kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 11-06-2008 voor het laatst bewerkt.

Saul Bass




Anatomy of a Murder - Title Sequence by Saul Bass


Who's saul bass?

Amerikaans grafisch ontwerper, geboren 8 mei 1920 New York City - overleden 25 april 1996 Los Angeles.

Saul Bass is bekend om zijn openingstitels voor films en ontwerpen voor filmposters. Gedurende zijn 40-jarige carrière, ontwierp hij voor onder andere films van Alfred Hitchcock, Stanley Kubrick, Otto Preminger en Martin Scorsese zowel de openingstitels als posters. Bass was onder meer verantwoordelijk voor de begintitels van Vertigo, Psycho, Spartacus, Casino, The Man with the Golden Arm, The Shining, The Magnificent Seven en uiteraard Cape Fear.

Hij werd ook geroemd om zijn logo-ontwerpen. Bekende logo's van zijn hand zijn die van Minolta, United Airlines en AT&T Bell System.

Biografie
Saul Bass studeerde van 1936 tot 1939 aan de Art Students League in New York.

Na zijn studie werkte hij als grafisch vormgever op de kunstafdeling van Warner Brothers, die de traditie van de filmindustrie om reclame voor films te maken met behulp van fotografisch/illustratief beeldwerk in stand hield. De conservatieve grafische benadering was beeldend en meer gericht op weergave van beelden uit de films dan op het onthullen van de essentie ervan.

Gedesillusioneerd over de werkwijze van Warner Brothers verliet Bass deze in 1946 en verhuisde naar Los Angeles. Daar werkte hij voor reclamebureaus en ontwierp in 1949 een tijdschriftenadvertentie voor de film Champion, die alle conventies van de filmreclame doorbrak: de advertentie was geheel zwart met enkel een klein halftintlogo en de titel van de film midden op de bladzijde.

In de jaren '50 werkte Bass als freelance vormgever en ontwikkelde hij een vereenvoudigde en symbolische ontwerptaal die de essentiële kenmerken van films over trachtte te brengen. Hij ontwierp visueel effectieve en zeer emblematische posters met papieren knipsels voor twee van Otto Premingers films, The Man with the Golden Arm (1955) en Anatomy of a Murder (1959). Onder de indruk van de kracht van dergelijke beelden vroeg Preminger Bass bewegende titelsegmenten te maken die zijn krachtige ontwerpen bevatten en begeleid werden door soundtracks. Hierdoor ontstond het nieuwe medium van de animatiefilm.

Het visuele effect van Bass' ontwerpen was zeer invloedrijk en vormde een voortreffelijke weergave van de tijdgeest. De abstractie van zijn posterontwerpen werd voortgezet in Bass' commercieel design uit de jaren '70.

Phase IV, 1973, 80 minuten, SF-Film geregisseerd door Saul Bass met Nigel Davenport, Michael Murphy en Lynne Frederick
Mieren vallen alweer de wereld aan, maar de markante visuele stijl van Bass - hier in zijn regiedebuut - maakt het gemakkelijker de stereotiepe SF-kenmerken te slikken. Het verhaal speelt tegen de achtergrond van een wetenschappelijk laboratorium in Arizona. Minpunt: de mieren blijven hun normale grootte. Het scenario is van Mayo Simon en het camerawerk is van Dick Bush. Ook bekend als PHASE FOUR en PHASE 4.

