kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 04-08-2008 voor het laatst bewerkt.

Weverij-De-Ploeg

Weverij 'De Ploeg'

Weverij te Bergeijk opgericht als coöperatie in 1923 op idealistische gronden.

Het internationale topmerk 'De Ploeg' staat voor ambachtelijke, kwalitatief hoogwaardige gordijn- en meubelstoffen, welke in eigen huis worden geproduceerd. - (Weverij De Ploeg produceerde en distribueerde een grote collectie woningtextiel, die grotendeels door kunstenaars werd ontworpen. De vormgevingsprincipes die aan deze in overwegend heldere kleuren uitgevoerde stoffen ten grondslag lagen, sloten aan bij de ideeën van het Nieuwe Bouwen. Na de oorlog werd dit streven naar helderheid en eenvoud gecontinueerd.

De stoffen waren niet alleen kwalitatief, maar ook uit artistiek oogpunt van hoog niveau. Kunstenaars uit binnen- en buitenland werden aangetrokken, zoals Frits Wichrad, Nico Daalder, Elmar Berkovich, Lewin Alcopley en Carel Visser. Mede dankzij de aktiviteiten van de Stichting Goed Wonen ontstond er een grote waardering voor deze stoffen bij brede lagen van de bevolking. - (Historie
De Coöperatieve Productie- en Verbruikersvereniging de Ploeg werd opgericht in 1923, oorspronkelijk als landbouwcoöperatie, die geïnspireerd was door socialistische maar ook sociaal-anarchistische idealen, verwant aan die van Frederik van Eeden.

Een van de oprichters was Willem van Malsen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog weigerde Van Malsen dienst en moest daarvoor een gevangenisstraf van anderhalfjaar uitzitten. Dankzij zijn goede relatie met de oprichter en directeur van Philips kon hij bij zijn oude werkgever terugkeren. Desondanks werd hij later ontslagen wegens het verspreiden van het christen-socialistische blad Opwaarts.

Een andere oprichter was Carl Hijner, zoon van kunstschilder Arend Hijner. Deze had te Best 25 ha heide geërfd die door schenkingen uitgroeide tot het bezit van 143 ha, waarop dan geïnspireerd door Frederik van Eeden de inmiddels opgerichte Coöperatieve Productie- en Verbruikersvereniging De Ploeg van start kon gaan. De eerste groep pioniers bestond uit 9 mensen. Door gebrek aan landbouwervaring en de dalende landbouwprijzen gaat de landbouwcommune echter in 1929 failliet.

Onderlinge spanningen bleven onder de moeilijke omstandigheden niet uit. Willem van Malsen vertrok in 1921 met zijn vrouw Hen Hoekstra naar Bergeijk om daar als nevenvestiging van de kolonie in Best een vegetarisch herstellingsoord te exploiteren. Op 12 maart 1923 is hij in Bergeijk medeoprichter van de nieuwe Coöperatieve Productie- en Verbruiksvereeniging ‘De Ploeg’. De groep bestond uit anarchisten in de lijn van de Bond voor Religieuze Anarcho-Communisten (B.R.A.C.). De doelstelling luidde statutair: “Grond en productiemiddelen te brengen in gemeenschappelijk bezit en gebruik, en zo te komen tot een rechtvaardige en doelmatige organisatie van de gemeenschap en samenleving.” Deze coöperatie zou later uitgroeien tot de textielfabriek ‘De Ploeg meubelstoffen’.
In 1927 werd het geheel gecompleteerd met een rode drukkerij, die het Revolutionair Maandblad De Typhoon uitgaf voor Zuid-Nederland en Vlaanderen, alwaar, aldus het blad, 'de gemoederen nog steeds worden beheerscht door een door eeuwen gegroeiden ijzeren machts-dwang, die men Roomsch-Katholieke Kerk noemt'.

De vereniging wilde in Best al een weverij starten, maar het lukte niet om voldoende kapitaal daarvoor te verwerven. In Bergeijk werd dan uiteindelijk in 1923 een weverij gestart, Weverij de Ploeg geheten, en men begon met de productie van handdoeken. Het bedrijf maakte later vooral decoratieve stoffen, vooral gordijn- en meubelstoffen, die als Ploegstoffen zeer bekend werden.

Op 24 december 1921 overleed de vrouw van Van Malsen na de geboorte van hun eerste kind Hinke. Willem en zijn vrouw Hen hadden een vrije relatie en waren nooit getrouwd. Van Malsen vertrok in 1923 voor enkele jaren naar Antwerpen, waar hij zijn geld verdiende met het tekenen van etalagemateriaal.

