kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Paul Verhoeven

Geboren: 18 juli 1938, Amsterdam (Nederland)

Paul Verhoeven werd geboren als enig kind van de hoofdonderwijzer Wim Verhoeven en de hoedenmaakster Nel van Schaardenburg, die afkomstig waren uit Dordrecht. Het gezin woonde aanvankelijk in Slikkerveer, maar verhuisde in 1943 naar Den Haag, waar zijn vader hoofdonderwijzer werd aan de Van Heutszschool in het Bezuidenhout. De ouderlijke woning stond niet ver van de lanceerinstallaties van de Duitse V2-raketten, die meer dan eens door de geallieerden werden gebombardeerd. Op Verhoeven zou al dat oorlogsgeweld een onuitwisbare indruk maken.

Verhoeven volgde het gymnasium aan het Gymnasium Haganum in Den Haag. Op advies van zijn ouders ging hij natuur- en wiskunde studeren in Leiden. 'Zij hoopten dat ik professor theoretische natuurkunde zou worden, net als mijn beste vriend. Maar mijn probleem met wiskunde was dat ik het wel kon - ik kon studeren, tentamens doen, slagen - maar ik kon er niet creatief in zijn.'

Film werd voor Verhoeven een uitweg uit de wiskunde. Hij maakte de korte films Kopjes Koffie (1959) en Een Hagedis Teveel (1960), die opvielen door hun eigenzinnigheid. In 1960 meldde hij zich aan bij de Filmacademie, maar daar kon hij niet aarden, omdat de nadruk teveel lag op een realistische stijl van filmen. De stroom aan korte films bleek echter niet te stoppen, getuige Niets bijzonders (1961), De lifters (1962) en Feest! (1963).

Tijdens het vervullen van zijn militaire dienstplicht maakte hij in opdracht van de marine de documentaire Het Korps Mariniers (1965), waarvoor hij zich liet inspireren door bekende oorlogsfilms als The Bridge On The River Kwai en The Longest Day. Verhoevens naam was gevestigd en daaropvolgende films als Portret van Anton Adriaan Mussert (1968) en De worstelaar (1971) vormden de opmaat naar een indrukwekkende speelfilmloopbaan.

Sinds 1967 is hij gehuwd met Martine Tours, met wie hij twee dochters kreeg: Claudia (1972) en Heleen (1974).

Samen met zijn studievriend van de academie, scenarioschrijver Gerard Soeteman, maakte hij Floris (1969), een soort polder-Ivanhoe met een 25-jarige Rutger Hauer in de hoofdrol. De serie werd een succes. Het was allemaal weliswaar van bordkarton en het zag er klungelig uit, maar heel Nederland bleef er voor thuis en Verhoeven had de smaak te pakken. Hij was pas 34 jaar en zijn jongensdroom werd werkelijkheid.

In Nederland kreeg hij bekendheid met zijn tweede grote film, Turks Fruit (naar het boek van Jan Wolkers).

Wat zien ik? (1971) en Keetje Tippel (1975), waren succesvol aan de kassa maar vielen minder in smaak bij de critici. De films trokken volgens hen voornamelijk aandacht door het vele overbodige bloot, maar minder door het vakmanschap erachter.

Zijn latere Nederlandse films, onder andere Soldaat van Oranje en De vierde man, trokken de aandacht in de Verenigde Staten.

Na Spetters (1980) kwam de kritiek echter weer op gang, en dit keer echt hard. Deze film werd afgedaan als vunzig, gewelddadig en zelfs langdradig. Verhoeven werd uitgefloten tijdens persconferenties en tv-shows, maar wist zich te revancheren met de Gerard Reve-verfilming De Vierde Man (1983).

Moe van het Nederlandse filmklimaat trok hij in 1985 naar de Verenigde Staten om daar films te maken die hem ook internationale roem zouden bezorgen, zoals RoboCop, Total Recall en Basic Instinct.

Goed is goed en kwaad is kwaad bij Verhoeven en beter kwam dat niet uit de verf dan in zijn Hollywood-doorbraak RoboCop (1987) (zijn tweede film in Amerika, na Flesh & Blood, 1985). Als half-mens, half-robot kwam RoboCop op voor de onderdrukten en werd hij een held in de verrotte wereld waarin hij leefde.

