kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Peter Greenaway

Peter Greenaway (5-5-1942)

Greenaway staat voornamelijk bekend als cineast maar treedt naast zijn activiteiten als filmmaker ook met enige regelmaat op als gastcurator, kunstenaar, schilder, schrijver, theatermaker, componist, documentairemaker en filmcriticus. Voor het theater maakt hij experimentele opera´s, vaak gesteund door de Nederlandse componist Louis Andriesen. Andere Nederlandse medewerkers van Greenaway zijn zijn vaste producenten Kees Kasander en Denis Wigman. Voor Writing to Vermeer schreef hij het libretto. In het Rotterdamse Boymans van Beuningen richtte hij de tentoonstelling The Physical Self in. Hier plaatste hij onder meer een naakt van Rubens naast levende naakt modellen en de Benetton reclamefoto van een pasgeborenen baby.

Greenaways oeuvre krijgt vaak de etiketten 'controversieel' en 'hermetisch' opgeplakt. Het feit dat de Brit een schilders- en geen filmopleiding genoot, ligt mee aan de basis van zijn geheel originele en vernieuwende kijk op het filmmedium. Voor Greenaway blijven tekenen en schilderen namelijk de wezenlijkste uitdrukkingsmiddelen. Hij ziet het als de radicaalste manier om beelden te maken. Zijn plastisch werk gaat meestal vooraf aan zijn films en heeft er een onverbrekelijke band mee. Hij werkt namelijk op thema's en composities die ernaar verwijzen. Het is ook opvallend hoeveel referenties zijn films bevatten aan kunstgeschiedkundige onderwerpen, plastische kunst en andere kunstdisciplines als literatuur en muziek. Ook hangt hij zijn films vaak op aan een systeem, zoals het alfabet of kleurenschema´s. Bovendien dragen ook zijn fascinatie voor structurele linguïstiek, filosofie en etnografie bij tot zijn hoogstpersoonlijke kijk op cinema. Al deze aspecten uiten zich in een unieke en surrealistische visuele stijl die voortdurend de grenzen van het medium in vraag stelt. Concreet betekent dit dat Greenaway de voorkeur geeft aan split-screens, frames-within-frames, symmetrische en parallelle beeldconstrucies, transparante overlays, combinaties van tekst en beeld, etc. boven de traditionele filmtechnische middelen.

Greenaway de Architect
Greenaway ziet een aantal overeenkomsten tussen het werk van een regisseur en dat van een architect. Beiden hebben met grote sommen geld te maken, beiden moeten samenwerken met mensen uit verschillende vakdisciplines en moeten daardoor beschikken over grote managementkwaliteiten, het werk van beiden wordt beoordeeld door een bont gezelschap, en regisseur als architect moeten zowel esthetisch als praktisch zijn. Mocht hij een volgend leven hebben, God verhoede het zo voegt hij er aan toe, dan zou hij architect willen zijn, een architect als Daniel Liebeskind of Frank Gehry. Er zijn overigens een paar echte bouwwerken van hem gerealiseerd. Aan de Amerikaanse westkust en in Japan staan replica's van strandhuisjes die Greenaway ontwierp voor de film Drowning by numbers.

biografie
Peter Greenaway zag op 5 april 1942 het levenslicht in Newport, Wales, Oost-Engeland. Zijn vader werkt in de bouw, zijn moeder is lerares.

Hij vergezelde zijn vader die ornitholoog was, regelmatig op diens wandeltochten. Tijdens deze wandeltochten ontstond zijn liefde voor het landschap; de fascinatie voor de leesbaarheid van het landschap en de genius loci, de geest van de plek.

Op zijn twaalfde jaar besloot Greenaway dat hij schilder wilde worden. De schilderkunst is volgens hem de bron van alle grote kunststromingen. Het zijn de schilders die experimenteren waarna de nieuwe expressievorm wordt overgenomen door andere kunstuitingen. Ook een stroming als het post-modernisme, wat door velen in oorsprong als een architectonische stroming wordt beschouwd, begon volgens hem al bij kunstenaars als Robert Rauschenberg en Frank Stella.

1960/62? komt hij dan ook terecht op het Walthamstow College of Art. Hoewel hij het zeer naar zijn zin heeft op de kunstacademie en gefascineerd raakte door landschapskunst besluit hij op zijn zestiende, na het zien van 'Sjunde Inseglet´ van Ingmar Bergman dat hij regisseur wil worden.

