kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-03-2009 voor het laatst bewerkt.

Stoof

Een stoof is een voorwerp om iets warm te houden. Het is geen kachel, geen oven en geen fornuis, maar kan er wel als een soort kachel uitzien. Een stoof wordt tegenwoordig niet zo vaak meer gebruikt, en daardoor komt het woord 'stoof' steeds minder voor.

Een stoof is meestal vlak aan de bovenkant, zodat er pannen met eten op geplaatst kunnen worden.

In koude perioden hield men zich op verschillende manieren warm. Een belangrijk voorwerp is de voetstoof, een voetenbankje dat verwarmd kan worden met een kooltje vuur of warm water. Tegen de onderkant van het bovenblad van de stoof werd soms een ijzeren of blikken plaat bevestigd om brandgevaar af te wenden. De meeste modellen voetstoven zijn vierkant. Er waren ook rechthoekige stoven, deze boden plaats aan meerdere voeten en werd bij voorbeeld in het midden onder de tafel geplaatst. Ook waren er rijtuigstoven die werden bevestigd op een koperen plaat om omvallen te voorkomen. Mensen met een bescheiden budget gebruikten bijvoorbeeld wel ijzeren strijkbouten en bakstenen als bedwarmer. Deze gingen in een oude sok mee naar bed. Eenzelfde functie hadden jenever- of bronwaterkruiken. Rijkere mensen gebruikten wel tinnen of koperen warmtekruiken voor in bed. Welbekend zijn de zinken en metalen kruiken in platte en hoge vormen.

Soorten stoven

Kerkstoof
De kerkstoven waren houten stoven, meestal voorzien van een koperen draaghengsel, vaak rijk versierd met houtsnijwerk. Er waren ook houten stoven met een rond koperen of ijzeren reservoir voor warm water. Deze stoven waren veiliger in het gebruik.

Voetstoof
De eenvoudige voetstoven zijn gemaakt van vurenhout met een bovenblad met daarin vijf ronde gaten. Er bestaan echter ook exemplaren met een ander aantal gaten of andere openingen, zoals een hartvorm. Een enkele keer treft men er snijwerk op aan. In de stoof werd een test van aardewerk geplaatst en daarin werden gloeiendhete houtskolen gelegd. De meeste modellen voetstoven zijn vierkant. Soms zijn ze echter ook meerkantig, rond of ovaal. Duidelijk is in ieder geval dat er op de stoof ruimte moet zijn voor twee voeten.
Er waren ook rechthoekige stoven, deze boden plaats aan meerdere voeten en werd bij voorbeeld in het midden onder de tafel geplaatst.
De voeten werden op de stoof geplaatst zodat die warm werden. Door een deken, een jas of een jurk over de benen en stoof te doen, bleef hij lang warm en werden ook de onderbenen verwarmd.

Rijtuigstoof
Deze stoven waren speciaal gemaakt voor rijtuigen en sleden: een stoofje van ijzer of koper met een houten beschermkapje dat was bevestigd op een brede koperen onderplaat om omvallen te voorkomen. Dit was tegen het omvallen. Kwamen veel voor in de 19de eeuw.

Vuurtest
In dit potje van aardewerk werden de hete kooltjes gelegd en zo in de stoof geschoven. Een test heeft de vorm van een kleine vierkante kom of schotel, naar onderen smaller toelopend met één oortje.

Kruiken en andere bedwarmers
Mensen met een bescheiden budget gebruikten bijvoorbeeld wel ijzeren strijkbouten en bakstenen als bedwarmer. Deze gingen in een oude sok mee naar bed. Eenzelfde functie hadden jenever- of bronwaterkruiken gevuld met heet water. Rijkere mensen gebruikten wel tinnen of koperen warmtekruiken voor in bed. En dan de nog welbekende zinken en metalen kruiken in platte en hoge vormen.

Doofpot
Deze werd gebruikt om de kolen of turven te doven. Ze zijn er in alle maten en vormen en diverse materialen.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1698.