kunstbus

Ben jij onwetend, leerling, gezel, meester of uomo universale? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 26-05-2008 voor het laatst bewerkt.

Roman Polanski



Roman Polanski (Parijs, 18 augustus 1933) is een Joods-Pools-Amerikaanse acteur en filmmaker. Hij is vooral bekend van films als Repulsion Chinatown, Rosemary's Baby en The Pianist. Voor deze laatste film kreeg hij de Oscar als beste regisseur.

Hoewel Polanski tijdens zijn carriere veel verschillende genre's beoefende wordt hij gezien als een meester in het maken van psychologische thrillers die zich afspelen in een beperkte ruimte en waarin een sociaal beschermd personage langzaamaan aftakelt. Deze thrillers kenmerken zich door een extreem pessimistische wereldvisie, veel zwarte humor en een voorliefde voor absurdisme.

Daarnaast werd Polanski berucht vanwege zijn controversiele privé-leven.

Rosemary's baby

Biografie
Roman Polanski werd in 1933 geboren in Parijs als kind van Joods-Poolse ouders. In 1938 verhuisden zijn ouders terug naar Polen, een onverstandige keus want nog geen jaar later werd Polen veroverde door Nazi-Duitsland waarna de gehele famillie Polanski werd opgesloten in het ghetto van Krakow.

In 1943 wist Polanski echter uit het ghetto te ontsnappen waarbij hij door een Duitse bewaker in z'n been werd geschoten. Zwaargewond moest Polanski een tocht van 150km afleggen om uit handen van de Duitsers te blijven. Nadat hij eindelijk in veilig gebied was aangekomen, logeerde hij bij een boer. Polanski ging voor de boer op het land werken in ruil voor onderdak.

De gehele oorlog bleef Polanski ondergedoken en kon pas in 1946 de rest van zijn famillie opzoeken. Polanski's moeder was vermoord in Auschwitz, zijn vader leefde nog wel maar deze wilde geen contact meer met z'n zoon omdat hij vond dat Roman zijn ouders in de steek had gelaten door te vluchten.

In 1954 schreef Polanski zich in op de filmacademie van Warschauw terwijl hij, naar eigen zeggen, nog nooit één film had gezien. Zijn enige motivatie om aan de filmacademie te beginnen was omdat hij zo de militaire dienstplicht kon ontvluchten.

In daaropvolgende jaren maakte Polanski een hele reeks korte films. Vaak waren dit slapstick komedies zonder dialoog. Vaak speelden onsympathieke personages hierin de hoofdrol die andere, vaak zielige maar goedaardige personages, onderdrukken. Aan het einde van deze films winnen de onsympathieke personages het vaak van de goede omdat, volgens de filosofie van Polanski, mensen met een egoïstisch onsympathiek karakter gewoon meer kans op overleven hebben.

De korte filmpjes van Polanski hadden vaak een metaforische betekenis. Ze leken op het eerste gezicht onschuldig maar wilden vaak wat zeggen over de politieke situatie in het communistische Polen. Een goed voorbeeld hiervan was Drie Mannen en een Kast in deze slapstick komedie komen drie mannen uit zee gelopen terwijl ze een loodzware kast met zich meedragen. De drie mannen zijn aangespoeld in een land waar alles draait om hebzucht, rijkdom en luxe-goederen. Ze kunnen de taal niet spreken en niemand wil hen helpen. Bovendien voert de kast een enorme belemmering voor hen: ze kunnen een hotel niet binnen omdat de kast niet door een deur past, ze kunnen de trap niet op met die zware kast. Uiteindelijk rest hen niks anders dan gewoon weer met de zware kast terug de zee in te lopen. Ze verdwijnen naar waar ze vandaan kwamen. De kast symboliseert natuurlijk de communistische regering die hen blijft achtervolgen en hen verhindert te genieten van kapitalistische rijkdom. Het land met de taal die ze niet kunnen spreken symboliseert natuurlijk het onbegrip en de vijandigheid van Westerse mensen tegenover communistische mensen. Drie Mannen en een Kast werd op de wereldtentoonstelling van Brussel bekroond met een prijs voor beste korte film.