Peter vindt een baan bij het Central Office of Information waar hij zich elf jaar bezighoudt met het monteren van documentaires. Hier heeft Greenaway geleerd hoe hij van saai materiaal nog iets kon maken, hoe hij beelden zo kan bewerken dat ze interessant materiaal opleveren.

Train
In 1966 begint Greenaway met het maken van korte films. Hij laat zich inspireren door filosofie. Het is niet zozeer zijn bedoeling om films te maken op basis van een plot maar juist om ideëen als grondvorm te nemen. Het gaat hem om stuctuur en compositie, niet zozeer om een verhaallijn. De eerste film die hij maakt, 'Train´, is hier een goed voorbeeld van. Greenaway heeft hiervoor diverse stoomtreinen gefilmd die Waterloo-station binnenrijden. Vervolgens heeft hij deze beelden bewerkt totdat een soort mechanisch ballet ontstond.

Five Postcards from Capital Cities (1967).

Windows
In de jaren zeventig begint hij wat avontuurlijker te worden. 'Windows´, dat uitkomt in 1975, biedt een blik op het Engelse landschap, gefilmd door de ramen van huizen in een klein provinciestadje terwijl een voice-over vertelt over het leven op het platteland.

Het duurde een hele poos voor hij van de filmkritiek de erkenning kreeg waar hij recht op had. Die kwam er pas met A Walk through H en Virtual Features Remake (beide: 1978).

Zijn eerste langspeelfilm kwam er onder de titel The Falls.

The Draughtsman's Contract (1982)
Met dit absurde kostuumdrama vierde hij zijn grote doorbraak.

A Zed & Two Noughts (1985)

Belly of an Architect, The (1987)
Amerkiaans architect Kracklite maakt een tentoonstelling over de Franse architect Boullee, die zal plaatsvinden in Rome. Tijdens het plannen van de tentoonstelling wordt Kracklite gekweld door vreselijke buikpijnen, zijn vrouw valt voor een Italiaan en blijkt zwanger en de Italianen werken zijn plannen tegen.
Vooral in de vroegere films spelen architectuur en het landschap een opvallende rol in de enscenering. The Belly of an architect is de film die het meest expliciet over architectuur gaat. De film gaat over een Amerikaanse architect die in Rome is om een tentoonstelling in te richten over zijn grote inspirator, Étienne-Louis Boullée. In de film wordt gefilosofeerd over de vraag of het realiseren van gebouw (of kunstwerk) de enige manier is om te voorkomen dat het in de vergetelheid belandt, en indirect de onsterfelijkheid van de maker waarborgt.
The Belly of an architect werd gemaakt in de jaren tachtig, in de tijd dat Prins Charles ten strijde trok tegen moderne architectuur. In heel Engeland werd gesproken over architectuur, iets wat volgens Greenaway sinds de tijd van Christopher Wren niet meer was voorgekomen. Hij wilde met The Belly of an architect een film maken waarin vragen over de verantwoordelijkheid van architecten aan de orde kwamen: de verhouding tussen esthetiek en ethiek, de relatie tussen eigenwaan en publieke verantwoordelijkheid. Na het uitbrengen van de film werd hij gevraagd om architectuurcolleges te geven in Chicago en zitting te nemen in jury's van ontwerpprijsvragen. Omdat hij zichzelf een leek beschouwd op het gebied van architectuur ging hij niet op de uitnodigen in.

Drowning by Numbers (1988)
Oma, moeder en dochter hebben dezelfde naam (Cissie Colpitts) en voeren een solidaire actie tegen de ontgoocheling van het huwelijk. Ieder van hen verdrinkt hun echtgenoot en verleidt de patholoog-anatoom om de feiten te vervalsen.

The Cook, the Thief, his Wife and her Lover (1989)
Deze film mag als zijn meest toegankelijke beschouwd worden en betekende zijn doorbraak in de Verenigde Staten (ook al kreeg de film het hard te verduren bij de Amerikaanse censuurcommissie).
De dief is er een van het ergste soort, hij zit dagelijks in de kroeg omringd door het laagste van deze maatschappij. Zijn vrouw zit er rustig bij, ze wil geen moeilijkheden met hem. Aan een andere tafel zit een man een boek te lezen, hij negeert de dief maar merkt plots de vrouw op. Het duurt niet lang voor hij met haar een heet nummertje maakt in de dames-toiletten.

TV Dante, A (1989) Alternatieve titel: Dante: The Inferno

Prospero's Books (1991)
Een radicale herinterpretatie van Shakespeare's The Tempest die zowel vriend als vijand met verstomming sloeg.

