kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 11-08-2008 voor het laatst bewerkt.

Sybren Valkema

Sybren Valkema (1916-1996)

Nederlandse glaskunstenaar, keramist, textielkunstenaar en beeldhouwer, geboren 13 augustus 1916 Den Haag - overleden 15 februari 1996 Blaricum.

Sybren (Iep) Valkema, (de vader van Dulk Valkema), is één van de meest invloedrijke kunstenaars geweest voor glaskunst in Europa. Niet alleen door zijn inspirerende manier van lesgeven maar vooral door het bouwen van de eerste kleine glasoven in zijn eigen studio. Deze oven, ontwikkeld door Harvey Littleton in Amerika, maakt het ineens voor elke kunstenaar mogelijk met glas te werken. Kunstenaars in heel Europa grepen deze kans dan ook met beide handen aan, wat het begin was van de beweging die wij nu "studio-glas" noemen.

Biografie
Sybren Valkema studeerde van 1936-40 middelbaar onderwijs tekenen aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag.

De Glasschool Leerdam
Via Mart Stam, Architect en directeur van het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs Amsterdam, de latere Rietveldacademie, kwam Valkema in 1943 in contact met Andries Copier. Copier had in 1940 de opleiding van de Glasfabriek Leerdam opgericht, een glasmakers- en slijperscursus in 1943 aangevuld met een cursus decoratie, die in de volksmond "de Glasschool" genoemd werd.
Vanaf 1943 heeft Valkema hier als docent algemene esthetische vorming de leerlingen vormenleer, Beeldende Kunst en vooral enthousiasme voor glas bijgebracht. O.a. Willem Heesen sr. (Utrecht 1925) genoot van 1943-47 zijn opleiding aan de Glasschool Leerdam, waar de lessen van Sybren Valkema hem in hoge mate inspireerden.
Valkema betrok ook het andere personeel van de Glasfabriek erbij, door het organiseren van theatervoorstellingen en excursies en zijn cartoons in het personeelsblad.
Na de oorlog kwam er een nieuwe generatie glasontwerpers bij de fabriek Leerdam die allen opgeleid waren bij de glasschool die bestond tot 1948: Floris Meydam, Willem Heesen en Gerard Thomassen.

Van 1943-67 was Valkema op free-lance basis werkzaam voor de Glasfabriek Leerdam waar hij gebruiksglas, serica en unica ontwierp en vanaf 1971 (uitsluitend op uitnodiging) unica. Hij richt hij zich in de jaren vijftig en zestig mede op nieuwe technische mogelijkheden in het bedrijf, waartoe hij in zijn rol als freelancer beter in staat is dan de vaste ontwerpers Floris Meydam en Willem Heesen.

Van 1943-81 was hij docent en sinds 1949 ook adjunct-directeur van de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Hier bouwde hij in 1965 de eerste studioglasoven van Europa en opende er in 1969 een glasatelier, waarmee het eerste Europese kunstschoolprogramma met warm glas (de zo genoemde werkgroep glas) een feit werd.

Van 1956-62 was Valkema verbonden aan de experimentele afdeling van de keramische industrie De Porceleyne Fles te Delft.

Is in 1964 mede-oprichter geweest van de World Crafts Council in New York. Nam deel aan talloze symposia en bekleedde vele docentschappen in en buiten Europa.

De eerste studioglasoven van Europa
Nadat hij niet meer bij de Glasfabriek betrokken was, bleef hij zich richten op de experimentele mogelijkheden van het medium glas. Vandaar dat hij er als één van de eerste bij was om de kleine oven in zijn studio te bouwen. Tijdens een bezoek aan de oprichtingsbijeenkomst van de World Crafts Council in New Vork in 1964 zien Valkema en Heesen een demonstratie van een verplaatsbare oven, die de Amerikaanse glaskunstenaar Harvey Littleton samen met Dominique Labino ontwikkeld had. Geïnspireerd door de founding father van de studioglas-beweging bouwt Valkema in 1965 de eerste studioglasoven van Europa. Deze oven maakt het voor kunstenaars mogelijk om in hun eigen atelier, onafhankelijk van de glasindustrie, met het materiaal te experimenteren.