Zo preuts als Hollywood is Nederland nooit geweest, zou Verhoeven ontdekken. Over zijn schouder werd sinds Total Recall (1990) heel serieus meegekeken. Een blote borst mocht nog net heel even in beeld gebracht worden, maar Verhoeven ging steeds ietsje verder. In zijn veelgeprezen (en in Hollywood als zijn beste beschouwde) film Basic Instinct (1992) is hij de commissie te slim af met de beaver shot van Sharon Stone. De klassieke scène waarin haar personage wordt verhoord door een 'commissie' is onovertroffen. Dankzij de prachtige aankleding en belichting van de scène en het overdreven dubbelzinnige acteerwerk van Stone en tegenspeler Michael Douglas werd de scène een voorbeeld voor veel andere films en kreeg de femme fatale met Sharon Stone een nieuwe soort (grovere) sensualiteit. De film werd geschoten door zijn vaste cameraman Jan de Bont. Met Gerard Soeteman en Rutger Hauer had hij sinds de flop Flesh & Blood niet meer samengewerkt.

Na Basic Instinct ging zijn carrière bergafwaarts. In deze tijd had hij zich gemakkelijk kunnen laten inpakken door producenten die met hem weg wilden lopen. Er werd hem van alles aangeboden, maar Verhoeven bleef eigengereid en eiste met zijn nieuwe film steeds weer de aandacht van de wereldpers op. In Showgirls (1995) gaf hij Elizabeth Berkley (Saved by the Bell) vrij spel. Zij was meer zonder kleren dan met kleren in beeld en gaf een betreurenswaardige acteerprestatie ten tonele.

Showgirls werd neergesabeld door de kritiek en flopte aan de box office. Toen hij voor deze film een Gouden Framboos won - een prijs voor de slechtste film/regisseur etc. van het jaar - was hij de eerste regisseur die de prijs persoonlijk kwam ophalen. Verhoeven heeft zich nooit helemaal kunnen herstellen na deze flop. Zijn volgende films haalden nimmer het succes van zijn eerste Amerikaanse films.

Starship Troopers (1997) werd beschouwd als tot oorlog aanzettende film en verheerlijkte volgens velen het Derde Rijk. Net als Showgirls wordt de film nu als camp beschouwd.

Verhoeven maakte hierna een paar filosofische periodes door, waarin hij zich persoonlijk verdiepte in godsdienst en de Tweede Wereldoorlog en maakte tussendoor nog het weinig verheffende, maar zeker niet oninteressante Hollow Man (2000). De boodschap was dit keer niet te missen, maar wat interessant was, was dat goed en kwaad in deze film veel dichter bij elkaar kwam te liggen.

In 2002 ontving hij tijdens het Festival van de Fantastische Film te Amsterdam de Lifetime Achievement Award. Op 1 juni 2004 jaar werd hem de Bert Haanstra Oeuvreprijs uitgereikt. Verhoeven was toen in Nederland in verband met zijn nieuwe film Zwartboek, over de stad Den Haag in oorlogstijd.

In interviews gaf hij aan genoeg te hebben van Hollywood (Hollow Man werd weer met de grond gelijk gemaakt) en liet hij al min of meer doorschemeren in Nederland een film te willen maken. Toen de grootste producent van Nederland (San Fu Maltha) daar lucht van kreeg, werd zijn oude maatje Gerard Soeteman opgetrommeld om een script te schrijven over Verhoevens favoriete onderwerp: de Tweede Wereldoorlog. Na drieëntwintig jaar komt er dus eindelijk weer een Nederlandse film van Paul Verhoeven uit: Zwartboek.

Filmfestival van Venetië: De Nederlandse film van Paul Verhoeven, Zwartboek, die ook is genomineerd voor de Gouden Leeuw, viel buiten de prijzen. Ook hoofdrolspeelster Carice van Houten grijpt ondanks alle lovende kritieken naast de prijs voor aanstormend talent.

Blijkbaar is het maken van Zwartboek in Nederland Paul Verhoeven goed bevallen, want zijn volgende film gaat hij ook hier maken. Knielen op een bed violen, naar het boek van Jan Siebelink
Filmlijst:
Een Hagedis teveel (1960).
Niets bijzonders (1961).
De Lifters (1962).
Feest! (1963).
Het korps mariniers (1965).
Portret van Anton Adriaan Mussert (1968) .
Floris (1969).
De worstelaar (1971).
Wat Zien Ik? (1971), naar het gelijknamige boek van Albert Mol.
Turks Fruit (1973).
Keetje Tippel (1975).
Soldaat van Oranje (1977).
Grijpstra en de Gier (1979).
Voorbij, Voorbij (1979).
Spetters (1980).
De Vierde Man, (1983).
Flesh & Blood (1985).
RoboCop (1987).
Total Recall (1990).
Basic Instinct (1992).
Showgirls (1995).
Starship Troopers (1997).
Hollow Man (2000).
Montyn (2004).
Zwartboek (2006).

2006 - Beast of Bataan (geannuleerd).
2007 - Knielen op een bed violen (in productie).

Bronnen: www.ethesis.net, geschiedenis.vpro.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Eerste pageview van vandaag: 1