In 1962 maakte Polanski z'n eerste lange speelfilm: Knife in the Water. dit was ook de eerste film van het genre waarin hij zou uitblinken als grootmeeste, de psychologische thriller. Het verhaal draait om een rijk echtpaar dat met hun zeiljacht een tochtje gaat zeilen, onderweg nemen ze een jongeman mee. Zijn aanwezigheid maakt bij de rijke man jaloezie los, waardoor al een snel een tweestrijd tussen de mannen onstaat, met als inzet de vrouw. Al snel blijkt het huwelijk lang niet zo gelukkig te zijn, als het leek.

Knife on the Water werd door critici beschouwd als een meesterwerk en liet meteen alle ingrediënten zien die de films van Polanski later zouden kenmerken: een beperkte locatie, een mentale aftakeling van een sociaal omringd personage (in dit geval de rijke man), zwarte humor, absurdisme en veel symboliek: de piepkleine kajuit is een symbool voor de gevangenis die het huwelijk is. De rijke man die steeds naar zijn eigen gezicht kijkt in het spiegelgladde water is een metafoor voor zijn eigen twijfelende persoonlijkheid. Polanski vertelt het verhaal zo min mogelijk met dialoog en laat de psyche van de hoofdpersonen zien d.m.v van symbolen. Eveneens revolutionair was de spanningsopbouw: Polanksi begint met een langzaam tempo maar laat de spanning tussen de personages van kwaad tot erger worden. Uiteindelijk bouwt hij op tot een explosieve climax: de moord op de jongeman.

Na het succes van Knife on the Water vertrok Polanski naar Engeland om daar in 1965 de thriller Repulsion op te nemen met Catherine Deneuve. Repulsion was in feite hetzelfde van opbouw als zijn voorganger met als grote verschil dat de hoofdpersoon dit keer een vrouw is die zich afzonderd in een appartement en langzaamaan krankzinnig wordt. bovendien ging deze film verder in het tonen van geweld, symboliek en absurdisme.

In 1966 maakte Polanksi Cul-Du-Sac een zwarte komedie over een echtpaar dat gegijzeld wordt en langzamerhand bijna even geweldadig wordt als hun gijzelaars en de rollen van macht omdraait. Met Cul-Du-Sac koos Polanksi voor meer zwarte humor, meer slapstick en bovendien een surreallistische vormgeving met vreemd camerawerk.

Het succes van bovengenoemde 3 speelfilms opende voor Polanski de wegen naar Hollywood en hij maakte daar in 1967 de horror parodie Dance of the Vampires. Met deze film sloeg hij een compleet nieuwe weg: Polanksi bracht dit keer een eerbetoon aan zijn voorliefde voor horrorfilms. Dance of the Vampires is een van de weinige films die niet de typische Polanksi thema's vertegenwoordigt al moet gezegd worden dat ook hier weer de pessimistische wereldvisie aanwezig is.
Polanski zou later nog twee keer een hommage aan een bepaald filmgenre brengen: in 1974 maakte hij Chinatown, een eerbetoon aan de film-noirs en detective films uit de jaren 40, en in 1984 maakte hij met Pirates een parodie op de piratenfilm.

Een van de grootste successen uit Polanski's carrière was de occulte thriller Rosemary's Baby (1968) met Mia Farrow. In deze film waar opnieuw een vrouw haar mentale aftakeling tegemoet gaat, lopen droom en werkelijkheid door elkaar. Sleutelmomenten blijven buiten beeld en ook heeft de film een open einde. Veel critici beschouwen Rosemary's Baby nog steeds als de beste film uit het oeuvre van Polanski.

Kort na het maken van deze film nam Polanski's leven een onverwachte wending: terwijl hij op zakenreis was werd zijn 8 maanden zwangere vrouw Sharon Tate, in hun eigen huis, vermoord door de bende van hippie goeroe Charles Manson. Deze moord die wereldnieuws was, betekende het volgende grote trauma in het leven van Roman Polanski.