Sedert het begin van de negentiger jaren laat hij zich ook opmerken als gastcurator (tentoonstellingsbouwer) voor grootschalige projecten waarin hij gebruik maakt van allerlei voorwerpen alsook van zijn eigen kunstwerken.

Baby of Mâcon, The (1993)
The Baby of Macon is de verfilming van een religieus melodrama dat opgevoerd werd voor een sensatiebelust publiek in een theater in de 17e eeuw. Het vertelt het wonderbaarlijke verhaal over de exploitatie van een prachtig jongentje dat voor een heilige aangezien wordt. Zijn zuster is in de veronderstelling dat zij samen de personificatie zijn van de maagd Maria en het heilige kindje. Ze probeert hiermee de kerk, die er alles voor over heeft haar grote macht te behouden, een loef af te steken.

Pillow Book, The (1996)
Nagiko Kiohara Vivian Wu groeit op in de jaren 1970 in Kyoto. Ieder jaar wordt haar verjaardag gevierd met twee rituelen. Haar vader kaligrafeert een felicitatie op haar gezicht, waarna haar tante voorleest uit 'The Pillow Book' van Sel Shonagon. Op haar 18e wordt ze gedwongen te trouwen met de neef van de uitgever waar haar vader mee naar bed ging voor geld. Hij weigert het verjaardagsritueel voort te zetten en het huwelijk verslechtert snel.

8½ Women (1999)
8 1/2 Women, (Eight and a Half Women), is vooral een hommage aan zijn grote Italiaanse voorganger, Federico Fellini.

Via>Dorkwerd
2001 De Engelsman Peter Greenaway is betrokken bij de manifestatie Via>Dorkwerd: in het Groninger Museum richt hij de tentoonstelling Hel en Hemel, de Middeleeuwen in het Noorden in; hij ontwerpt een tentoonstellingspaviljoen en een aantal zogenaamde prosceniumpoorten; en is verantwoordelijk voor de inrichting van het paviljoen.
Via>Dorkwerd gaat over het verleden, heden en de toekomst van het Reitdiep, een gebied dat ten noordwesten van de stad Groningen ligt. Het gebied is een van de oudste cultuurlandschappen van Europa. Het landschap van het Reitdiepdal vertoont veel overeenkomsten met de kust van Oost Engeland waar Greenaway zijn jeugd doorbracht en waar ook Drowning by numbers werd gefilmd. In de voorstellen is zijn fascinatie voor het landschap duidelijk terug te vinden. Zo stelt hij voor om in het landschap poorten te plaatsen van Dorkwerd tot aan de Wadden. Een beetje zoals Christo, zegt hij. Deze poorten werken als grote schilderijlijsten, ze dwingen de voorbijganger bewuster te kijken naar het landschap. Een in het oog springend kenmerk van het Reitdiepdal ontbreekt in het Oost Engelandse landschap, de wierden. Deze kunstmatige verhogingen in het landschap dienden om huis en haard droog te houden ten tijde van overstromingen; de mens als meester van de natuur. Het paviljoen van Greenaway bestaat uit een 12 meter hoge wierde waarop een prosceniumpoort staat. De onderste laag wordt gevormd door een doolhof. In de doolhof wordt met installaties, teksten en kaarten de cultureel historische ontwikkeling in relatie gebracht met toekomstvisies voor het gebied. In de top van de wierde komt een cirkelvormige zaal waar beelden geprojecteerd worden. Greenaway maakte acht documentaires over reizen door het landschap ieder met een verschillende vervoersmiddel. Kijkgaten in de ommegang rond de projectiezaal bieden zicht op fragmenten van het Reitdiepdal en van de nabijgelegen stad Groningen.
Het ontwerp van Greenaway, dat wordt uitgewerkt door Karelse Van der Meer Architecten, vertoond gelijkenis met de ontwerpen van Boullée. Na afloop van de manifestatie wordt het paviljoen afgebroken en zal er niets anders resten dan een tekening op papier.

