kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 28-10-2008 voor het laatst bewerkt.

Ed van der Elsken

Amsterdam Part 1 Nederlandse fotograaf en cineast,

Ed van der Elsken, het 'enfant terrible' van de Nederlandse fotografie - was een getalenteerd fotgraaf en filmer die gedurende ruim veertig jaar in foto's, fotoboeken en films zijn ontmoetingen met mensen vorm gaf. Slenterend door wereldsteden als Parijs, Tokyo, Hong Kong en Amsterdam of rondtrekkend door Afrika en Japan richtte hij zijn camera bij voorkeur op karaktervolle en opvallende individuen.

Ed van der Elsken is geboren in Amsterdam op 10-2-1925.

Leven en werk van Ed van der Elsken vallen uiteen in drie perioden:
Zijn Parijse tijd (1950-1954) is verbonden met zijn eerste vrouw Ata Kando en haar 3 kinderen en zijn eerste fotoboek Een liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés, dat in 1956 verscheen en internationale aandacht trok.

Van 1954 tot 1971 woont hij weer in Amsterdam.

Een liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés
In 1956 debuteerde hij met zijn fotoboek Een liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés. Dit boek betekende voor Ed van der Elsken een internationale doorbraak als toonaangevend kunstfotograaf. Daarna volgden nog ruim twintig fotoboeken. Ook maakte hij een aantal televisiefilms, veelal over onderwerpen betreffende zijn eigen leven.

Het boek zorgde gelijk voor een hele discussie. Het zou te vulgair zijn, er zou geen behoefte aan zijn, maar ook: het is van grote betekenis. Het is volgens critici een zwartgallig boek over een groep jongeren in Parijs. Na jarenlang uitverkocht te zijn is er eind 1999 een herdruk verschenen.

Het boek is gebaseerd op het leven van Vali Meyers, waar Ed van der Elsken een kortstondige romance mee had. Zij was een Australische danseres die naar Parijs was getrokken om geld te verdienen. Zij belandde echter tussen een groep rondzwevende jongeren in de wijk Saint Germain des Pres. Ed besloot de groep, met als spil Vali, te volgen met zijn camera. Hij doet dat als altijd van dichtbij. De serie geeft hij later uit in boekvorm en maakt er een beeldroman van. Hij vertelt een verhaal, deels fictief, deels waar. Zijn hoofdpersonen zijn Ann (Vali) en Manuel, een Mexicaan die via Stockholm in Parijs terecht komt. Het is een verhaal waarbij Manuel zijn liefde voor Anne niet beantwoord ziet. Manuel volgt haar op de voet. Helaas voor hem gaat Ann met veel mannen om, maar heeft ze geen oog voor hem. Geri, een vriendin van Ann, heeft dat wel. De personages kwamen rond van bietsen, stelen en dealen. Drugs en ondervoeding vormen een rode draad in Ann's leven. Na diverse rondzwervingen door de stad belandt Manuel in de gevangenis voor twee maanden. Na zijn vrijlating ziet hij Ann nog één keer en dan gaat hij terug naar Mexico. Maar niet voor hij een keer met Ann naar bed is geweest en er een geslachtsziekte aan overhoudt.

Hun foto's rangschikte hij tot een fictief liefdesverhaal waarbij hij zelf de teksten schreef. In samenwerking met Jurriaan Schrofer gaf hij het boek de vorm van een fotoroman, een voor die jaren revolutionair ontwerp. De foto's vormen een geheel met de tekst. Het beeldverhaal is mooi opgebouwd, fragmenten van overzichten worden afgewisseld met close-ups. Je wordt helemaal opgezogen in de sfeer. Je waant je tussen de jongeren en leeft met ze mee. Ed heeft de groep op een prachtige wijze gefotografeerd. Heel intiem, je merkt dat de fotograaf midden in de groep zit. Hij is ook verre van objectief, maar dat is Ed in geen enkele foto. Dat siert hem ook, dat maakt hem ook speciaal. Zijn fotografie lijkt hard.

De tweede periode (1955-1970) wordt bepaald door Amsterdam en de vele reizen die hij alleen of met zijn tweede vrouw Gerda van der Veen maakte. Tot de belangrijkste, internationaal uitgegeven boeken uit deze tijd kunnen worden gerekend: Bagara (1958), Jazz (1959) en Sweet Life (1966).

Ed van der Elsken onderneemt veel werkreizen, o.a. in 1957 naar Bagara, Centraal Afrika, en samen met Gerda van der Veen, zijn tweede vrouw, maakt hij een lange wereldreis in 1959 en 1960. Kort daarna krijgen zij een dochter, Tinelou en twee jaar later een zoon, Daan.

Ed van der Elsken was een gerenommeerd, zij het voor die tijd alarmerend anarchistisch fotograaf toen hij in de jaren zestig en zeventig cameraman werd, voornamelijk voor televisiereportages van de VPRO en de VARA. Hij deed het uit nood: ondanks het succes van zijn fotoboeken slaagde hij er jarenlang niet in het wereldomspannende avontuur Sweet Life (uiteindelijk uitgekomen in 1966) uitgegeven te krijgen.

De derde periode (1971-1990) is sterk verbonden met zijn laatste woonplaats Edam en het landelijke leven. Hij leeft dan met Anneke Hilhorst en krijgt met haar een zoon John.

Deze jaren maakte Van der Elsken een groot aantal reisreportages in opdracht van het tijdschrift Avenue (1967-1979). Daarbij reisde hij geregeld naar Japan. Tot de belangrijkste boeken uit deze periode behoren: zijn eerste fotoboek in kleur Eye love you (1977), Amsterdam! Oude foto's 1947-1970 (1979), Avonturen op het land (1980), De ontdekking van Japan (1988) en het door hem zelf samengestelde, postuum verschenen Once upon a time (1991).

In 1988 hoort hij dat hij kanker heeft. Hij overlijdt op 65-jarige leeftijd Op 28 december 1990 aan de gevolgen in zijn woonplaats Edam.

Websites:
. Profiel: IDFA


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 940.