerie Kunstbus  


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1186.