kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 21-08-2008 voor het laatst bewerkt.

Tac Colenbrander

Theodoor Christiaan Adriaan Colenbrander

Nederlandse Architect, keramist, tapijtontwerper, boekdecoratie-ontwerper, geboren 31 oktober 1841 te Doesburg - overleden 28 mei 1930 Laag-Keppel (Hummelo en Keppel).

Biografie
1841 T.C.A. Colenbrander wordt op 31 oktober geboren in Doesburg in een ‘gegoed milieu'. Over zijn jeugd, schoolopleiding etc. is weinig bekend. Na zijn schoolperiode gaat hij in de leer bij de Arnhemse architect. L.H. Eberson.

1865 Eervolle vermelding bij een prijsvraag voor een ontwerp van een museumgebouw.

1867 Colenbrander werkt in Parijs waar hij o.a. helpt bij de voorbereiding en opbouw van het Nederlands paviljoen op de Wereldtentoonstelling. Tijdens deze tentoonstelling ziet hij vele exotische zaken uit Oosterse landen, zoals Japan. In deze tijd gaat zijn vader failliet, hij heeft geen eigen inkomen. De letterkundige J. Kneppelhout springt financieel bij.

1876 Verhuizing naar Den Haag.

1884 'Haagsche Plateelbakkerij Rozenburg'.
Internationaal gezien geldt het jaartal 1893 als het beginpunt van de Art Nouveau. Dit was het jaar waarin de Belgische architect Victor Horta (1861-1947) zijn ontwerp voor het woonhuis van professor Tassel te Brussel realiseerde. Een kleine tien jaar eerder echter wordt met het aantrekken van de architect T.A.C. Colenbrander als artistiek directeur van de in 1883 door W. Wolff von Gudenberg opgerichte Haagse Plateelbakkerij Rozenburg de basis gelegd voor de vernieuwingen binnen de Nederlandse aardewerknijverheid.
Van 1884 tot 1889 bepaalde Colenbrander als esthetisch leider het gezicht van deze aardewerkfabriek en zorgde daarmee voor internationale faam. Colenbrander ontwierp zowel vormen als decors in een vormgeving die definitief afrekende met het historistische stijlenrepertoire van dat moment. Zijn keramische ontwerpen kenmerken zich door een onorthodoxe vormentaal, fel kleurgebruik en grillige decoratiepatronen die volkomen nieuw waren.

Voor zijn modellen greep Colenbrander terug op oosters aandoende vormen als pagode en tulband, terwijl de decoraties waren geïnspireerd op motieven ontleend aan de natuur die geabstraheerd, tweedimensionaal op een witte ondergrond waren aangebracht. Hoe overdonderend zijn kleurgebruik toen werd ervaren, illustreert het citaat van de uitgever en kunstcriticus L. Simons die de kleuren in 1888 als volgt karakteriseerde: '(...) [een] wild en woest bacchanaal van opspringende en terugwijkende tinten, die daar neergeworpen zijn op de mooiglanzende vlakken: een groen rood, een opflitsend groen, een schaterend geel, een stroef in zichzelf gekeerd bruin, en, tusschen deze rustend een ernstig grijs, een vriendelijk lichtgroen, een innig verleidelijk, kussend roomgeel (...)'.

Het is niet helemaal duidelijk hoe Colenbrander tot deze volstrekt unieke ontwerpen kwam. Wat we weten, is dat hij in 1867 de wereldtentoonstelling van Parijs heeft bezocht waar hij onder meer kennis kon maken met de op het tentoonstellingsterrein opgetrokken nationale bouwwerken als het paleis van de Bey van Tunis, een Indiase tempel, een minaret en een pagode. Zijn belangstelling zal echter in het bijzonder zijn uitgegaan naar de inzending van Japan dat toen voor het eerst met een eigen afdeling was vertegenwoordigd. De wijze waarop hij zijn tweedimensionale versieringen op het platte vlak aanbracht, roept in elk geval onmiskenbare associaties op met de Japanse prentkunst.

Colenbranders' ontwerpen zijn zeer vernieuwend en trekken de aandacht, maar worden nooit populair. Het bedrijf kan er niet van bestaan, bovendien zijn er problemen van technische aard. Von Gudenberg wordt in 1889 ontslagen, Colenbrander weigert elk compromis. Hij trekt zich in hetzelfde jaar boos terug en houdt zich daarna vooral bezig met interieurdecoratie en boekillustraties. Tegelijkertijd verdiept hij zich in het ontwerpen van tapijten.
Hoe populair en commercieel succesvol de ontwerpen van Colenbrander evenwel zouden worden, blijkt later uit het feit dat de vele, rond 1900 opgerichte sieraardewerkfabriekjes zich in eerste instantie toelegden op de imitatie van Rozenburg-keramiek.

1895 De Amersfoortsche Tapijtfabriek (die later zou samengaan met de Koninklijke Deventer Tapijtfabrieken) vraagt hem artistiek leider te worden. Hij ontwerpt in heldere kleuren, en laat vlakken met dezelfde grilligheid als in zijn keramische ontwerpen door elkaar lopen. Ook deze tapijten roepen veel tegenstrijdige reacties op.

1912 De succesvolle aardewerkfabriek Zuid-Holland in Gouda vraagt Colenbrander om op bestaande vormen nieuwe decors te ontwerpen. Dit naar aanleiding van een voor hen nieuw procédé van matglazuur, waarbij de verf op het glazuur wordt aangebracht. Deze samenwerking loopt binnen een jaar stuk op dezelfde problemen: verschil van inzicht in het belang van een ontwerp. Zijn onorthodoxe decoratiemotieven bleken niet te sporen met de traditionele keramische vormen die deze fabriek kende.

1921 Oprichting van Colenbrander, die in 1913 in Arnhem was gaan wonen, uit te voeren op een waardige wijze. Een aantal jaren ging het goed. De verf, het kleideeg, de schilders, de techniek, alles was afgestemd op een optimaal resultaat.
De Ram bracht speciaal voor dit doel de beste schilders, het fijnste kleideeg en de mooiste kleuren bijeen. Colenbranders kleurgevoel was uniek, hij had een voorkeur voor het toepassen van ongebruikelijke kleurcombinaties. Soms werden er vijftien op een vaas aangebracht, soms maar een of twee, maar altijd op een evenwichtige, zuiver decoratieve manier die aangaf dat de kleuren in feite het onderwerp waren. Zijn ontwerpen waren in feite abstract en ontstonden door een zeer intuïtieve manier van tekenen. Het doet Colenbrander meer recht wanneer men de vazen en schalen bekijkt als kleine schilderijen dan als gebruiksvoorwerpen.

kunstenaars ging produceren. Colenbrander, die ook al op andere terreinen meningsverschillen had met de directie, was het hier niet mee eens en verbrak de samenwerking.

1930 Colenbrander sterft op 28 mei. Tot aan zijn dood bleef hij bezig met ontwerpen en zoeken naar nog grotere perfectie in klei en kleur.

Websites:
. www.zilverbank.nl
. www.hmarnhem.nl
. Het virtuoze kleurgebruik van Colenbrander


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 110.

Tweets by kunstbus