De verkoop van zowel huishoudelijk- als woontextiel van De Ploeg, veelal ontworpen door Frits Wichard, verliep goed. Vooral de eenvoudige gestreepte en effen stoffen van De Ploeg werden enthousiast onthaald door de modernistische architecten uit kringen van De 8 & Opbouw.

In 1923 ontwerpt architect en graficus Cees de Haas een veelzeggend beeldmerk voor de begin dat jaar te Bergeyk opgerichte Coöperatieve Productie- en Verbruiksvereniging ‘De Ploeg’. Conform de wens van de idealistische coöperatie is in dat beeldmerk een ploeg vervat ‘die de wereld omploegt voor het nieuwe zaad, die opruimt het militarisme, de drankellende, de uitbuiting, de gevangenis, etc. om ruimte te geven aan de vrijheid’, als ook een opgaande zon die ‘het opkomend socialisme’ symboliseert tegenover de ‘dompe vloek’ van het kapitalisme.
Binnen de coörporatie wordt zowel ‘een rust- en herstellingsoord op vegetarische basis’ geëxploiteerd, als een in hetzelfde gebouw ondergebrachte weverij met acht oude weefgetouwen, een ‘naammachine’ voor het inweven van namen in textiel en een in 1922 aangeschaft ‘dobbygetouw’ voor het weven van handdoeken met patroon.
Beide initiatieven gaan in 1928 ter ziele, maar ‘de producten en artikelen van een zo groot mogelijke gebruikswaarde, met inachtneming van eenvoudige eisen van goeden smaak’ blijken toch dermate veel geestverwanten aan te spreken dat fabrieken elders bereid worden gevonden de productie over te nemen. Zo blijft ‘den handel in textiel’ over als bron van bestaan voor De Ploeg.
Eén van De Ploeg’s grootste successen in de periode tot 1940 is de zogenoemde Colora-serie, gordijnstoffen die werden geweven met een crème-kleurige ketting en waarbij verschillende kleuren van het inslaggaren horizontale strepen bepaalden. Door later ook andere kleuren in de ketting op te nemen, ontstonden ook geruite stoffen, welke verkocht werden onder de naam Colora Carré. Rond 1935 bestond de gehele Colora-serie uit meer dan honderd verschillende dessins. Daarnaast oogstte men eveneens veel succes met naar het type getouw genoemde Dobby-stoffen, een stof met onregelmatige dwarsribbels, die aanvankelijk in heldere kleuren als grasgroen, hemelsblauw en zonnebloemgeel geverfd werden, maar later ook in minder felle tinten.

In Januari 1941 werd ‘t Spectrum in Bergeijk opgericht, als dochteronderneming van Weverij de Ploeg. De belangrijkste reden hiervoor was het voorkomen dat werknemers van de weverij tewerk gesteld zouden worden in Duitsland. Daarnaast konden contacten met klanten onderhouden worden en konden de grondstoffen die beschikbaar waren optimaal benut worden. Hiervan werden bijv. houten woonaccessoires als schalen, kandelaars en lampjes gemaakt.
Na de oorlog werd het een bedrijf met een eigen directie en werd de collectie uitgebreid met kleine meubelen als krukken, lectuurbakken, maar ook kindermeubelen.
- (de Tweede Wereldoorlog werden naast de vormgeving van Wichard veel ontwerpen van Nico Daalder met een keur aan eenvoudige gestileerde patronen geleverd.

Pas na de Tweede Wereldoorlog begint De Ploeg weer een eigen weverij. Aanvankelijk op de zolder van een leegstaande diamantslijperij aan de Zwanenburgwal te Amsterdam, maar september 1946 verhuizen de daar geplaatste 24 handgetouwen naar De Ploeg’s geboorteplaats Bergeyk, alwaar een oude sigarenfabriek van ‘Hofnar’ beschikbaar is gekomen. Vanaf 1950 worden de handgetouwen langzaam maar zeker vervangen door mechanische, een proces dat z’n voltooing vindt als in 1958 een geheel nieuwe, door Gerrit Rietveld ontworpen fabriek in gebruik wordt genomen (zie in dat verband ‘Historie Fabriek’).

In die periode t/m 1957, waarin met name ook de ontwikkeling van bedrukte stoffen een grote vlucht neemt, zijn het ontwerpers als Trude Guermonprez-Jalowetz, Nico Daalder en Frits Wichard die de toon zetten voor De Ploeg. Hun werk vindt ook steeds vaker de weg naar tentoonstellingen in onder meer het Stedelijk Museum te Amsterdam en Het Bouwcentrum in Rotterdam, terwijl internationaal bewondering wordt afgedwongen op prestigieuze manifestaties als de Triënnale in Milaan.