Roman Polanski over Chinatown

Na de moord storte Polanski in een grote depressie waarin hij, naar eigen zeggen, alleen maar slechte films maakte. Pas in 1974, met het succes van Chinatown, kroop hij uit deze depressie. Helaas diende zich toen al weer een nieuw trauma aan: vlak na de premiere van Chinatown kwam Polanksi negatief in het nieuws toen hij werd beschuldig van verkrachting. Hij zou in het huis van z'n vriend Jack Nicholson een 13 jarig meisje hebben gedrogeerd en seksueel misbruikt.

Schuldig of niet, Polanksi was niet meer welkom in Hollywood en hij vertrok naar Frankrijk om daar zijn heil te zoeken.

In 1979 maakte hij Tess, een historisch drama dat hij opdroeg aan zijn vermoorde vrouw Sharon Tate. Ook deze film werd overschaduwd door een groot schandaal: Polanski had tijdens de opnamen een relatie met de toen pas 17 jarige hoofdrolspeelster Nastassja Kinski

Met Tess toonde hij zich een meester in een nieuw genre: de historische film. Later zou hij nog The Pianist (2002) en Oliver Twist (2005) maken, alledrie zijn dit films waarin eenzame personen proberen te overleven terwijl de wereld om hem heen een grote chaos is.

In de daarop volgende jaren maakte Polanski een aantal kleine en weinig succesvolle films die veelal een variatie waren op het soort films wat hij eerder had gemaakt.

Tijdens die periode trouwde Polanski met Emanuelle Seigner, een actrice die in een groot aantal films van hem de hoofdrol speelt. Samen met Seigner kreeg Polanski twee kinderen en ze zijn nu nog steeds getrouwd.

In 2002 maakte Polanksi The Pianist, een oorlogsfilm waarin hij zijn eigen ervaringen als holocaust overlevende verwerkte. Polanski beschouwde The Pianist als zijn filmisch testament en noemt het zijn favoriete film. Polanksi kreeg hiervoor de oscar voor beste regisseur.

Handelsmerken
Inhoudelijk:
- Polanski is een specialist in 3 genres: psychologische thrillers, parodiën en eerbetonen op beroemde filmgenres en historische drama's waarin eenzame personages opgejaagd worden en zoekende zijn in een chotische wereld.
- Veel symboliek die psychische gesteldheid van de personages verbeeldt.
- Veel zwarte humor
- Een pessimistische wereldvisie
- Veel seks en geweld

Visuele kenmerken:
- Voyeuristische manier van filmen: veel de open ramen, schuin van achter een muur, in spiegel, door een voorwerp heen. Hierdoor lijkt het alsof de kijker met het verhaal meegluurt.
- Voorwerpen of locaties op een sur-reallistische in beeld brengen. Dingen worden uit hun verband gebracht en vervreemdend uitgebeeld. goed voorbeeld hiervan is de manier waarop het appartement van Rosemary wordt uitgebeeld in Rosemary's Baby

Belangrijkste films
Nóz w wodzie (Knife in the Water) (1962)
Repulsion (1965)
Cul de Sac (1966)
The Fearless Vampire Killers (1967) - met Sharon Tate
Rosemary's Baby (1968) - met Mia Farrow
Chinatown (1974) - met Jack Nicholson
The Tenant (1976)
Tess (1977) - met Nastassja Kinski, gebaseerd op de roman Tess of the d'Urbervilles van Thomas Hardy
Frantic (1988)
Bitter Moon (1992)
Death and the Maiden (1994)
The Ninth Gate (1999) - met Johnny Depp
The Pianist (2002)
Oliver Twist (2005)

Belangrijkste prijzen

Oscar-nominaties
Beste screenplay (Rosemary's Baby/1968)
Beste regisseur(Chinatown/1974)
Beste regisseur (Tess/1980)

Oscars
Beste regisseur (The Pianist/2002)

Golden Globe-nominaties
Beste screenplay (Rosemary's Baby/1968)
Beste regisseur (Tess/1980)

Golden Globes
Beste regisseur (Chinatown/1974)

Gouden Palm (Filmfestival Cannes)
The Pianist (2002)



Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Roman_Pola%C5%84ski .

Test je competentie op YaGooBle.com.

Je kunt ook zelf een opinie of encyclopedisch artikel op Kunstbus of Muziekbus plaatsen!

lexicon opinie

Test je algemene kennis op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 992.