kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 31-12-2015 voor het laatst bewerkt.

A bridge too far

Een brug te ver is de titel van de Nederlandse vertaling van het boek A Bridge Too Far uit 1974, dat werd geschreven door Cornelius Ryan. Het boek werd in 1976 verfilmd onder regie van Richard Attenborough. In de zomer van 1977 werd deze uitgebracht. De hoofdrollen zijn voor James Caan, Michael Caine, Sean Connery, Elliott Gould, Gene Hackman, Anthony Hopkins, Ryan O'Neal en Robert Redford.

De film bracht wereldwijd $50.750.000 op, bijna twee keer zoveel als de productie ervan heeft gekost. Hoewel de film goed werd ontvangen, was de grootste kritiek dat niet alle gebeurtenissen waarheidsgetrouw zijn.

De uitdrukking Dat is een brug te ver (dat is te hoog gegrepen) is een spreekwoord geworden.

Verhaal
Boek en film gaan over Operation Market Garden en met name om de Slag om Arnhem in de Tweede Wereldoorlog, waarmee een begin werd gemaakt met de bevrijding van Nederland boven de rivieren. De titel verwijst naar een uitspraak van de Britse luitenant-generaal Frederick Browning.

Tijdens de voorbereidingen van Operation Market Garden zei hij desgevraagd tegen generaal Bernard Montgomery dat zijn troepen de brug over de Rijn bij Arnhem wel vier dagen zouden kunnen vasthouden. Hij voegde daaraan toe: "But, Sir, I think we might be going a bridge too far" ("Maar ik denk dat we misschien wel een brug te ver gaan").

De film begint met een terugblik op de vijf jaar durende oorlog en de gebeurtenissen die zich daarin hebben afgespeeld. D-Day heeft inmiddels al enige tijd geleden plaatsgevonden, en de geallieerden hebben te maken met een overvloed aan middelen die worden toegevoerd, wat hen hindert in de verdere bevrijding van Europa. Opperbevelhebber van de Geallieerden Dwight D. Eisenhower moest kiezen tussen Generaal Patton (Verenigde Staten) en Veldmaarschalk Montgomery (Verenigd Koninkrijk), die beiden een plan hadden klaarliggen om de oorlog snel te beëindigen. Onder politieke druk koos Eisenhower uiteindelijk voor het plan van Montgomery, Operatie Market Garden.

Operatie Market Garden voorziet in 35 000 soldaten die vanaf vliegvelden in Engeland een afstand van zo'n 480 kilometer overbruggen en ongeveer 100 kilometer voor de vijandige linies worden gedropt; op die manier wordt een "tapijt van luchttroepen" gecreëerd die vervolgens de belangrijkste bruggen veroveren en ze vasthouden totdat de geallieerde grondtroepen het van hen overnemen. De brug in Arnhem, die uiteindelijk "te ver" blijkt te zijn, overbrugt de grote rivier Rijn, en de verovering daarvan zal de geallieerden de mogelijkheid geven om de hoofdverdedigingslinies van Duitsland te omzeilen.

Het innemen van de bruggen door de luchttroepen verloopt volgens planning, maar de grondtroepen krijgen al vanaf het begin te maken met Duitse weerstand, waardoor hun tijdschema moeilijk te behalen is. Ze worden ook vertraagd vanwege de smalle weg waarover alle voertuigen moeten rijden. Een brug nabij Eindhoven wordt door de Duitsers opgeblazen en het duurt ruim een dag voordat een noodbrug is aangelegd. In Nijmegen moet een deel van de 82nd Airborne Division een gevaarlijke rivier oversteken met ondeugdelijke boten die zijn gemaakt van hout en doek. Britse parachutisten nemen een aantal delen van Arnhem over en weten deze voor enkele dagen te behouden, maar worden geteisterd door voedsel-, medicijn- en munitietekorten. Het Britse 30e Legerkorps blijft naar het noorden oprukken, maar wordt vertraagd door verschillende gebeurtenissen. Na enkele dagen in Arnhem te hebben gevochten worden de parachutisten ofwel door de Duitsers gevangen genomen, ofwel gedwongen terug te trekken. Operatie Market Garden is hiermee mislukt.

