kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 27-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Theo Nieuwenhuis

Nederlandse binnenhuisarchitect, ontwerper van kunstnijverheid, graficus, batikker en meubelontwerper, geboren 26 april 1866 Noordscharwoude (Langedijk) - overleden 5 december 1951 Hilversum.

Theodoor Willem Nieuwenhuis, actief in de Amsterdamse kunstnijverheidsbeweging van rond de eeuwwisseling, hield zich vooral bezig met de vernieuwing van het ornament en de sierkunst.

Nieuwenhuis tekende planten en dieren in een decoratieve stijl; hij is vooral bekend geworden als ontwerper van meubelen en complete interieurs; heeft ook drukwerk, boeken en kalenders ontworpen.

Aanvankelijk maakte hij, samen met G.W. Dijsselhof en C.A. Lion Cachet, ontwerpen op grafisch gebied. De oorkondes die zij ontwierpen in opdracht van de Maatschappij der Bevordering der Geneeskunde worden algemeen beschouwd als één van de eerste uitingen van de Nieuwe Kunst.

Ondanks zijn succes op grafisch gebied ging Nieuwenhuis’ voorkeur uit naar het ontwerpen van meubels en later van gehele interieurs. Hij streefde hierbij, als reactie op het negentiende eeuwse interieur, een grote eenheid na tussen alle onderdelen. Hij ontwierp onder meer het interieur voor het Scheepvaarthuis, Amsterdam. Een ander bekend ontwerp van zijn hand is het interieur in de woning van de advocaat mr. TH.G. Dentz van Schaick aan het Frederiksplein in Amsterdam.

Biografie
Theodorus Wilhelmus Nieuwenhuis genoot na zijn opleiding als smid van 1883 tot 1887 een kunstopleiding aan de Rijksschool voor Kunstnijverheid in Amsterdam en de Rijksakademie van beeldende kunsten (Amsterdam) waar hij Carel Lion Cachet en Gerrit Dijsselhof leerde kennen. De drie vooruitstrevende ontwerpers zouden een belangrijk aandeel krijgen in de ontwikkeling van de Nieuwe Kunst: de Nederlandse, meer geometrische, versie van de Art Nouveau en Jugendstill.

Met Gerrit Willem Dijsselhof reisde hij door Europa tussen voorjaar 1888 en juni 1889. Ze deden onder meer Dresden, Praag, Wenen en München aan.

Als ontwerper bij De Distel van 1895 tot 1908 voorgesteld op de Nationale Tentoonstelling van Nederlandsche Pottenbakkerskunst in 1916 met carduus & sgrafitto-ontwerpen, tegeltableau's en met inkervingen gedecoreerde vazen waarbij druppeltechniek gehanteerd werd. Mens- en dierfiguren vormden een organische eenheid met flora en fauna, de decoraties op het aardewerk kwamen op de eerste plaats voor Nieuwenhuis. Merk: N en T door elkaar heen.

Nieuwenhuis werkte van 1898 tot 1924 voor de firma E.J. van Wisselingh, een kunsthandel en kunstnijverheids-atelier in Amsterdam. Deze firma ontwierp meubels, boekbanden, textiel, lampen en behang, met als uitgangspunt een eenheid in stijl en met een belangrijke rol voor het moderne ornament. Klaas Groesbeek, zakelijk leider van Van Wisselingh & Co, richtte speciaal voor de drie vrienden een werkplaats op.
De drie kunstenaars ontwierpen interieurs voor vooral Amsterdamse notabelen. De werkplaats zorgde voor de uitvoering ervan. Een prachtig voorbeeld hiervan is de zogenaamde Nieuwenhuis-kamer in het Rijksmuseum, afkomstig uit een Amsterdamse woning: (klokken vervaardigd die, evenals het hang- en sluitwerk voor de meubels, rijk geornamenteerd zijn. De in donker koper uitgevoerde lampen van Nieuwenhuis worden gekenmerkt door een overdadig gebruik van ajour gezaagde naturalistische motieven van planten en bloemen. Hierin werd vervolgens getint glas gezet. Het ingetogen, zachte schijnsel van de lampen, de rijke ornamentiek en het donkere koper dragen bij aan een oosterse sfeer en uitstraling.
Na het vertrek van Dijsselhof en Lion Cachet in respectievelijk 1903 en 1906 was Nieuwenhuis de enige ontwerper voor Van Wisselingh & Co.

Theo Nieuwenhuis ontwikkelde rond 1900, onder invloed van de Engelse vernieuwers van de kunstnijverheid William Morris en Walter Crane, een herkenbare stijl die na 1906 niet meer wezenlijk veranderde.

Theo Nieuwenhuis had een eigen atelier voor toegepaste kunst vanaf 1908.

Werkzaamheden t.b.v. Philips van 1916 tot 1918: Decoraties voor het Philips jubileumalbum 1891 – 1916, Catalogi en Schoolplaat.
Het oblong boek, Naamloze Vennootschap Philips' Gloeilampenfabrieken 1891-1916 werd voor de Eindhovense firma samengesteld door J Feith. De vormgeving was in handen van de sierkunstenaar Theo Nieuwenhuis. De toenmalige directeuren, GLF en AF Philips, boden hun medewerkers, afnemers en vrienden deze bedrijfsgeschiedenis aan. Theo Nieuwenhuis werd gevraagd om de decoratie van de band, de vignetten en de sierranden van het prestigieuze album te verzorgen. - ((Van Wisselingh & Co verbonden werkplaatsen, richtte Nieuwenhuis zich meer en meer op het ontwerpen van complete scheepsinterieurs. Ook toen nog lag de nadruk op het gebruik van dure materialen die op een ambachtelijke wijze werden voorzien van decoraties in de vorm van snij- en inlegwerk.

Sinds 1934 was verder werken door een afnemend gezichtsvermogen hem vrijwel onmogelijk.

De jeugd van Theodoor Willem Nieuwenhuis door hemzelf beschreven (Uitgegeven met kanttekeningen door E. Braches) Theo Nieuwenhuis (1866-1951) was lid van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, toen hij op 5 december 1951 overleed. Geen levensbericht verscheen van de kunstenaar, die door een toenemende blindheid in de laatste vijftien jaar van zijn leven meer en meer geïsoleerd raakte en gedoemd werd tot nietsdoen. De autobiografische aantekeningen vormen de vrucht van een gedwongen werkeloosheid. Zij stammen uit een periode, waarin de kunstenaar met behulp van een latje nog moeizaam schrijven kon.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1073.