kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-02-2009 voor het laatst bewerkt.

Roemer

Een roemer is een wijnglas, in het bijz. voor witte wijn, met een bolle kelk en een brede, holle stam die van noppen is voorzien. De afwerking van de noppen kon per glas verschillen: vaak zijn ze gestempeld in een braamvormig motiefje of uitgetrokken in een puntje, een doornnopje. Ook zijn ze vaak in de vorm van druiven uitgevoerd. Meestal is de roemer groen van kleur.

De noppen dienden ter versiering, maar hadden ook een heel praktisch doel: ook met vette vingers glijdt het glas niet uit je handen. Zeker nuttig in de 17de eeuw, toen bestek nog niet zo gangbaar was.

De naam is afkomstig van het duitse woord Römer, dat Romein betekent. Andere lezingen zijn dat de naam afkomstig is van het Nederrijnse woord römmen, dat bluffen betekent.

De roemer heeft zich vanaf circa 1500 in Duitsland uit de berkemeyer, het 15de eeuwse noppenglas, ontwikkeld en werd oorspronkelijk uit bosglas vervaardigd. De oorspronkelijk smalle bovenrand ontwikkelde zich tot een hoge ronde of eivormige cuppa waardoor een glas ontstond met een op een gesponnen voet rustende, holle stam die met punt- of braamnoppen is bezet, en met een omgelegde ring de cuppa draagt.

De noppen op de stam van een roemer ontstonden door kleine hoeveelheden gesmolten glas op de stam te druppelen. Ze konden op verschillende manieren worden afgewerkt. Hier is gekozen voor noppen in de vorm van een braam. Aan deze noppen is te zien dat de bramen niet stuk voor stuk werden gevormd. Daarvoor lijken ze teveel op elkaar. Met een stempeltje van hout of keramiek werden de braamvormen in de nog vloeibare glasdruppel gedrukt. Dit stempelen verklaart ook dat onder enkele braamnoppen nog een glad kloddertje glas vandaan komt.

Het glas was populair in Duitsland en de Nederlanden. Tot in de huidige tijd worden roemers geproduceerd. We kennen de roemer vooral uit de 17e eeuw, waar ze een statussymbool was dat ook vele schilderijen sierde.

Roemer met gravure, 1619, rijksmuseum Amsterdam
Kunstenaar: Anna Roemers Visscher
Techniek: Helder, donkergroen glas, zwarte kleuring in de letters
Afmetingen: h. 14 cm; diam. 8,2 cm
Anna Roemers Visscher - zelf dichteres - graveerde dit glas als geschenk voor de beroemde dichter Constantijn Huygens: 'AEN Constantinus Huygens' staat er met prachtige sierletters op geschreven. Het is een topstuk uit de glascollectie.
Het glas zelf is gemaakt door een onbekende glasblazer uit Nederland of Duitsland. Aan de bovenrand van het glas zijn nog enkele luchtbelletjes te zien, die bij het blazen in het glas zijn blijven zitten. De kleur van glas wordt bepaald door de metalen die erin zitten. In zand zit vrijwel altijd ijzer. Daarvan krijgt het glas een groenige kleur, zoals hier. Later was deze kleur niet meer gewenst; door toevoeging van andere stoffen werd het glas helderder gemaakt.
De stam van een roemer is altijd versierd met noppen. Op dit glas hebben de noppen een uitstekend puntje. Om dit effect te krijgen laat de glasblazer met de blaaspijp een kleine hoeveelheid gesmolten glas op de stam druppelen. Er blijft dan een draad van glas aan de blaaspijp hangen. Voordat de glasdraad stolt moet hij doorgeknipt worden. Soms wordt het puntje afgeplat. Bij dit glas heeft de glasblazer de 'doorntjes' bewust laten zitten, als extra versieringsmotiefje.

Graveren met een diamantstift
Literatuur en muziek werden in de 17e eeuw gezien als een verantwoorde tijdsbesteding voor vrouwen uit hogere sociale klassen, evenals creatieve bezigheden zoals borduren en kalligrafie, schoonschrift. Een speciale vorm van kalligrafie was de diamantgravure, het graveren van glas met een diamantstift. Sommige vrouwen bereikten in deze kunstvorm een hoog niveau. De gezusters Roemers Visscher versierden een groot aantal glazen met teksten en kleine tekeningen, meestal als geschenk voor vrienden en kennissen. De glazen werden geroemd vanwege de hoge kwaliteit van het graveerwerk. Slechts enkele exemplaren zijn bewaard gebleven.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 40.