Productie
De film is gebaseerd op het gelijknamige boek A Bridge Too Far van Cornelius Ryan dat in 1974 werd uitgebracht, dertig jaar na Operatie Market Garden. Het boek liet zich lezen als een filmscript en werd meteen een bestseller: dit waren redenen voor Hollywood-producer Joseph E. Levine om de filmrechten te kopen. Levine reist binnen een jaar naar Arnhem en komt daar tot de conclusie dat van de oorspronkelijke situatie rond de brug niets meer over is; wél komt hij bij de IJssel in Deventer, zo'n 35 kilometer verderop, een gelijksoortige brug tegen met een omgeving die zich gemakkelijk leent voor de productie van een film. Slechts één flatgebouw staat in de weg, maar op een grote parkeerplaats langs het talud van de brug is het mogelijk om de Arnhemse villa's na te bouwen waar majoor John Frost in 1944 met zijn manschappen voor vier dagen standhield. De verderop gelegen wijk Noordenbergkwartier ziet er vervallen uit, waardoor het eveneens geschikt is als decor voor de film. Vanwege de slechte economische situatie die in de jaren zeventig heerste, staan er in Deventer op veel plaatsen gebouwen en fabriekshallen leeg, die kunnen worden gebruikt als bouwplaats voor decorstukken en de opslag van andere filmattributen. Levine besluit in 1976 samen met regisseur Richard Attenborough dat Deventer de ideale filmlocatie is en enkele dagen later meldt de New York Times dat de film "A Bridge Too Far" zal worden opgenomen in "a sleepy Dutch town on the IJssel river".

De film zou met een budget van ongeveer $26.000.000 de duurste film tot dan toe worden. Om ervoor te zorgen dat de film veel bezoekers zal gaan trekken, legt Levine een aantal grote acteurs vast, waarbij geld geen rol lijkt te spelen. James Caan en Robert Redford ontvangen bijvoorbeeld beide een miljoen dollar voor een optreden van een kwartier. Levine realiseert zich dat hij, om een zo groot mogelijk publiek te trekken, acteurs moet nemen uit verschillende landen. Uit Engeland komen bijvoorbeeld Sean Connery en Dirk Bogarde (die in de Tweede Wereldoorlog in het Britse leger bij de inlichtingendienst zat), terwijl het Amerikaanse publiek zich moet kunnen identificeren met acteurs als Ryan O'Neal en Anthony Hopkins. De Duitsers Maximilian Schell en Hardy Krüger, Nederlander Peter Faber en Noorse Liv Ullmann worden geacht het publiek te trekken uit respectievelijk Duitsland, Nederland en de Scandinavische landen. Er deden in totaal 13 mensen mee aan de film die een Oscar hadden gewonnen, waarvan zes acteurs.

Voor de film waren duizenden figuranten nodig. Er was vooral behoefte aan jonge mannen die de tienduizenden soldaten konden vertegenwoordigen, maar ook was er vraag naar baby's, kinderen, volwassenen, ouderen en gehandicapten. In totaal stonden er ruim 3200 mensen ingeschreven die per tien uur 68 gulden kregen; elk uur daarna kwam daar 10 gulden bij. Studenten die meededen konden op die manier wat extra geld verdienen. Het filmen begon op 26 april 1976 en duurde ongeveer een half jaar, tot in oktober. De belangstelling voor een bezoek aan Deventer nam hierna toe, waardoor de politie soms moest ingrijpen. Ook bezochten leden van het Koninklijk Huis geregeld de set, waaronder Pieter van Vollenhoven, Prins Claus en Prins Bernard. Deventer heeft grote voordelen gehad van de filmopnamen: vermoedelijk heeft het de stad 5 miljoen dollar opgebracht.

Een andere locatie waar filmopnamen hebben plaatsgevonden is Huis Rhederoord in De Steeg eveneens aan de IJssel. Hier werden eerst een Duits hoofdkwartier en later het geallieerde hoofdkwartier uitgebeeld. Een storm had kort daarvoor enkele grote bomen bij het huis ontworteld. De grote wortelstronken gaven de set hiermee de passende uitstraling van een strijdtoneel.

Prijzen en nominaties
A Bridge Too Far won in totaal 7 prijzen en werd 4 keer genomineerd:

Prijzen
BAFTA Film Award
Beste cinematografie: Geoffrey Unsworth
Beste muziek
Beste bijrol: Edward Fox
Anthony Asquith Award for Film Music: John Addison
Best Cinematography Award: Geoffrey Unsworth
Evening Standard British Film Award - Beste film: Richard Attenborough
NSFC Award - Beste bijrol: Edward Fox

Nominaties
Beste regie: Richard Attenborough
Beste bewerking: Antony Gibbs
Beste film
Beste productiedesign/artdirection: Terence Marsh
Op Rotten Tomatoes krijgt de film een waardering van 64% "fresh", wat betekent dat 64 procent van de personen die gestemd heeft, de film waardeert.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/A_bridge_too_far.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 701.