Filmtrilogie The Tulse Luper Suitcases film behandelt ongeveer zestig jaar recente geschiedenis, van 1928, toen een stof met de naam uranium ontdekt werd, tot de Val van de Berlijnse Muur en het einde van de Koude Oorlog in 1989.
Tulse Luper Suitcases, Part 1: The Moab Story, The (2003)
Deel 1 van de filmtrilogie beschrijft het begin van de omzwervingen van Tulse Luper, die hem telkens in dezelfde situatie terecht doen komen (gevangen). Het zou een understatement zijn om te zeggen dat Greenaway zo zichzelf herhaalt. Herhaling is de essentie van zijn films. In dit geval biedt de regisseur echter slechts de rigide rechtlijnigheid van een dwangneurose.
Tulse Luper, een schrijver en projectontwikkelaar, brengt een groot deel van zijn leven in gevangenissen door. In 1938 belandt hij in de gevangenis in Moab, Utah. Luper wordt gearresteerd vanwege zijn contact met een Amerikaans-Duitse familie, die op het punt staat af te reizen naar Europa, om zakelijk gewin te behalen uit de Tweede Wereldoorlog. Vier leden van deze familie die o.a. belangen in uraniumproductie in Europa hebben, zijn zijn gevangenisbewaarders. Ze zijn allen gefascineerd door Luper. Luper leert zijn gevangenistijd te benutten. Niet alleen met het schrijven op de muren, maar ook met het bedenken van literatuurprojecten, met theater, film en schilderen, en het betrekken van zijn bewaarders in allerlei plannen en avonturen.

Tulse Luper Suitcases, Part 2: Vaux to the Sea, The (2004)In Deel II, als de Tweede Wereldoorlog gaande is, blijft Tulse Luper een gevangene die door heel Noord-Europa versleept wordt. Hij wordt een woordvoerder die in codes spreekt op het voorname landgoed van Vaux in Frankrijk, dat aangewezen is als Duitse kraamkliniek, hij wordt gedwongen als zaalwacht te werken in de Arc-en-Cielbioscoop in Straatsburg, en men haalt hem over vrouwenkleren aan te trekken en zich uit te geven voor een naaister in het bekrompen huishouden van een obsessieve anatomist en een professionele Ingres-bewonderaar in Dinard aan de Franse kust.
Tulse Luper Suitcases, Part 3: The Antwerp Story (2003)
Voor zijn werk moet Luper zeer veel reizen. Hij is immers reporter en belandt in Antwerpen. In het Centraal Station wil hij een krant kopen waar een van zijn artikelen in gepubliceerd werden. Maar de stationchef herkent de reporter en vindt het verdacht dat Luper een aankoop doet. Een arrestatie volgt en Luper wordt opgesloten in een badkamer.

Greenaway wil de wereld met haar talrijke objecten, verhalen, geuren en geheimen - net zoals het gros van de personages in zijn films - van haar kleren ontdoen om ze tot haar essentie te herleiden: een opsomming van enen en nullen, van nummers, tekens en tekstflarden. Deze obsessie heeft een (voorlopig) hoogtepunt bereikt met het multimediale titanenwerk The Tulse Luper Suitcases. Met het Gesamtkunstwerk dat hij rond de figuur van Tulse Luper heeft geconstrueerd, probeert hij zijn publiek niet alleen via de cinemazaal te bereiken, maar ook via het internet, een resem televisieprogramma's, een computerspel, een collectie DVD's, CD-roms, theaterstukken, een halve boekenkast, een aantal over de hele wereld verspreide tentoonstellingen en zelfs via heuse Luper-symposia. Peter Greenaway maakt Rembrandt-film
Peter Greenaway gaat een film maken over schilder Rembrandt van Rijn. De titel van het project luidt Nightwatching. De film speelt zich af voor, tijdens en na het schilderen van De Nachtwacht, zijn beroemdste schilderij. Nightwatching wordt gemaakt in het kader van het Rembrandt-jaar dat in 2006 plaatsvindt. Het is dan vierhonderd jaar geleden dat de schilder werd geboren. Het is bedoeling dat de film in mei of juni van dat jaar in première gaat. Tegelijkertijd gaat kunstenaar Greenaway een installatie inrichten in het Rijksmuseum in Amsterdam waarop de personages op het wereldberoemde schilderij worden belicht. Het project zal te zien zijn tijdens het Holland Festival. De film concentreert zich op de gevolgen die het schilderen van de Nachtwacht op het leven van Rembrandt had. ,,De Nachtwacht betekende het begin van het einde voor hem'', stelt producent Kasander. ,,Niet veel mensen kennen dat verhaal.'' Rembrandt verloor drie kinderen en zijn vrouw in die periode. Hierna volgden nog veel andere, vaak jongere vrouwen die de schilder weinig goeds brachten. Bovendien ging de kunstenaar boven zijn stand leven, wat uiteindelijk tot zijn faillissement leidde.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 776.