kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 04-02-2011 voor het laatst bewerkt.

Streamlining

Dreyfuss’s locomotief uit 1948

Designstroming en stijl uit de jaren 1930-1950, afkomstig uit de Verenigde Staten.

Streamlining of stroomlijnen staat voor dynamiek en moderniteit. De stijl dankt de benaming aan de aerodynamische ronde, glad afgewerkte druppelvormen van auto's, treinen, interieuren en zelfs huishoudelijke apparatuur, die een sterke suggestie van snelheid geven. Door nieuwe productietechnieken met gegoten plastics en lichte metalen als aluminium konden industriële vormgevers gebruiksvoorwerpen restylen door ronde vormen gecombineerd met lange rechte lijnen toe te passen.

Streamlining vindt zijn oorsprong in de studies van de natuur uit de negentiende eeuw en de waardering voor de efficiënte vormen van vissen en vogels. Deze ideeën werden aan het begin van de jaren '20 toegepast in de vervoerstechnologie (boten, vliegtuigen en auto's): om de hydro- en aërodynamische prestatie bij hoge snelheden te verbeteren. Streamlining is als zodanig uniek als stijl omdat ze afstamt van wetenschappelijk onderzoek en industriële productie in plaats van een esthetische theorie. Zo zorgde Paul Jaray in 1921 voor de wetenschappelijke verantwoording voor het gebruiken van streamlining in termen van snelheid en stabiliteit en ontwierp hij vormen die een grote impact hadden op de ontwerpen van auto's in Europa.

In de jaren '30 gebruikte men de gestroomlijnde vormen echter vooral om huishoudelijke producten er voor de consument verzorgder en aantrekkelijker uit te laten zien. Streamlining of stroomlijnen mengt zich dan met Art deco vormen en werd toegepast op industriële producten, echter vaak met een symbolische functie en zonder een daadwerkelijke functie. De ontwerpen in deze stijl kwamen maar al te vaak niet tot stand op basis van de wetenschappelijke eisen voor een optimale stroomlijn, maar waren daarvan een clichématige expressie. Objecten werden zo, ongeacht hun functie en inhoud, attractief en verleidelijk gemaakt op een manier die iedereen begreep. De door de economische crisis geteisterde consument werd met deze vormgeving voorgehouden dat hij op weg was naar een glorieuze toekomst met welvaart voor iedereen, mits hij maar consumeerde. Met zijn uitgesproken verwijzingen naar een nieuwe utopische toekomst werd de Streamline Style hét symbool van de American Dream.

In de VS zorgden de Wall Street Crash van 1929, de depressie die volgde en de invoering van de National Recovery Act (een wet die prijzen vaststelde) ervoor dat producenten sterk moesten concurreren. In plaats van te investeren in nieuwe producten kozen veel fabrikanten voor de goedkopere optie om ontwerpers in dienst te nemen om bestaande producten een nieuwe vorm te geven ofwel te 'stroomlijnen'. Bijkomend effect hiervan was dat de producten van de verschillende fabrikanten van elkaar onderscheiden konden worden.
Veel Amerikaanse ontwerpers die bekend werden om hun gestroomlijnde producten hadden daarvoor gewerkt als mode-illustrator, decorontwerper en commercieel kunstenaar. Bekende vormgevers van de Streamline Style zijn Norman Bel Geddes, Raymond Loewy, Henry Dreyfuss, Walter Dorwin en Harold Van Doren, ook wel aangeduid als de Big Five van Streamline Design. Deze ontwerpers creëerden gladde, modern uitziende vormen voor uiteenlopende producten: koelkasten, stofzuigers, radio's, camera's, telefoons enz. De 'omhulsels' van deze producten waren veelal gemaakt van bakeliet, een hittebestendige kunststof die zeer geschikt was voor streamlining. Loewy's koelkast Coldspot uit 1934 voor Sears was het eerste huishoudelijke apparaat waarvan het uiterlijk belangrijker was dan de prestatie. In de jaren '40 werden de ontwerpers in deze stijl wereldberoemd beroemd. In 1949 was Loewy de eerste designer die stond afgebeeld op het omslag van time vergezeld met de tekst "hij stroomlijnt de verkoopcijfers".

New York World's Fair 1939
Veel bouwwerken op de New York World's Fair in 1939, een wereldtentoonstelling gehouden in de stad New York, waren in Streamline design. De Verenigde Staten tonen op deze tentoonstelling met de ondertitel "The world of tomorrow wat volgens hen de moderne tijd inhoudt.
Norman Bel Geddes bouwde tegen de achtergrond van de enorme Perisphere en de Trylon het Futurama voor General Motors waarmee hij toonde hoe hij dacht dat de samenleving er in de jaren 60 zou uit zien. Het Futurama was een enorme maquette van de nieuwe stad met tussen wolkenkrabbers eindeloze snelwegen waarop duizenden gestroomlijnde modelauto's werden voortgetrokken.
Raymond Loewy ontwierp voor Chrysler Corporation een wintertuin waarop Chryslers' nieuwste modellen werden getoond en een installatie in de vorm van een ruimtevaartstation waarop ieder uur met donderend geraas een raket werd gelanceerd. De vormgeving van een wereld tussen de sterren waarin striphelden als Flash Gordon en Buck Rogers hun avonturen beleefden, vormde een belangrijke inspiratiebron voor vormgevers als Loewy.
De door Raymond Loewy ontworpen stoomlocomotieven en de 20th Century Limited locomotief van Henry Dreyfuss voerden op het binnenterrein samen met een oude Wild West locomotief dagelijks de Dans der Locomotieven op.

Streamline in films
De gebouwen in de stad Shangri-La in de film Lost Horizon uit 1937 waren ontworpen in de Streamline stijl, evenals de stad Emarald city in de film The Wizard of Oz uit 1939.

Hoewel de Streamline Style in Europa nimmer op een schaal als in Amerika doordrong, is er wel sprake geweest van invloed van deze typisch Amerikaanse stijl. De impact die de gestroomlijnde vormen uit Amerika had werd over de hele wereld gevoeld en verspreid met behulp van beeldmateriaal en films. Zo wilde Hitler een ‘auto voor het volk’ maken door middel van Amerikaanse massaproductie. Het prototype door Porche ontwikkeld verscheen: de Volkswagen (1936-1937), pas echt massaal geproduceerd ná de oorlog. De beatle-vorm werd het meest bekende voorbeeld van streamlining in de jaren 1930. Na de oorlog ontstonden ook in Italië geniale auto-ontwerpers, zoals Pininfarina, Bertone, Ghia en Michelotti. De activiteiten van de Italiaanse auto-ontwerpers zijn onder te verdelen in onderzoek naar bedrijven in Italië en in het buitenland voor massaproductie en het ontwerpen van dure, custom gemaakte modellen die rijdende kunstwerken waren, af en toe exotisch en flamboyant, maar dienden als een platform voor het ontwikkelen en testen van nieuwe vormen.

Zie ook Moderne stijl en Internationale stijl.

Websites:
. http://www.oakdesign.com/show?pdf=papers/ide420/raymond_loewy_4_print
. http://kunstgeschiedenisleiden.blogspot.com/2010/10/literatuur-john-heskett-industrial.html


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 13.