kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Fons Rademakers

Nederlandse regisseur, acteur, producent, geboren in Roosendaal, 5 september 1920 - overleden in Genève, 22 februari 2007.

Rademakers is een van de pioniers van de Nederlandse filmindustrie. Hij leerde het vak bij grootheden als Vittorio de Sica en Jean Renoir en was protegé van Ingmar Bergman.
Rademakers zocht zijn inspiratie veelvuldig in de Nederlandstalige literatuur. Slechts twee van zijn films waren gebaseerd op een origineel scenario, Makkers staakt uw wild geraas (Jan Blokker, 1960) en Mijn vriend (Gerard Soeteman, 1979). ,,Ik ben geen Bergman of Buñuel, helaas’’, zei Rademakers in 2003. Hij wist dat hij moest leunen op het oorspronkelijke vertellerstalent van anderen, maar hij was er trots op dat hij die anderen aan zich wist te binden. Hugo Claus schreef meermalen scenario's voor zijn films Mulisch vergeleek hem met Gustave Doré, een illustrator, maar een groot illustrator. En zijn vrouw Lili vatte het nog krachtiger samen, met haar typische gevoel voor understatement: ,,Wat Fons ook maakte, het werd nooit rotzooi.’’
Hij gebruikte graag mooie beelden in zijn films, maar altijd ten dienste aan het verhaal. Zijn films waren nadrukkelijk gemaakt voor het grote publiek, maar nooit plat. Zijn drijfveer was "het vertellen van mooie verhalen". "De waarheid is totaal niet interessant. Het creëren van een andere werkelijkheid is des te boeiender. Het gaat me om de relaties tussen de mensen", zei hij eens.
Thema's als het koloniale en het oorlogsverleden, het falende rechtssysteem, corruptie en seksualiteit, genieten zijn voorkeur. Ook de hypocrisie van de kerk, vermoedelijk gevoed door zijn katholieke achtergrond, is een geliefd onderwerp.

De regisseur produceerde zijn eigen films, die van zijn echtgenote Lili Veenmans en een film van Ate de Jong. Ook was hij te zien in films van anderen, onder meer in De Vijanden (1968) en Vrijdag (1981) van Hugo Claus alsook in Mysteries (1978) van Paul de Lussanet.

Voor zijn debuut 'Dorp aan de rivier' in 1958 kreeg hij meteen een Oscarnominatie. Hij werd drie keer genomineerd voor een Gouden Palm in Cannes, en twee keer voor de Gouden Beer in Berlijn, waar hij net naast greep: voor Makkers staakt uw wild geraas kreeg hij niet de Gouden maar de Zilveren Beer. Het hoogtepunt van zijn carrière kwam in 1986 met De Aanslag, naar het gelijknamige boek van Mulisch, waarmee hij een Gouden Kalf, een Golden Globe én een Oscar won.

Levensloop
Rademakers, geboren op 5 september 1920 in Roosendaal als zoon van een gemeentesecretaris, begon zijn carrière als acteur en toneelregisseur.

Na de toneelschool in Amsterdam te hebben afgerond, speelde Fons Rademakers als toneelacteur bij verschillende gezelschappen. Na de oorlog speelde hij in stukken van Shakespeare en Molière bij toneelgroep Comedia in Amsterdam, waaraan hij als acteur, en later ook als regisseur, lange tijd verbonden bleef.

Geïnspireerd door de Franse en Italiaanse cinema besloot hij de bühne te verruilen voor het witte doek. In 1955 kreeg Rademakers een beurs om in Rome stage te lopen bij regisseur Vittorio de Sica, één van zijn grote helden, en later in Parijs bij Jean Renoir. In Rome ontmoette hij zijn vrouw Lili Veenman. Later zou ze hem bijstaan als regie-assistente. In de jaren 80 maakte Lili zelf twee films.

Hij kwam in die tijd ook in contact met Hugo Claus, die later scenario's voor hem zou schrijven en benaderde Ingmar Bergman als supervisor voor zijn eerste film.