De werkgroep glas
In 1968 richt hij de glasafdeling van de Gerrit Rietveldacademie op, waar hij tot 1980 aan verbonden was als docent en directielid. De Gerrit Rietveldacademie staat wereldwijd bekend om de hoge kwaliteit en de vernieuwende kunstenaars die zij voortbrengt. Ook de werkgroep glas stond en staat internationaal hoog aangeschreven als één van de meest vrije opleidingen voor beeldende kunst en vormgeving in glas. Deze opleiding, de eerste op het vasteland van Europa, is van onschatbare waarde gebleken voor het naoorlogse 'vrije glas'. Vrij glas is een door Valkema bedachte term voor door kunstenaars ontworpen en vervaardigd glas. Na zijn pensionering in 1980 was Valkema één van de eersten die langs glasstudio's in binnen- en buitenland trok om er met de betreffende Kunstenaars samen te werken en te experimenteren.

Leendert van der Linden (Leerdam 1922) genoot van 1940-44 een opleiding tot glasmaker aan de Glasfabriek en Glasschool Leerdam. Was van 1936-87, het jaar waarin hij werd gepensioneerd, werkzaam voor Leerdam waar hij als meesterglasmaker het werk van anderen als Floris Meydam en Sybren Valkema uitvoerde. Heeft daarnaast ook enige unica op zijn naam staan, die hij bij Sybren Valkema en Cees van Olst heeft uitgevoerd. Werd door Sybren Valkema betrokken bij de start van de werkgroep glas aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam, waar hij gedurende een tiental jaren gastlessen verzorgde.

Na de pensionering van Valkema in 1981 werd de werkgroep glas (vanaf dat moment de glasafdeling genoemd) gedurende een kleine twintig jaar voortgezet door oud-studenten Richard Meitner en Mieke Groot:
. Richard Craig Meitner (Philadelphia, V.S. 1949) volgde van 1972-75 de werkgroep glas bij Sybren Valkema aan de Gerrit Rietveld Academie te Amsterdam.
. Mieke Groot (Alkmaar 1949) studeerde van 1969-74 edelsmeedkunst aan de Gerrit Rietveld Academie te Amsterdam en nam daarna gedurende twee jaar deel aan de werkgroep glas onder leiding van Sybren Valkema.

Enkele studenten van de werkgroep glas: Durk Valkema (1970-75), Vincent van Ginneke (1979-84), Sien van Meurs (1978/79), Mieke Folgering (1975-79), Nikos Troulinos (1974-76), Corina Teunissen van Manen (1971-76), Bart de Vogel (1971), Frans Wouter Willebrands (1979-82), Norbert van den Broek (1973/74 ) ...

Na zijn pensionering werkte Valkema in glasstudio's over de gehele wereld, waar hij samenwerkte met internationaal bekende glasmakers en -blazers.

Sinds 1985 beschikte hij over een eigen glaswerkplaats waar hij samen met oud-Leerdam werknemers als Hannes den Hartog, Pieter van Klei en Leendert van der Linden zijn vrije werk maakte.

Valkema heeft naast zijn omvangrijke glasoeuvre ook keramiek en dessins voor textiel ontworpen.

Prijzen:
. 1987 Vriendenprijs Vereniging van Vrienden van Modern Glas.
. 1994 Lifetime Achievement Award van de Amerikaanse Glass Art Society.

16 oktober 2005 - 5 maart 2006 Nationaal Glasmuseum – 'De wereld volgens Valkema'
Het Glascahier met de gelijknamige titel ‘De Wereld Volgens Valkema’ is nu in de winkel van het Nationaal Glasmuseum te koop. Deze full-color publicatie is geschreven door Job Meihuizen, conservator van het Nationaal Glasmuseum Leerdam, en Joan Temminck, verzamelaar en kenner van de Leerdamse glas-historie. Gezamenlijk hebben zij onderzoek gedaan in het Valkema-archief, nu in beheer bij het RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie). Doordat de erven Valkema (zijn zoon en glaskunstenaar Durk Valkema en zijn vrouw Veronique) ook hun prive-collectie en archief ter beschikking hebben gesteld, zijn er enkele unieke, niet eerder gepubliceerde foto's in het boek opgenomen.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2131.