Anatomy of a Murder, Title Design [Uit de lesnota's van René van Uffelen]
In de handen van Saul Bass (1920 – 1996) werd de begingeneriek een film in de film. Op het moment dat Otto Preminger hem naar Hollywood haalde (voor Carmen Jones, 1954), had Bass in de publiciteitswereld al een flinke reputatie als grafisch ontwerper. Zijn vroege werk was onmiskenbaar beïnvloed door de strenge lijnen van Bauhaus en het Russische constructivisme, zijn ‘title designs’ waren minder rigide, maar in de regel wel een teken van soberheid: als het met één lijn kon, dan gebruikte hij er geen twee. In de generiek, waarin natuurlijk ook de namen van de belangrijkste medewerkers verwerkt waren, probeerde hij de film zoveel mogelijk symbolisch samen te vatten. Denk aan de maalstroom van Alfred Hitchcocks Vertigo of het gedissecteerde lichaam van Premingers Anatomy of a Murder. Als Bass de begingeneriek bedacht, ontfermde hij zich in de regel ook over alle publiciteit van de film, waardoor die een sterke visuele eenheid bezat.
Bass werkte zo’n decennium intens in Hollywood, vooral met Preminger en Hitchcock (hij tekende ook het storyboard voor de douchescène uit Psycho), stopte een tijd met generieken en begon pas in 1987 aan zijn tweede carrière als ‘title designer’, vooral op aandringen van Martin Scorsese (Casino). Tussendoor had Bass naam gemaakt met het ontwerp van wereldbekende logo’s, onder meer voor United Airlines, Minolta en Quaker Oats. Bass heeft ook één langspeelfilm gedraaid, de sciencefictionprent Phase IV (1974), en een paar korte, veelal documentaire films, wat hem in What Man Creates (1968) de Oscar voor de beste korte documentaire opgeleverd heeft. De Oscars hebben geen categorie voor beste ‘title design’, of Bass had bijna jaarlijks een speech moeten bedenken. De voorbije tien jaar is hij dankzij belangrijke tentoonstellingen in New York en Londen definitief geconsacreerd als een van de belangrijkste grafische ontwerpers van de tweede helft van de twintigste eeuw.
Zoals hierboven reeds kort werd aangehaald, maakte Bass naast zijn jarenlange samenwerking met Otto Preminger de begintitels voor films als Spartacus (1959) en West Side Story (1961) én voor drie films van Alfred Hitchcock – Vertigo (1958), North by Northwest (1959) en Psycho (1960). Daarnaast ontwierp hij naar eigen zeggen de befaamde douchemoordscène uit Psycho (daarover zijn de meningen nog altijd verdeeld. Bass staat op de begintitels niet alleen als titelontwerper, maar ook als ‘pictorial consultant’ vermeld, op dezelfde titelkaart als de ‘assistant director’). Wel zeker is dat de bijna abstracte helicoptershots waarmee West Side Story opent, de indrukwekkende bewegingen van de Romeinse legers voorafgaand aan het massale slotgevecht in Spartacus en de split screen-autoraces in John Frankenheimers Grand Prix (1966) door Bass zijn ontworpen.
Binnen het oeuvre van Bass is in de loop der jaren een duidelijke ontwikkeling te zien. Aanvankelijk ligt het zwaartepunt in zijn ontwerpen op het grafische vlak en maakt hij gebruik van letters, lijnen, gekleurde vlakken en animatie. Maar gaandeweg sluipen er meer ‘filmische’ elementen in en gaat hij ook gebruik maken van live action-beelden en fotografische trucage. Zijn titelsequenties ontwikkelen zich van animatiefilmpjes tot ‘echte’ kleine speelfilmpjes. Dat ging zelfs zo ver dat filmcriticus Andrew Sarris over één van die minifilmpjes, de titelsequentie van Walk on the Wild Side (1962), schreef dat er uit de titels van Saul Bass meer talent sprak dan uit de hele film die erna kwam. Maar dat was ook niet verwonderlijk, schreef Sarris want de kat in het titelfilmpje was geregisseerd door Saul Bass en Jane Fonda in de hoofdfilm was geregisseerd door Edward Dmytryk. Zo hielp Bass mee zijn eigen graf te graven: toen de geïntegreerde titelsequentie eenmaal ingeburgerd raakte, begonnen de meeste regisseurs ze – met wisselend resultaat – zelf te maken. Alleen Otto Preminger bleef Bass trouw. Nog tot diep in de jaren zeventig bleven de twee samen titelsequenties maken. Bass stortte zich weer op het ontwerpen van logo’s voor bedrijven en op het maken van eigen korte films, samen met zijn vrouw Elaine, die begonnen was als assistent in het bedrijf van Bass.
René van Uffelen (11 juni 1965) studeerde Kunstgeschiedenis aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en Montage aan de Nederlandse Film en Televisie Academie (NFTA). Hij is redacteur van het tijdschrift Skrien geweest en is sinds 2002 docent Montagetheorie en Filmanalyse aan de NFTA.
. - (www.anatomievandefilm.be


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 108.

Tweets by kunstbus