Hij was de eerste Nederlandse filmregisseur die een Oscarnominatie kreeg, voor zijn regiedebuut Dorp Aan De Rivier (1958).

Makkers staakt uw wild geraas (1960)
Het mes (1961)

Hij verfilmde W.F. Hermans' roman De donkere kamer van Damocles met de titel Als twee druppels water (1963), een film die vanwege een conflict met financier en biermagnaat Freddy Heineken pas veertig jaar later vrijelijk mocht worden vertoond.

De dans van de reiger (1966)

De film Mira (1971) was gebaseerd op het boek De Teloorgang van de Waterhoek van Stijn Streuvels. Met name het wulpse debuut optreden van Willeke van Ammelrooy als "Mira" vond geen genade in de conservatieve goegemeente van Vlaanderen.

Because of the cats (1973)

In 1976 kwam Rademakers met een stevige verfilming van de Multatuli-klassieker "Max Havelaar (of de koffieveilingen van de Nederlandsche handelsmaatschappij)" van Multatuli.

Minder geslaagd was zijn film "Mijn Vriend" uit 1979, allicht omdat de regisseur wat te nadrukkelijk inspeelde op de toenmalige actualiteit (het beruchte proces-Jespers).

Bijna dertig jaar na zijn eerste nominatie ontving Rademakers in 1987 ook daadwerkelijk een Oscar. Uit handen van sir Anthony Quinn kreeg hijeen Foreign Language Oscar voor Beste Buitenlandse Film, met De Aanslag (1986) naar het gelijknamige boek van Harry Mulisch.

Nadat een van de weinige filmpogingen met een niet-literair scenario flopte, raakte de carrière van Rademakers in het slop. Zijn laatste film, het Engelstalige drama The Rose Garden, verschenen in 1989, oogstte weinig bijval.
In 1966 maakte hij zijn eerste internationale film, De dans van de reiger. Er volgden nog twee buitenlandse speelfilms, Because of the cats in 1973 en zijn laatste film The rose garden uit 1989. Deze Europese coproducties zijn, hoewel in het buitenland meerdere malen bekroond, in Nederland nooit erg succesvol geworden. Waarschijnlijk heeft dat te maken met het taalprobleem. Omdat de acteurs verschillende talen spraken, koos Rademakers noodgedwongen voor gekunstelde oplossingen, - Nederlandse nasynchronisatie en Engelse ondertiteling, Engels als voertaal terwijl het verhaal zich afspeelde in Nederland of acteurs die hun vreemde accenten aannamen - die onnatuurlijk aandeden.

Rademakers hield het regisseren voor gezien en keerde met zijn vrouw terug naar Rome, "Film is leuk, maar Italië is leuker", luidde zijn motivatie. Ook het 'gedoe met de centjes' stond hem tegen.

De laatste jaren van zijn leven woonde Rademakers in Rome en het Franse Thoiry.

In 1998 werd de Bert Haanstra Oeuvreprijs aan hem uitgereikt.

Op het Nederlands Film Festival van 2003 werd Rademakers geëerd met een terugblik op zijn hele oeuvre. Ook verscheen er een biografie en een dvd-box met zijn complete werk. Rademakers zei in 2003 dat hij ,,films heeft gemaakt die de moeite van het zien waard zijn''. Maar hij had niet de ijdele hoop dat hierdoor zijn naam nog eeuwen rond zou zingen. ,,Wie herinnert zich over honderd jaar nog Fons Rademakers? Ik maak me totaal geen illusies. Eeuwige roem is maar een paar mensen voorbehouden: Rembrandt, Michelangelo, Shakespeare.''

Fons Rademakers is donderdag rond vier uur in de ochtend op 86-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van een longemfyseem in een ziekenhuis in het Zwitserse Genève, nabij zijn woonplaats Thoiry in Frankrijk.

Websites: www.cinema.nl, www.nrc.nl, www.fonsrademakers.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 44.