In 1957 werd een nieuwe fabriek in gebruik genomen. De fabriek werd ontworpen door Gerrit Rietveld terwijl Mien Ruys de tuin om de fabriek vorm heeft gegeven. Dit was de eerste fabriek van de hand van de bekende architect Gerrit Rietveld. Van het uitbreidbare complex is alleen de eerste fase uitgevoerd. De westgevel heeft een zaagtandvorm. De glazen puien zijn georiënteerd op het noorden en zuiden. Het gebouw heeft gebogen sheddaken, wat een bijzonderheid is. Mien Ruys ontwierp het groengebied rond de fabriek.

Er werd gewerkt aan een verdere expansie, waarbij het vormen van een collectie stoffen van een goede kwaliteit met een duidelijk herkenbaar gezicht voorop stond.

De wederopbouw van ons land in de vijftiger en begin zestiger jaren brengt ook voor De Ploeg een periode van grote economische groei. Nog eens gestimuleerd doordat bij een steeds groter deel van de bevolking de oorspronkelijk vooruitstrevende opvattingen van De Ploeg over architectuur en wonen gemeengoed worden. In die periode ontstaat er ook, gestimuleerd door o.a. de BKI (Bond voor Kunst in Industrie) veel kruisbestuiving met andere geestverwanten zoals Artifort, Gelderland en Pastoe. Een gezamenlijk optreden naar buiten die tot hechte samenwerkingsverbanden leidt. In deze periode van groei, die samenvalt met de ingebruikneming van de nieuwe fabriek, ontstaat de behoefte aan een groot aantal nieuwe dessins. Naast de al genoemde Daalder en Wichard worden daarvoor meerdere ontwerpers in huis gehaald, zoals Johan van Loon, Ulf Moritz, Hetty Coster en Tiny van Alphen. Bovendien maakt men steeds vaker gebruik van freelancers.
De behoefte aan meer ontwerpcapacitieit ontstaat ook omdat De Ploeg naast interieurstoffen een collectie modestoffen op de markt brengt, die tot de opkomst van de confectie industrie begin jaren ’70 een tweede bron van groei oplevert.

Eenvoudige patronen in pasteltinten van Johan van Loon werden uitgebracht naast bijvoorbeeld geometrische dessins van Carel Visser in de jaren vijftig, los geaquarelleerde motieven van Ulf Moritz en gestreepte weefstoffen aan het begin van de jaren zestig en vervolgens psychedelische patronen, rul boerentextiel, vlammende popart en wilde natuurprints aan het einde van de jaren zestig en in de jaren zeventig.

Vanaf 1965 wordt Wil Fruytier verantwoordelijk voor het collectiebeleid, die onder meer een jong talent als Joke van der Heyden de ruimte geeft. Daarna nemen achtereenvolgens Angelika Caviezel en Peter Moorrees tot aan de jaren negentig de creatieve leiding over.
Begin negentiger jaren wordt een nieuwe koers uitgezet. Na een tijdperk van enorme achteruitgang in de gehele textielindustrie in de tachtiger jaren, lijkt de tijd rijp om de ingrediënten van het rijke illustere verleden met hernieuwde visie nieuw leven in te blazen om voor De Ploeg continuïteit te garanderen. Kernbegrippen zijn hierbij de tactiliteit van het product, innovatie op het gebied van garens, kleuren en design, werken in interieurconcepten en internationale samenwerking met gerenommeerde meubelmerken. Door deze aanpak bieden de innovatieve collecties gordijn- en meubelstoffen van De Ploeg tot op de dag van vandaag een toegevoegde waarde voor de inrichting van het interieur die internationaal zijn waardering vindt.

3 mei 2007 - Weverij De Ploeg in Bergeijk die al sinds 1923 gordijn- en meubelstoffen maakt, sluit eind deze maand haar deuren. Het monumentale pand en de fraaie tuin van De Ploeg blijven behouden. De Eindhovense woning- bouwvereniging Wooninc in Eindhoven zoekt een nieuwe bestemming voor het historische gebouw. In februari 2008 werd het aangewezen als Rijksmonument. Architect Pi de Bruijn (de Architekten Cie.), onderzoekt nu welke mogelijkheden er zijn voor het gebouw met het thema kunst en cultuur.

De aandelen van De Ploeg BV kwamen in 1991 in handen van Vescom BV te Deurne, maar werden in 2007 door Hunter Douglas overgenomen. De productie werd overgebracht naar Gerns & Gahler in Duitsland, en 29 werknemers moesten meeverhuizen of werden ontslagen, terwijl 23 medewerkers werden overgeplaatst naar de Artex-fabrieken van Hunter Douglas te Aarle-Rixtel. Artex maakt raambekledingen zoals rolgordijnen. De Ploeg werd daarmee tot een Artex-merk.

Websites:
. GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Weverij_de_Ploeg


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1958.